Groningers voelen zich slecht vertegenwoordigd in Den Haag

Maar achttien procent van de inwoners van de drie noordelijke provincies voelt zich vertegenwoordigd door politiek Den Haag. Regionale onderwerpen en thema’s komen volgens noorderlingen te weinig aan bod in de landelijke politiek. Zij vinden zorg veruit het belangrijkste verkiezingsthema.

De afstand tussen het Noorden en politiek Den Haag is groot. Dat beeld rijst op uit de resultaten van een onderzoek van bureau Kien.

In opdracht van RTV Noord, Omrop Fryslân en RTV Drenthe is noorderlingen onder meer gevraagd welke verkiezingsthema’s ze belangrijk vinden, of ze zich vertegenwoordigd voelen in Den Haag en hoeveel Kamerleden uit hun eigen regio zij kennen.

Oog voor regionale kwesties

Maar een op de tien ondervraagden vindt dat de Tweede Kamer genoeg oog heeft voor regionale kwesties; een andere grote groep noorderlingen vindt dat Den Haag juist meer oog moet hebben voor onderwerpen die spelen in de regio. Daarin zijn Groningers het stelligst, vermoedelijk vanwege de aardbevingsproblematiek. Ruim zes op de tien is hier namelijk niet tevreden over, tegen ruim vier op de tien Friezen en Drenten.

Caspar van den Berg, hoogleraar Bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen, voegt hier nog een andere verklaring aan toe. Volgens hem spelen hier meer uitdagingen, zoals de nijpende financiële situatie van gemeenten door de oplopende kosten van bijvoorbeeld de jeugdzorg. Hoe Den Haag daarmee omgaat bepaalt ook hoe mensen naar Den Haag kijken.

'Er zijn veel gemeenten die hier last van hebben, zeker in gebieden waar relatief veel mensen een beroep doen op de jeugdzorg of de schuldhulpverlening. Dat zie je niet alleen in gemeenten als Stadskanaal, maar ook in grote gemeenten als Amsterdam. Maar Amsterdam heeft meer alternatieve mogelijkheden om de financiën te stutten. Want daar wonen ook veel welvarende mensen. Daardoor kan Amsterdam de financiële pijn verzachten door bijvoorbeeld inkomsten uit de ozb of parkeertarieven. Gemeenten als Stadskanaal hebben helemaal geen alternatieven om hun financiën gezond te maken.'

Vertrouwen in de landelijke politiek

Als het gaat om vertrouwen in politiek Den Haag zijn drie op de tien noorderlingen het eens met de stelling ‘Ik heb vertrouwen in de landelijke politiek’. Een derde is het oneens met de stelling en zegt volmondig ‘Nee, ik heb geen vertrouwen in de landelijke politiek’.

Oneerlijkheid in Den Haag
Claudia Smit uit Hoogezand is een van de deelnemers aan dit onderzoek. Smit kijkt met enige argwaan naar politiek Den Haag. Ze is al lange tijd werkzaam bij een klantenservice. Omdat ze in het verleden soms tot in de avond werkte, ook op verkiezingsdagen, stemde ze niet altijd. Vooral omdat ze dan snel naar huis wilde. Maar dit jaar gaat ze absoluut wél stemmen. 'Ik wil niet dat mijn stem verloren gaat. In deze coronatijd zie ik veel dingen gebeuren waar ik het niet mee eens ben.' Ze noemt onder meer het verlengen van de avondklok en het steeds weer breken van beloftes.

Verder vindt Smit het hypocriet hoe de overheid omgaat met het klimaat. 'In de winkel kun je geen plastic tasjes meer krijgen, maar tegelijk is alles wat je koopt van plastic. Dan vraag ik mezelf af: wat klopt hier niet?' Diezelfde vraag komt in haar op als het gaat om het immigratiebeleid. 'Ik heb niets tegen mensen van buiten. Tegelijk is er heel veel armoede onder Nederlanders zelf. Daar gaat geen geld naartoe, maar wel naar asielzoekers. Dat voelt oneerlijk.'

Een van de vragen in de enquête is of de Tweede Kamer zich genoeg inzet voor de noordelijke belangen. Meer dan de helft van de ondervraagden weet geen antwoord op die vraag. De mensen die de vraag wel beantwoorden, denken dat politiek Den Haag zich vooral inzet voor de Randstad, dat het Noorden er maar ‘bij bungelt’. Hier wordt de aardbevingsschade veelvuldig genoemd; de schadevergoeding komt maar niet op gang, alsof het er niet toe doet in de landelijke politiek.

