Onderzoek: in Westerkwartier vaker euthanasie dan in Oost-Groningen

In het Westerkwartier wordt opvallend vaker euthanasie gepleegd dan in Oost-Groningen. Dat blijkt uit onderzoek van de Protestantse Theologische Universiteit in Groningen en het Radboudumc in Nijmegen.

De instellingen hebben onderzocht hoe vaak euthanasie voorkomt in Nederland. De onderzoekers hebben cijfers gebruikt van 2013 tot en met 2017. In dat laatste jaar werd in 4,4 procent van de overlijdens euthanasie toegepast. De onderzoekers namen alle gevallen mee die gemeld zijn door huisartsen. Om de gegevens niet herleidbaar te maken tot individuele huisartsenpraktijken of personen, zijn alleen cijfers over grootschalige postcodegebieden (de eerste twee cijfers van postcodes) gepubliceerd.

Grote regionale verschillen

Uit het onderzoek wordt duidelijk dat de verschillen tussen postcodegebieden groot zijn.

In onze provincie werd in het Westerkwartier (postcodes 93 en 98) in respectievelijk 5,2 en 4,7 procent van de sterfgevallen euthanasie gepleegd. Noord-Groningen (postcode 99) en het gebied rond de stad Groningen (postcode 97) volgen met 4,4 en 4,0 procent. In Zuidoost-Groningen (postcode 95) lag het aantal euthanasiegevallen met 2,8 procent beduidend lager. De minste sterfgevallen door middel van euthanasie vonden plaats in Oost-Groningen (postcode 96): 2,2 procent.

Ter vergelijking: landelijk werd in het gebied rond Almere (postcodegebied 13) het vaakst euthanasie toegepast: in 7,4 procent van alle sterfgevallen. Onderaan de lijst staat postcodegebied 91, met Schiermonnikoog, Ameland en Dokkum. Daar ging euthanasie vooraf aan slechts 2,2 procent van de sterfgevallen.

Kerkgang

Volgens de onderzoekers is uit de cijfers op te maken dat de mate van kerkgang een belangrijke rol speelt als het gaat om euthanasie. Hoe vaker mensen naar de kerk gaan, hoe minder vaak wordt gekozen voor euthanasie. De Biblebelt is op de kaart dan ook lichter van kleur:

Grote verschillen tussen regio's als het gaat om euthanasie (Foto: NOS)

'Je ziet dat in het hele gebied Zeeland, Zuid-Holland, over de Veluwe naar het noordoosten van Nederland, euthanasie minder voorkomt', zegt medisch ethicus Stef Groenewoud, verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit in Groningen. Ook vonden de onderzoekers een verband met politieke voorkeur (stemgedrag), inkomensniveau, de gezondheid die inwoners ervaren en de sociale cohesie in een gebied.

Waarom Westerkwartier?

Groenewoud heeft niet direct een verklaring waarom het Westerkwartier, dat van oudsher geldt als een gebied met meer kerkgangers dan bijvoorbeeld Oost-Groningen, er zo uit springt. 'Als ik de cijfers van het westen van Groningen van 2017 vergelijk met die van 2013, zie ik wel dat dit gebied een inhaalslag heeft gemaakt. In hoog tempo is deze regio van tegen de 2 procent naar rond de 5 procent gegaan. Dat zie je ook in andere gebieden in Nederland. Het oosten van de provincie is juist redelijk stabiel gebleven', aldus Groenewoud.

De onderzoeker wijst erop dat ook in protestantse kringen sprake is van een verandering in hoe er wordt gedacht over levensbeëindiging. 'De protestantse kerk is natuurlijk heel breed: van orthodox tot vrijzinnig. Een groot deel van de protestanten staat niet afwijzend ten opzichte van euthanasie. Het hangt wel af van de omstandigheden. Maar dit hebben we niet onderzocht.'

Pleidooi voor meer onderzoek

Groenewoud en zijn collega Theo Boer van de Protestantse Theologische Universiteit bepleiten nader onderzoek naar de grote regionale verschillen, in samenwerking met huisartsenorganisaties NHG en LHV en artsenfederatie KNMG.

'Ik wil levensbeëindiging niet direct vergelijken met andere medische ingrepen waarbij er tijd is om na te denken over behandelopties, zoals staar, rughernia of heupproblemen, maar daar zijn de verschillen tussen de koploper en de hekkensluiter veel minder groot. In plaats van een factor vier verschil, maar een factor anderhalf of twee. Dat is iets om over door te praten', vindt Groenewoud.

'Ik zou het bijvoorbeeld mooi vinden als huisartsenpraktijken in het oosten van de provincie de deur open zouden zetten voor huisartsen in het westelijk deel om van elkaar te leren. In welk ziektestadium beginnen zij over het levenseinde, over behandelopties als palliatieve sedatie en over euthanasie?' Volgens de onderzoekers zou het een slechte zaak zijn als de bereidheid of weigering van artsen om euthanasie aan te bieden sterkt wisselt per postcodegebied. 'Vooral als dat niet past bij de voorkeuren van patiënten', aldus Groenewoud.

'Onderzoek niet nodig'

Artsenfederatie KNMG vindt verder onderzoek naar de regionale verschillen niet nodig. 'Ook de laatste evaluatie van de euthanasiewet in 2017 liet heel duidelijk zien dat de uitvoering van euthanasie zorgvuldig en transparant is', zegt voorzitter René Héman tegen de NOS. 'Er zijn altijd regionale variaties geweest, maar ik denk dat dat niets zegt over de uitvoering. Ik geloof niet dat artsen sturen.'

Lees ook:
- Euthanasie in Groningen: 'Eigenlijk is het een misdrijf, behalve als het volgens de wet is gegaan'
- 'Hij komt knoeterhard binnen'
- Kijk terug: Hessels (on)gewilde dood

Meer over dit onderwerp:
zorg groningen-stad onderwijs RUG studenten
Deel dit artikel:

Recent nieuws