Groningse deskundigen: 'Verlengen lockdown is mogelijk zelfs niet streng genoeg'

We hopen er misschien wel allemaal op, maar versoepeling van de maatregelen komt er voorlopig niet. Het kabinet maakt dinsdagavond bekend dat terrassen nog niet open mogen en winkels alleen op afspraak te bezoeken blijven. Terecht? We leggen het voor aan twee Groningse deskundigen.

'Versoepelingen kunnen echt niet'

'Versoepelen kan inderdaad niet,' stelt gedragswetenschapper en epidemioloog Esther Metting van de Rijksuniversiteit Groningen. 'De ziekenhuisopnames stijgen en de vraag is wat er komende week gebeurt. Het zijn vooral oudere mensen die gevaccineerd zijn; de jongere kwetsbare groepen nog niet. Het is echt te vroeg om dingen los te gooien.'

Ook arts-microbioloog Alex Friedrich van het UMCG twijfelt geen seconde. 'Versoepelingen kunnen pas medio mei. Je moet je zelfs afvragen of je niet eerst nog strenger moet zijn als het zo doorgaat. '

Maar hoe houden we het vol?

Ook Esther Metting ziet een strengere lockdown als reële optie, al maakt ze zich als gedragswetenschapper wel zorgen over de haalbaarheid. Het draagvlak voor de maatregelen kalft steeds verder af, blijkt uit onderzoek van het RIVM. 'En je ziet ook dat Thierry Baudet en JA21 zijn gegroeid. Dat zijn toch partijen die de maatregelen van tafel willen. Die trekken nu een grote groep Nederlanders aan.' Daarbij ziet ze het ingaan van de zomertijd komende zaterdag als struikelblok.

'Straks is het licht buiten; dan wordt het heel lastig om mensen binnen te houden. Ik ben ook wel bang voor ongeregeldheden.'

'Scholen jagen epidemie aan'

Vooral de afgelopen drie weken namen de besmettingscijfers ineens weer opvallend toe. Scholen spelen daar een belangrijke rol in, vertelt arts-microbioloog Alex Friedrich. Wel haast hij zich erbij te zeggen dat dit niet anders is dan voorheen. 'Er waren altijd al positieve kinderen, alleen vinden we ze nu, omdat we ze testen. Scholen kunnen vooral door de groepsvorming, ook voor en na de les, een aanjager voor verspreiding zijn. Ik denk dat als de avondklok er af zou gaan, de scholen meteen weer dicht moeten.'

Hij realiseert zich dat 'mensen dit niet willen horen, maar het is helaas niet anders. Door kinderen raken ouders besmet. Middelbare scholen zorgen ook nog eens voor bovenregionale uitwisseling. Het openen van scholen geeft de epidemie een boost; het virus trekt zich niks aan van wat wij vinden.'

'Meer nodig zolang vaccinatie te langzaam gaat'

Voor Friedrich is het opnieuw sluiten van scholen een reële optie als het de komende weken niet beter gaat. 'We hebben nu geen strenge lockdown, maar één van zeventig procent. Scholen kunnen dicht of je kan de mobiliteit beperken door mensen te zeggen dat ze in hun eigen landsdeel moeten blijven. Hotels en vakantieparken zouden dicht kunnen. De andere optie is sneller vaccineren; want dat gaat nog steeds te langzaam.'

Epidemioloog Esther Metting ziet vooral heil in een testsamenleving, zolang de vaccinatie nog niet op niveau is. 'Zoals in Denemarken, waar ook mensen zonder klachten zich makkelijk kunnen laten testen, zodat ze veilig naar werk en school kunnen.' Ze is blij met de proeven die Nederland doet met sneltesten, maar zet die liever in op een nuttiger plek. 'Nu testen we bij evenementen, maar doe dit voortaan op een school. Daar hebben veel meer mensen wat aan.'

'Nog steeds schetst kabinet geen perspectief'

Dat mensen behoefte hebben aan versoepelingen snapt Metting heel goed. 'We zijn mentaal moe.' Het helpt ook niet dat het kabinet 'geen stip op de horizon geeft'. Metting zou willen dat het kabinet duidelijker schetst bij welke cijfers wat kan. 'Ze hadden roadmaps gemaakt, maar die zijn steeds losgelaten. Het is steeds het probleem dat ze niet concreet zeggen op basis waarvan ze versoepelen.'

Demissionair minister Hugo de Jonge noemde tijdens de laatste persconferentie de druk op de ziekenhuizen en de R-waarde; die moesten laag genoeg zijn om te kunnen versoepelen. Volgens de laatste berekeningen in de modellen van Alex Friedrich ligt de R-waarde in zowel het Noorden als landelijk net boven 1,1. Die moet verder omlaag, willen we straks baat hebben van de lente- en zomerwarmte.

Daarnaast neemt het aantal ziekenhuisopnames toe. Hoe snel dit gaat hangt volgens Friedrich mede af van de gemiddelde leeftijd van de mensen die besmet raken. Die daalde de afgelopen weken sterk, doordat vooral jongeren elkaar besmetten. Inmiddels stijgt de leeftijd weer. De vraag is: wanneer bereikt het virus mensen uit de leeftijdscategorie die nog niet is gevaccineerd, maar wel kwetsbaar voor het virus.

'Hoe langer het duurt dat een groot aantal uit de leeftijdsgroep boven de 50 besmet raken, des te later stijgt het aantal opnames. Het is een race tussen virusverspreiding en vaccinatiesnelheid.'

'Leg beter uit waarom we het doen'

Gedragswetenschapper Esther Metting heeft nog wel een advies aan het kabinet: leg de basis voor alle maatregelen nog een keer uit. 'Ik vind dat ze te weinig belichten dat het voor iedereen vervelend is als de zorg overbelast raakt. Dan kan je ook niet in het ziekenhuis terecht als je een ongeluk krijgt met je fiets.' Niet Rutte of De Jonge moeten dit vertellen, maar 'iemand die mensen vertrouwen, zoals Diederik Gommers of Alex Friedrich.'

Friedrich zelf probeert het op een andere manier; door duidelijk te maken dat het virus geen boodschap heeft aan onze behoeftes.

'Wij schetsen een plaatje van een terras waar iedereen in de zon zit, netjes op anderhalve meter en de wind staat gunstig. Maar al die mensen moeten eerst naar het terras toe, moeten een keer naar het toilet en gaan ook weer weg, samen in een auto of met het OV. Het openen van terrassen verhoogt gewoon de kans op verspreiding. Wij schetsen iets dat heel fijn lijkt, maar het virus gaat zijn kans pakken.'

Lees ook:
- Horecaondernemers gelaten onder uitblijven versoepelingen
- Ons coronablog

Meer over dit onderwerp:
onderwijs RUG studenten umcg zorg coronavirus
Deel dit artikel:

Recent nieuws