Nait soezen mor broezen

Wat is er mis met haalf put haalf regenwotter. Een groot aantal mensen in Groningen spreekt haalf put haalf regenwotter, waarom zou je dat naast het Gronings en Nederlands niet op RTV Noord mogen horen?
In het gastenboek op onze site lees ik een reactie van B. van der Kooi uit Bedum.
Ik stoor mij aan het feit dat sommige presentatoren van een regionale omroep de regionale taal (lees het Gronings) niet machtig zijn. Zo ook Rob van Dam. Je spreekt de Groninger taal goed of je beperkt je tot het Nederlands. Het half stront, half regenwater zit ik niet op te wachten. Kortom, op Groningse les Rob.
Ik ben het niet eens met B. van der Kooi. Haalf put haalf regenwotter hoor je overal, dus waarom niet op radio of tv. En los daarvan, wat is dan goed Gronings? En wie bepaalt dat? Immers het Gronings op ’t Hogeland klinkt wezenlijk anders dat het Gronings in het Westerkwartier. En in Oost-Groningen klinkt het nóg weer anders.
Ik vermoed dat Van der Kooi met zijn reactie vooral duidelijk wil maken dat hij of zij het Gronings belangrijk vindt en het zoveel mogelijk wil horen op RTV Noord. Daar heeft hij of zij zeker een punt. Veel mensen spreken het of zijn er mee opgegroeid. Niet voor niets is "Gronings waar het kan" één van de lijfspreuken op de redactie. Dat neemt niet weg dat de situatie anders is dan pak hem beet 20 jaar geleden. Want jammer of niet, het aantal mensen dat de taal daadwerkelijk spreekt daalt.
Ook zijn er steeds minder mensen die hun kinderen in het Gronings opvoeden, ondanks dat ze zelf wel Gronings spreken. Dat blijkt ook uit een onderzoek van de Universiteit van Nijmegen. Sprak in 1995 bijvoorbeeld nog 27% van de ouders onderling een streektaal of dialect, in 2003 was dat aantal al gedaald tot 18%. En in datzelfde jaar sprak nog maar 6 procent van de kinderen in het Nedersaksische taalgebied (waar ook het Gronings onder valt) een dialect.
Tekenend is het verhaal van Fré - die van alles dut veur en in t Grunnegs – Schreiber. Onlangs liep hij wild gebarend de redactie op. Met paniek in de ogen en overslaande stem sprak hij dat kinderen niet eens meer de betekenis kennen van het woord zwien. Henk – ook aine die van alles dut veur en in t Grunnegs – Scholte vult aan: "Steeds meer oude Groninger woorden worden niet meer gebruikt. Een nieuwe trend is het 'vergroningsen' van Nederlandse woorden. Zo heet scheuveln tegenwoordig schoatsen, tougelieks is tegeliekertied, stevels zijn leerzen of loarzen en sikkom is bienoa. Haalf put haalf regenwotter aangevuld met woorden die 'vergroningst' zijn, is een ontwikkeling die niet is tegen te houden".
Volgens Henk Scholte moet je daar geen punt van maken: "Een taal leeft en verandert van jaar tot jaar. Oude woorden zoals bozzem vallen af, nieuwe woorden zoals spaigelploatje komen erbij. Het Nederlands van nu is ook niet meer zoals in de 17e eeuw". Fré Schreiber heeft er meer moeite mee: "Het is toch jammer dat het echte Gronings steeds minder wordt gesproken". Volgens Fré speelt ook mee dat mensen die het Gronings min of meer beheersen het niet durven spreken, omdat ze bang zijn te worden uitgelachen. Terwijl je het juist zou moeten stimuleren. Schreiber pleit dan ook voor lessen Gronings op de basisschool: "Als dat niet gebeurt, dan is het Gronings ten dode opgeschreven".
Een sympathiek plan, maar volgens mij niet haalbaar. Bovendien, in een gebied met veel zwakke scholen en leerlingen met taalachterstanden is het de vraag of het wenselijk is dat leraren lesuren gaan besteden aan de streektaal. Als je het mij vraagt is het aan de Groningers zelf om de streektaal overeind te houden. Reacties als die van B. Van der Kooi helpen daar niet bij. Verplicht ABN spreken op RTV Noord indien het Gronings niet voldoende is, zal de situatie eerder verslechteren dan verbeteren.