‘Nu genieten, maar een nieuwe lockdown in het najaar is zeker niet uitgesloten’

Gedragswetenschapper Esther Metting van de RUG
Gedragswetenschapper Esther Metting van de RUG © RTV Noord
Veel kan weer, maar de anderhalve meter moet nog wel zoveel mogelijk gehandhaafd worden. Dat is een korte samenvatting van de persconferentie van vrijdagavond, die voor de verandering vooral veel goed nieuws bevatte.
Epidemioloog en gedragswetenschapper Esther Metting van de Rijksuniversiteit Groningen deelt het enthousiasme van het kabinet, maar ziet nog wel enkele valkuilen.

We zijn er bijna, maar nog niet helemaal, zei Rutte. Is het al tijd voor een feestje?

Metting: ‘We moeten er nu van genieten, maar voorzichtigheid is nog wel geboden. Op dit moment gaat het heel goed. Het reproductiegetal, dat laat zien hoe snel het virus zich verspreidt, gaat flink naar beneden, net als de ziekenhuisopnamen en het totaal aantal besmettingen.’
‘Opvallend is ook dat onder de geteste mensen het aantal positief geteste mensen laag is, onder de vijf procent. Ook de signaalwaarden zitten aan de goede kant. Aan alle kanten gaat het dus goed. Maar tegelijkertijd zijn we nog steeds niet af van dit virus.’

Wat vindt u van de versoepelingen, zijn die logisch?

‘Voor een deel wel. Op middelbare scholen komen nog relatief veel besmettingen voor, dus het is logisch dat je daar op die krappe gangen de mondkapjesplicht handhaaft. Dat geldt ook voor het ov, want ook daar maken veel jongeren gebruik van.’
Ik vraag me af of de controlevragen bij de ingang echt goed werken
Esther Metting - epidemioloog
‘Waar ik me wel over verbaas is dat de mondkapjesplicht in supermarkten niet gehandhaafd blijft. Dat is wel bijzonder. Want ik weet niet hoe jouw supermarkt eruit ziet, maar anderhalve meter afstand houden is in die van mij vaak niet gemakkelijk.’
‘En of het verplichte checkgesprek bij de kapper, masseur en sportschool echt effectief is, vraag ik me af. Als ik bij de sportschool kom antwoord ik snel drie keer ‘ja’ en loop door, dat weet je op een gegeven moment wel. En wat ik me ook nog afvraag: als je gevaccineerd bent en je hebt klachten, moet je je dan laten testen? Daar heb ik tijdens de persconferentie niets over gehoord.’

De verplichte testen bij discotheken en festivals, zet dat echt zoden aan de dijk?

‘Ja, dat denk ik wel. Het is heel goed dat ze zich inzetten voor discotheken, die zijn zo lang dicht geweest. Het testen bij de toegang speelt een belangrijke rol om de samenleving veilig te kunnen heropenen. Ook als in het najaar het virus weer zou opleven, dan kan dit testen bij de toegang van verschillende horeca en evenementen een belangrijke rol spelen bij het openhouden van de samenleving.’
‘En er is nog een voordeel. De groep jongeren die vaak naar een discotheek gaat, is juist de groep die bij een besmetting vaak weinig klachten heeft en tegelijkertijd een actief leven leidt. Dit is een mooie manier om besmettingen in die groep er dan toch uit te pikken. Op deze manier kan je deze groep ook overtuigen zich te laten vaccineren. Want om ergens binnen te kunnen komen is telkens testen vervelend, maar eenmalig gevaccineerd worden is een stuk minder gedoe.’

Denkt u dat veel horecazaken gaan adverteren met een coronavrije zone?

‘Een aantal wel. Maar vergeet niet dat dat voor ondernemers wel een gedoe is. Want je moet iedereen controleren, je moet hun identificatie checken enzovoort. Het is niet het ei van Columbus.’

Rutte zei in een bijzin dat hij verwacht dat mensen in de toekomst de helft van de tijd thuis gaan werken. Wordt dit inderdaad de nieuwe norm?

‘Ik hoorde dat ook ja. Ik verwacht dat veel werkgevers dit gaan stimuleren of verplichten. Veel mensen zijn er blij mee dat ze vaker thuis kunnen werken, hoor ik ook in m’n omgeving. En er zijn andere voordelen: voor het milieu, mensen worden flexibeler en je kan makkelijk werk en privé combineren. Dit is wel een blijvertje, denk ik. Maar andere dingen zullen weer verdwijnen verwacht ik, zoals het mondkapje en de anderhalve meter afstand.’

Tijdens een bezoekje aan een oranje getinte straat in Den Haag hield de koning geen anderhalve meter afstand en schudde zelfs enkele bewoners de hand. Wat vindt u daarvan?

‘Ik dacht wel: dat is de derde keer al. Eerst ging hij de foto met die restauranteigenaar in Griekenland en daarna hadden we nog de reis naar Griekenland. Dat kan toch niet? Het wordt iedereen zo ingeprent… Dit zou hij nu toch wel moeten weten.'

Over de testbereidheid horen we verschillende geluiden. Denkt u dat hier nog veel valt te winnen?

‘Het vaccineren gaat als een trein, dat is mooi. Er zijn nu zoveel mensen gevaccineerd en er komen weinig bijwerkingen voor, daardoor hebben mensen meer vertrouwen in het vaccin. Men wilde eerst afwachten of de vaccinaties wel effectief en veilig zouden zijn. Dat blijkt het geval waardoor meer mensen zich nu willen laten vaccineren.’
Als een vaccin naast de kaas en groente te krijgen is, normaliseer het je het misschien
Esther Metting - epidemioloog
‘Het valt ook best mee met de testbereidheid, al wil vijf procent van de bevolking zich echt niet vaccineren. De overheid moet proberen de groep daaronder, de twijfelaars, te overtuigen door zoveel mogelijk drempels weg te nemen. Wat vooral belangrijk is, is dat mensen graag informatie ontvangen van betrouwbare bronnen. Als je de overheid niet vertrouwt neem je eerder iets aan van bijvoorbeeld de huisarts, dominee of iemand in je sociale omgeving. Daarom is het zo belangrijk om die hierbij te betrekken.’
‘Ik heb gezien dat ze ergens vaccins uitdelen op de markt. Dat is ook nog een optie. Als het naast de kaas en groente te krijgen is, normaliseer het je het misschien.’

Wat vindt u ervan dat mensen kunnen kiezen voor het Janssen-vaccin?

‘Dat is misschien wel slim, ook vanuit marketing oogpunt. Je hebt maar één prik nodig bij dit vaccin en door te zeggen ‘zolang de vooraard strekt’ creëer je schaarste. Dat trekt misschien extra mensen over de streep. Dit zou weleens een goede stunt kunnen zijn.’
We moeten niet te vroeg juichen, want in het najaar begint het griepseizoen
Esther Metting - epidemioloog

Wat verwacht u voor de winter?

‘We moeten niet te vroeg juichen, want in het najaar begint het griepseizoen. De Indiase of delta-variant zien we nu nog nauwelijks, maar dat is een kwestie van tijd. We gaan in het najaar zien of gevaccineerden inderdaad iets minder goed bestand zijn tegen deze variant. Misschien krijgen we zelfs wel weer een lockdown, weliswaar geen harde, maar toch. Mijn verwachting is dat we komend jaar opnieuw gevaccineerd moeten worden met een vaccin dat is aangepast op de nieuwe varianten. En dat het vervolgens net als bij griepprik iets jaarlijks wordt.’