Wat doet de oprukkende industrie met het stemgedrag in Oudeschip?

Het is het meest noordelijke dorp op het Nederlandse vasteland. Ruim 120 inwoners wonen er met de rust en ruimte om hen heen. Maar de groei van de Eemshaven en de komst van nieuwe windturbines zet de leefbaarheid van Oudeschip onder druk.

Welke invloed heeft dit op de politieke keuze van inwoners? Drie dorpelingen geven antwoord op die vraag.

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen brengt RTV Noord de komende dagen kiezers in beeld die geconfronteerd worden met actuele ontwikkelingen: duurzame energie, stikstof, bezuinigingen bij gemeenten en de versterking in het bevingsgebied.

Jan Dijkstra, kweker

'Ik weet niet of ik hier over twee jaar nog met plezier kan wonen.'

Jan Dijkstra op zijn kwekerij in Oudeschip (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

Brabanders, Belgen en Duitsers weten zijn kwekerij aan de rand van Oudeschip goed te vinden. Jan Dijkstra heeft meer dan vierhonderd soorten planten en grassen. Sommigen zijn zo uniek, dat mensen er graag kilometers voor rijden.

'Iemand uit Veendam zei dat Oudeschip best wel ver is, terwijl vlak daarvoor iemand uit Litouwen hier zonder problemen kwam.'

Toen we hier gingen wonen, was dit één groot mislukt gebied. Dat koesteren we wel eigenlijk.
Jan Dijkstra - kweker

Dijkstra woont samen met zijn vrouw inmiddels twintig jaar in Oudeschip. Terwijl hun kat langs bamboe loopt, staan ze samen het onkruid te wieden op de kleinschalige kwekerij aan de slapersdijk. In alle rust, waar ze voor kwamen: 'Toen we hier gingen wonen, was dit één groot mislukt gebied. Dat koesteren we wel eigenlijk.'

'Maar de ontwikkelingen gaan nu heel snel, dat gaat ten koste van het woongenot', vertelt Dijkstra.

Windmolens vlakbij het dorp

De afgelopen jaren zag hij de kolencentrale, het datacenter van Google en nieuwe windmolens verrijzen in de Eemshaven. Een paar maanden geleden is de bouw gestart van een nieuw windpark in de Oostpolder, dat bestaat uit 21 windturbines. Sommigen komen vlakbij het dorp, op honderden meters afstand.

De bouw van het nieuwe windpark in de Oostpolder (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

'Mensen hier hebben protest aangetekend, maar dat was zogenaamd allemaal niet van toepassing. Ze komen op zeshonderd meter afstand, terwijl het in andere Europese landen minstens 1.500 meter moet zijn. Absurd', zegt Dijkstra.

'Ik weet niet of ik hier over twee jaar nog met plezier kan wonen als die windmolens er staan.'

'Kerncentrale in onze tuin?'

De onzekerheid over de verdere groei van de Eemshaven baart hem zorgen: 'Wij weten niet of we hier over tien jaar met plezier kunnen wonen. En als Rutte dan zo'n balletje opgooit om hier een kerncentrale neer te zetten, dan denk ik: waar dan? Hier in onze tuin?'

Toch is de groeiende Eemshaven niet het belangrijkste onderwerp voor Dijkstra's keuze straks op 17 maart. De liefde voor de natuur en dieren bepaalt zijn stem: 'Ik vind sowieso dat de bio-industrie moet worden afgeschaft en de veestapel moet worden gehalveerd. Ook wil ik meer inzetten op duurzame energie, maar dan op zee. Zonnepanelen kunnen op boerderijen. Daarvoor zijn zoveel mogelijkheden.'

Op de vraag of er toekomst is voor hem en zijn vrouw in Oudeschip, zegt Dijkstra: 'Ons bedrijf heeft inmiddels naam gekregen op een bepaald gebied, dus we willen wel. Maar ik weet niet of ik hier wel kan blijven wonen als ik die windmolens hoor. Dat is gewoon heel erg onzeker.'

Vita van der Lijke en René Diekstra, muzikanten

'Windmolens zijn onderdeel van de oplossing, niet het probleem'

Vita van der Lijke en René Dijkstra voor hun studio in Oudeschip (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

Gitaren aan de muur, een drumstel als plafondlamp: de opnamestudio van Vita van der Lijke en René Diekstra ademt muziek. Ruim twaalf jaar wonen en werken ze inmiddels in Oudeschip, zowel in de ICT als in de muziek. Ze hebben er hun droomplek gevonden.

'We wilden graag een vrijstaand huis kopen waar we zelf een studio achter konden bouwen op een betaalbare plek. Waar je ook om twaalf uur 's nachts de versterker op tien kan zetten zonder dat buren er last van hebben', zegt Van der Lijke lachend.

Geen huis meer op Funda

Een paar jaar geleden waren er nog een aantal huizen te koop in Oudeschip, maar inmiddels staat niets meer op Funda. 'Er zijn hier steeds meer gezinnen komen wonen. Daardoor hebben onze kinderen genoeg vriendjes en vriendinnetjes. Ze kunnen heerlijk in alle rust spelen op straat.'

De Molenweg in Oudeschip (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

Er zijn dorpsbudgetten, maar de gemeente doet daar heel moeilijk over
Vita van der Lijke - muzikant

Dat de leefbaarheid van het dorp onder druk staat, komt volgens Van der Lijke niet alleen door de oprukkende Eemshaven. Ze wijst erop dat de lantaarnpalen inmiddels flink verouderd zijn en de speeltuin aan een opknapbeurt toe is.

'Er zijn dorpsbudgetten, maar de gemeente doet daar heel moeilijk over. Ze willen dat we in coronatijd handtekeningen inzamelen om te zien of er draagvlak voor is, terwijl daar een dorpsplan voor is gemaakt.'

