Hoe Groningen de strijd won om Shine

De presentatie van de Shine-plannen op het gemeentehuis in Veendam.
De presentatie van de Shine-plannen op het gemeentehuis in Veendam. © RTV Noord/Loek Mulder
Tussen regio’s is vaak een felle strijd gaande rond vestiging van bedrijven. Dat was dit keer rond de komst van Shine Medical Technologies niet anders. Hoe kon Groningen met de buit aan de haal gaan, ten koste van onder meer Borsele?
Het was Shine zelf dat zich in februari 2020 meldde bij de Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland (NOM). Het bedrijf zocht een locatie waar het zijn plannen voor de bouw van een nieuwe fabriek voor de productie van medische isotopen zou kunnen realiseren. De Amerikanen hadden ruimte nodig, ook om te kunnen groeien. De fabriek mocht niet al te dicht bij de bebouwing staan en ook de aanwezigheid van kennisinstituten zoals universiteiten en hogescholen telde zwaar voor Shine.
Noord-Nederland was op dat moment zeker niet de enige regio waar Shine zich oriënteerde. Harrie Buurlage, de tweede man van Shine en op pad gestuurd om in Europa een vestiging van de grond te trekken, had aanvankelijk rond de honderd locaties in heel Europa op zijn longlist. Zo’n vijftig daarvan werden door Shine aan een intensieve analyse onderworpen.

Op tournee door de provincie

Wel vaker kloppen bij de NOM participanten aan met een ‘geweldig plan’. Maar het verhaal van Shine was buitencategorie. ‘We hebben eerst maar eens even goed gekeken wat het nou precies was’, zegt NOM-manager Gerard Lenstra. ‘Toen we ons verdiepten in de technologie werden we met de dag enthousiaster.’
Lenstra ging met Buurlage van Shine op tournee om de provincie op z’n voordeligst aan hem te tonen: langs de RUG, het UMCG en het Kernfysisch Versnellersinstituut. ‘In de gesprekken ontstond al heel snel een bruisende vibe van mogelijkheden die Shine zou kunnen benutten in de regio, zoals samen nieuwe toepassingen zoeken.’
Toen we ons verdiepten in de technologie werden we met de dag enthousiaster
Gerard Lenstra - NOM
Maar daarmee was de race allerminst gelopen. Wanneer een buitenlands bedrijf zich meldt wordt ook het Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) ingeseind, het onderdeel van het ministerie van EZK dat voorop gaat bij de begeleiding van de investeringen.
Shine oprichter Greg Piefer (l) en Harrie Buurlage
Shine oprichter Greg Piefer (l) en Harrie Buurlage © Shine Medical Technologies
Het NFIA zag nog meer kansrijke plekken voor Shine en zo werd de lijst van mogelijke vestigingslocaties in Nederland verlengd tot 22. Daarvan viel de een na de ander af tot er nog twee locaties in Nederland resteerden die concurreerden met drie andere vestigingsplekken in andere Europese landen.

Geduchte concurrent

Groningen had met Borsele in Zeeland als andere mogelijke plek in Nederland een geduchte concurrent vanwege de aanwezigheid van de kerncentrale daar. ‘Een voor de hand liggende locatie omdat de omgeving mogelijk wat beter zou zijn ingericht op een bedrijf als Shine’, verklaart Lenstra.
Een presentatie - online vanwege corona - die de NOM en de provincie in juni 2020 hielden voor het management van Shine in de VS versterkte volgens Lenstra het vertrouwen over en weer. Ook dankzij de bijdrage in de presentatie van commissaris van de Koning René Paas, zegt Lenstra.
Borsele viel in juli af. Opvallend is dat daarmee Groningen in ruim een jaar tijd opnieuw Zeeland aftroeft bij de vestiging van een hoogtechnologisch bedrijf. Want begin 2020 koos ook Hardt Hyperloop voor Groningen ten koste van Zeeland.
Men had toch wat twijfels over Zeeland, er bleek wat minder vertrouwen in wat die regio te bieden had
Gerard Lenstra - NOM

Eensgezind optreden

Lenstra: ’Het blijkt dat we hier in de regio goed in staat zijn eensgezind op te treden en de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Men had toch wat twijfels over Zeeland, er bleek wat minder vertrouwen in wat die regio te bieden had.’
Dat Shine vice-president Buurlage een geboren en getogen Groninger is, zal trouwens de positie van de noordelijke regio in het hele zoekproces zeker geen slecht hebben gedaan. Naast feiten en harde argumenten spelen bij vestigingsbeslissingen van bedrijven immers ook persoonlijke voorkeuren en ongrijpbare factoren een rol.

Taaie opgave

De taaiste opgave kwam echter nog, want Groningen/Veendam moest nog afrekenen met een - nog altijd onbekende - buitenlandse locatie. Lang hing de vraag in de lucht of Shine in Nederland kon rekenen op ‘een eerlijk speelveld’. Shine vreesde namelijk oneerlijke concurrentie van het overheidsgesteunde initiatief Pallas voor de bouw van een nieuwe onderzoeksreactor in Petten. Die nieuwe reactor zou grotendeels dezelfde isotopen als Shine gaan maken.
‘Vanuit de NOM hebben we ons er behoorlijk tegenaan bemoeid om dat op hoog niveau goed onder de aandacht te krijgen’, stelt Lenstra. De garantie van minister Tamara van Ark voor medische zorg dat Shine het eerlijke speelveld zou krijgen haalde de kou uit de lucht. Een douceurtje in de vorm van een lening van tien miljoen euro van het Rijk en de provincie om de bouw van de fabriek in Veendam voor te financieren gaf nog een extra steun.

Duurzamer, gezonder, slimmer

Bij de NOM zien ze de komst van Shine als een enorme aanwinst voor de regio. ‘Shine past uitstekend in het profiel van bedrijven zoals we die het liefst hebben: zij die de wereld duurzamer, gezonder en slimmer maken.’
Evenals Buurlage verwacht ook Lenstra dat Shine andere innovatieve bedrijven in de life-science zal trekken en dat er uit de samenwerking van Shine met wetenschappers van de RUG en het UMCG nieuwe initiatieven zullen ontstaan. Lenstra: ‘We denken dat Shine de regio mooie dingen kan opleveren.’