Waarom lager opgeleiden minder vertrouwen hebben in de politiek

Hoe lager het opleidingsniveau van mensen, hoe lager het vertrouwen in de politiek en de overheid. Dat is een beeld dat blijft hangen uit de resultaten van een onderzoek in opdracht van RTV Noord, RTV Drenthe en Omrop Fryslân naar hoe inwoners van Noord-Nederland tegen verkiezingen en de politiek aankijken.

Waar ruim 47 procent van de noordelingen met een hbo- of universitaire opleiding aangeeft vertrouwen in de landelijke politiek te hebben, geldt dat voor minder dan twintig procent van de mensen die bijvoorbeeld alleen de lagere school of de eerste drie jaar van de middelbare school hebben afgerond.

Lees verder onder de grafiek

Kabinet Rutte

Ook de waardering voor het kabinet Rutte is sterker bij mensen met een hoger opleidingsniveau. Volgens Hoogleraar Bestuurskunde Caspar van den Berg komt dit beeld in veel meer onderzoeken naar voren.

'Mensen in de lagere opleidings- en inkomensgroepen hebben vaker het gevoel dat het 'systeem' steeds minder in hun voordeel uitpakt. Ze herkennen zich minder in de mensen die in de Tweede Kamer of de regering zitten en andere beleidsmakers, en hebben minder de overtuiging dat die mensen ook voor hún aan het werk zijn.'

Die herkenning is flink hoger bij mensen met een (afgeronde) universitaire of hbo-opleiding. 'Want bij overheidsinstituties werken mensen die meer dezelfde soort achtergrond en bijvoorbeeld hetzelfde taalgebruik hebben als zijzelf.'

We moeten niet meer denken in top- en krimpregio's
Caspar van den Berg - RUG-hoogleraar Bestuurskunde

Van den Berg wil daarbij ook het verschil tussen dichte en dunbevolkte gebieden niet ongenoemd laten. 'Mensen die het beleid bepalen in Nederland zijn dus vaker hoger opgeleid en wonen vaker in dichtbevolkte gebieden, zoals de Randstad. Het is belangrijk dat zij zich ook kunnen verplaatsen in de zorgen en behoeften van de mensen in Oost-Groningen. Die werelden moeten niet té veel uit elkaar gaan lopen.'

Lees verder onder de grafiek

Op de vraag hoe de kloof tussen laagopgeleiden en de overheid kan worden gedicht, antwoordt Van den Berg dat de ruimtelijke verschillen in dit land niet verder moeten worden vergroot. 'We moeten niet meer denken in top- en krimpregio's. We moeten elke regio een goed perspectief kunnen bieden. Stad en land hebben elkaar nodig. Maar daarvoor is het wél noodzakelijk dat politici en beleidsmakers zich meer richten op de leefwereld van mensen die niet zijn zoals zij.'

Zorg en opleidingsniveau

Ook als je kijkt naar welke thema's mensen in Noord-Nederland belangrijk vinden, zijn er verschillen waar te nemen. De zorg wordt door alle opleidingsniveaus het vaakst genoemd, maar bij lager opgeleide mensen geldt dat voor meer dan de helft van hen (55 procent), terwijl het bij hoger opgeleide mensen gaat om minder dan de helft (45 procent).

Van den Berg: 'Een hoger opleidingsniveau gaat vaak samen met een hoger inkomen. En dát hangt dan vaak weer samen met een gezondere levensstijl en een hogere levensverwachting. Maar mensen die een lager opleidingsniveau hebben, hebben vaak ook een lager inkomen. Je bent dan kwetsbaarder als het niveau van de zorgvoorzieningen in jouw regio daalt, bijvoorbeeld omdat er minder geld beschikbaar is om met de auto bij de zorg te komen of omdat de OV-voorzieningen ook al zijn uitgedund.'

Lees verder onder grafiek

Pensioenen en klimaat

Ook om pensioenen maken mensen met een lager opleidingsniveau zich doorgaans meer zorgen dan anderen. 'Laagopgeleide mensen hebben minder vaak een extra appeltje voor de dorst, zoals een eigen huis. Dus veranderingen in pensioenen hebben daardoor een grotere impact op hun financiën.'

Over het klimaat maken mensen met een hoger opleidingsniveau zich juist meer zorgen. Komt dat omdat zij mentaal meer ruimte hebben om zich daar zorgen om te kunnen maken, omdat zij de schaapjes beter op het droge hebben? Zover wil Van den Berg niet gaan. 'Dan diskwalificeer je mensen. Ik snap de redenering, maar dan zeg je eigenlijk: 'Als mensen maar beter nadenken, zouden ze zelf ook wel inzien dat de groene transitie versneld moet worden.'

Hij bekijkt het liever praktischer. 'Als je een laag inkomen hebt, is het rationeel om bezorgd te zijn over de energietransitie. Want als de energieprijzen stijgen doordat huizen van het gas af moeten of de opwekking van duurzame energie duurder is, dan heeft dat gewoon meer impact op mensen die het minder breed hebben. Dat aspect wordt nogal eens vergeten.'

Lees ook:
- Groningers voelen zich slecht vertegenwoordigd in Den Haag

Deel dit artikel:

Recent nieuws