Naar Polen, 45 verhalen over Jodenvervolging

Skarzysko-Kamienna was een concentratiekamp in Polen waar een ver familielid van Ron van Hasselt tijdens de oorlog terecht kwam. Vrijwel niemand heeft ooit van het kamp gehoord, toch kwamen daar duizenden mensen om het leven.

Het is een van de 45 verhalen die de Groninger schrijver bij elkaar bracht in zijn boek over Jodenvervolging, zijn familie en over Polen.

Ron van Hasselt is van na de oorlog en zijn ouders probeerden hem het leed van de oorlog te besparen door erover te zwijgen. Zelf zijn ze tijdens de oorlog naar Engeland gevlucht en overleefden zo de Jodenvervolging, maar verschillende familieleden werden 'Naar Polen' gestuurd en kwamen om in de Duitse kampen daar.

Kinderen mochten niet vragen

'Als mijn oom en tante op bezoek kwamen kregen mijn zus en ik de uitdrukkelijke instructie om niet te vragen waarom zij geen kinderen hadden. Die vraag was te pijnlijk', vertelt Van Hasselt.

'Ze hadden twee dochters, Els en Karla, maar die zijn vervoerd naar Auschwitz en daar vermoord. Dus werd erover gezwegen. In diezelfde tijd speelde ik ook met Betty en Sipora, die bij ons op de hoek woonden. Wat ik toen niet wist - en wat zij ook niet wisten - was dat zij ook een broertje hebben gehad, Bennie, die hetzelfde lot had ondergaan. Ze zaten samen in de trein die op 8 februari 1944 uit Westerbork vertrok naar Polen.'

Boek komt voort uit verbazing

Naar Polen is inmiddels het zesde boek dat Van Hasselt na zijn pensionering heeft geschreven. Dit is een boek met 45 verhalen die voortkomen uit 'een soort schatgraven in de archieven', zegt Van Hasselt.

'Ik heb pas laat de archieven ontdekt en geleerd hoe je daar moet zoeken. Maar ik kom steeds nieuwe verhalen tegen als ik onderzoek doe naar mijn familie en ik heb de behoefte om dat op te schrijven en te delen. Bijvoorbeeld het verhaal van Elias Cohen. Die overleefde Sobibor en nog zes andere concentratiekampen waaronder Skarzysko-Kamienna.'

Naar Polen van Ron van Hasselt (Foto: Reinder Smith/RTV Noord)

Naar Polen

'Je kunt de titel op twee manieren uitspreken', legt Van Hasselt uit. 'Naar Polen, in de zin van mensen gingen naar Polen toe. Maar je kunt ook Naar Polen lezen als tegenovergesteld aan Leuk Polen.'

Want het boek gaat ook over het naoorlogse Polen en hoe de Polen met de Jodenvervolging en hun geschiedenis omgaan. 'Vergelijk het maar met ons Nederlandse optreden in Indonesië na de oorlog. Dat bespreken we liever ook niet openlijk terwijl daar ook de meest vreselijke dingen zijn gebeurd en zo is dat in Polen ook.'

Josef Schwammberger

Naar Polen gaat over Van Hasselts familie, over Groninger Joden, over kampen, over Polen maar ook over daders. Zoals Josef Schwammberger. Een SS'er die van Hasselt ergens in zijn speurtochten in de archieven tegen is gekomen.

Wie Schwammberger opzoekt op Wikipedia ziet dat de man daar niet meer dan vier regels heeft gekregen. Bij van Hasselt krijgt hij vier hoofdstukken, maar dat is niet genoeg om de man zijn gruwelijkheden te schetsen. Vier boeken had ook gekund. 'Ik schrijf niet alles op wat ik tegenkom', zegt Van Hasselt. 'Sommige zaken zijn te naar om op te schrijven. Naar Polen.'

Lees ook:
- Lopend Vuur: Dodenherdenking mag nooit verdwijnen
- Hoe herdenken de gemeenten op 4 mei?

Deel dit artikel:

Recent nieuws