Inwoners van de drie provincies hebben het idee dat Noord-Nederland wordt gezien als een wingewest; geschikt om naar gas te boren en windmolens en zonneparken neer te zetten, maar verder niet. Een enkeling steekt de hand in eigen boezem en vreest dat de noorderling niet genoeg van zich laat horen en te weinig aandacht opeist: ‘Wij zijn nuchtere, bescheiden mensen. De grote monden worden eerder gehoord’.

De sleutel tot betere regionale vertegenwoordiging ligt voor een groot deel in de handen van kiezers zelf
Hoogleraar Caspar van den Berg

Kamerleden uit eigen regio

Een derde van de ondervraagden vindt dat er meer noorderlingen in de Tweede Kamer moeten. Toch overweegt maar een kwart van hen te stemmen op iemand uit de eigen regio. Ook weten noorderlingen niet goed welke noordelijke kandidaten er zijn.

Van den Berg noemt deze uitkomsten 'opvallend'. 'Kennelijk vinden mensen regionale vertegenwoordiging belangrijk, maar niet belangrijk genoeg om zich er echt in te verdiepen.' Toch is dat volgens Van den Berg wél in hun eigen belang. 'De sleutel tot betere regionale vertegenwoordiging ligt voor een groot deel in de handen van kiezers zelf. Als je het belangrijk vindt, breng dan een voorkeursstem uit op een kandidaat uit de regio.

Lees verder onder grafiek

Zorg, onderwijs en corona-aanpak

Volgens noorderlingen is zorg het belangrijkste thema bij de komende verkiezingen. De verklaring hiervoor moet je volgens Van den Berg zoeken in de toegankelijkheid van de zorg en de bevolkingsopbouw in deze regio. 'De toegankelijk van de zorg staat hier erg onder spanning. Een tweede aspect hangt samen met de bevolkingssamenstelling. Want de gemiddelde leeftijd in de dunner bevolkte gebieden, zoals Noord-Nederland, ligt hoger dan in dichter bevolkte gebieden. En hoe ouder mensen zijn, hoe meer belang ze hebben bij goede zorg in de regio.'

Naast de zorg zijn onderwijs en de corona-aanpak twee thema’s die belangrijk gevonden worden; ze worden door ongeveer een kwart van de noorderlingen genoemd. Werkgelegenheid, klimaat en pensioenen staan ook in de top zes. De EU, immigratie, veiligheid en woningbouw worden in verhouding maar weinig genoemd.

Zorg, milieu en een kerncentrale
Jos Mulder (31 jaar) uit Stad is een van mensen die heeft deelgenomen aan het onderzoek van Kien. Hij is begeleider in de gehandicaptenzorg en voor hem is de zorg ook een belangrijk verkiezingsonderwerp. Maar niet omdat hij er ontevreden over is. 'Ik merk dat er extra geld naar de zorg is gegaan. Ik heb een verbeterde cao gekregen en ondanks allerlei bezuinigingen is er best veel geld naar de zorg gegaan.' Te veel zelfs, naar zijn mening. 'Als ik zie hoeveel geld er in de zorg om gaat, denk ik dat dat geld zo veel efficiënter gebruikt kan worden.' Wel is hij kritisch op de marktwerking in de zorg. 'Het geld dat cliënten in de zorg krijgen, komt nu van zorgverzekeraars. Maar dat is niet goed. Dat zou bij een overheidsinstantie zonder winstoogmerk vandaan moeten komen.'

Verder zijn economie en ook natuur en milieu belangrijke thema's voor Mulder. 'Veel boeren worden als boosdoener gezien, maar in de eerste paar maanden van de coronacrisis zag je dat niemand naar het werk ging en dat dat heel goed uitpakte voor het milieu. Dáár valt veel meer winst uit te halen.' Windmolens en zonneparken vind Mulder positief, al zouden die niet op landerijen maar op daken geplaatst moeten worden. En een kerncentrale in de Eemshaven? 'Ja hoor, dat mag. We moeten meer kijken naar de voordelen dan naar de nadelen. Het kan veel banen creëren en je wordt interessant voor grote bedrijven als vestigingsplaats. Maar wel onder strikte voorwaarden. Het kan niet zo zijn dat Groningen het afvoerputje wordt qua kernafval.'

Lees ook:
- Vertrouwensbreuk: meerderheid van de boeren stemt niet meer op coalitiepartij
- Alles over de Tweede Kamerverkiezingen

Deel dit artikel:

Recent nieuws