Balans tussen industrie en leefbaarheid

Ondanks die strubbelingen heeft ze wel vertrouwen in de lokale politiek als het gaat om de bescherming van het dorp. In de tweede helft van de vorige eeuw moesten plaatsen als Heveskes, Oterdum en Weiwerd bij Delfzijl wijken voor de industrie. Dat lot blijft Oudeschip bespaard, denkt Van der Lijke:

'Het is niet meer van deze tijd om een dorpje weg te vagen. Er moet goed gekeken worden naar de balans. Bij de uitbreiding van de Eemshaven moeten ze goed kijken hoe het dorpsgezicht van Oudeschip kan worden beschermd. Dat ze nadenken wat voor industrie er ontwikkeld gaat worden.'

'Windmolens oplossing voor probleem'

Voor de windmolens is ze niet bang, ook al komen ze dichtbij: 'Ik heb dát liever dan nog een rookpluim van een centrale in mijn achtertuin, en eigenlijk de achtertuin van Groningen. We moeten goed nadenken waar we heen willen met z'n allen. Ik denk dat windmolens een onderdeel zijn van de oplossing en niet het probleem.'

Een actueel onderwerp achter het verkiezingsbord in Oudeschip: windmolens (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

Volgens Van der Lijke moeten mensen daar wel van kunnen meeprofiteren: 'Geld speelt echt een rol en ik denk dat politici dat veel te vaak over het hoofd zien. Dat ze bang zijn dat mensen ergens tegen zijn. Ik denk dat je veel meer moet kijken wat er mogelijk is en dan speelt het een grote rol dat je ervan kunt profiteren.'

Met die participatie hebben ze in Oudeschip de eerste stappen gemaakt. In het dorp is een energiecoöperatie opgericht (ECOO) die jaarlijks 275.000 euro krijgt van de initiatiefnemers van het nieuwe windpark. Tachtig procent daarvan gaat naar omwonenden binnen een afstand van 1.500 meter. Het overige wordt gebruikt voor duurzame energieprojecten.

Links en sociaal

Klimaat en natuur zijn voor Van der Lijke doorslaggevend voor haar partijkeuze. 'GroenLinks komt wel heel dichtbij als ik de kieswijzers invul, maar ik weet het nog niet zeker. Ik heb altijd wel links, sociaal en groen gestemd, dat is wat ik belangrijk vind.'

Samen met haar man en twee kinderen ziet ze een mooie toekomst voor zich in Oudeschip: 'Ik denk dat steeds meer mensen willen leven zoals wij hier nu wonen. En er liggen zeker kansen, bijvoorbeeld als havendorpje. Het is een uniek beeld met aan de ene kant de industrie en aan de andere kant een lief dorpje. Het dorp waar je na de boot van Borkum even heen moet rijden.'

Erik Dijkshoorn, ingenieur

'Geen compensatie, maar participatie'

Erik Dijkshoorn op de dijk bij Oudeschip (Foto: Martin Drent/RTV Noord)

Samen met zijn hond wandelt Erik Dijkshoorn over de dijk tegenover zijn huis. Hij loopt wat lastig door een heupoperatie waar hij nog herstellende van is. De rust en de goedkope huizen zijn de redenen waarvoor hij samen met zijn viervoeter vier jaar geleden naar het dorp is gekomen.

'Mijn tuin is hier zo groot, dat zouden veel mensen in de randstad zich niet kunnen veroorloven', zegt Dijkshoorn, die hiervoor jarenlang in het buitenland heeft gewoond.

Profiteren van duurzame energie

Als ingenieur is hij druk bezig met plannen voor het verduurzamen van huizen. Hij kijkt vooral naar de mogelijkheden van waterstof. Volgens Dijkshoorn is het belangrijk dat omwonenden mee kunnen doen én kunnen verdienen aan projecten rond duurzame energie: 'In plaats van compensatie moet er veel meer participatie zijn', vindt hij.

Er zijn gewoon teveel koeien, varkens en kippen. Die hebben we echt niet allemaal nodig
Erik Dijkshoorn - ingenieur

Dijkshoorn moet niets hebben van grote bedrijven die zich vestigen in de Eemshaven: 'Al die bedrijven komen hier één keer in het dorpshuis vertellen hoe betrokken ze zijn met de omgeving. Maar als ze de deur van het dorpshuis achter zich dicht hebben getrokken, zie je ze nooit weer. Zo gaat het elke keer.'

Van PvdA naar PvdD

Lokaal en kleinschalig zijn volgens Dijkshoorn de sleutelwoorden voor de toekomst. Daar let hij ook bij zijn keuze tijdens de tweede kamerverkiezingen: 'Ik ga voor het eerst van mijn leven op de Partij voor de Dieren stemmen. Daar heb ik echt nog nooit aan gedacht, maar die lijken het meeste na te denken over wat er fout is op dit moment.'

Oudeschip, met op de achtergrond de Eemshaven (Foto: Mario Miskovic/RTV Noord)

Dijkshoorn komt uit een rood nest, maar hij wil nu verandering: 'Er zijn gewoon teveel koeien, varkens en kippen. Die hebben we echt niet allemaal nodig. Het moet meer gaan over wat voor samenleving we krijgen en hoe de energietransitie aangepakt moet worden.'

Modern dorp

Voor Oudeschip ziet Dijkshoorn een mooie toekomst, maar dan moeten inwoners volgens hem wel kunnen profiteren van de windmolens: 'Wij kunnen laten zien dat we compleet niet meer vervuilend zijn. Dan wordt het een modern dorp, in plaats van een dorp in een uithoek.'

Lees ook:
- Alles over de Tweede Kamerverkiezingen

Deel dit artikel:

Recent nieuws