'Tijd voor een moderne verlofregeling voor raadsleden: dit voelt zó jaren '50!'

De Groningse gemeenteraad vergadert vanwege de coronamaatregelen in de Oosterpoort
De Groningse gemeenteraad vergadert vanwege de coronamaatregelen in de Oosterpoort © Marten Nauta/RTV Noord
De verlofregeling voor gemeenteraadsleden moet op de schop. Dat vinden Rik van Niejenhuis (PvdA) en Ceciel Nieuwenhout (GroenLinks), beide raadslid in de gemeente Groningen. 'De regeling is te rigide', vinden ze.
In de rubriek Goede Raad! wordt wekelijks een verhaal of onderwerp belicht met een link naar de gemeentepolitiek. Vandaag: Rik van Niejenhuis en Ceciel Nieuwenhout, die namens de Groningse gemeenteraad pleiten voor een flexibeler verlofregeling voor raadsleden.
Van Niejenhuis en Nieuwenhout storen zich al een tijd aan de huidige regels. Als je verlof wilt, kan je dat voor een periode van 16 weken krijgen. Wil je iets langer verlof, bijvoorbeeld drie weken extra na een zware zwangerschap, dan is er maar één optie: nog eens 16 weken verlof aanvragen.

Ontslag of verlof?

'Dat heet dan officieel ook nog eens ontslag', zegt Nieuwenhout, die een tijdje geleden zelf zwanger was. 'Je vraagt eigenlijk ontslag aan bij de burgemeester. Dat voelt zo jaren-'50! Het is gewoon verlof: noem het dan ook zo.'
Als je het tijdelijke ontslag of, beter dus, verlof wilt verlengen, moet je dat ook al na acht of tien weken aangeven. 'De regeling is te rigide', vinden beide volksvertegenwoordigers.
Gemeenten kunnen de regels zelf niet aanpassen: die zijn landelijk vastgesteld in de kieswet. Daarom trekken Van Niejenhuis en Nieuwenhout samen op met VVD- en D66-raadsleden in de gemeenten Utrecht en Breda. Die willen, gesteund door hun gemeenteraden, hetzelfde.
Ceciel Nieuwenhout (GroenLinks)
Ceciel Nieuwenhout (GroenLinks) © Eigen foto
'Het gaat ons niet om ons eigen welbevinden', zegt PvdA'er Van Niejenhuis, 'maar vooral om de representatieve democratie die goed moet werken. Als bepaalde raadsleden te druk zijn met andere verantwoordelijkheden is het niet te combineren met het raadslidmaatschap. Gevolg is uiteindelijk dat een deel van de inwoners niet goed wordt vertegenwoordigd in de gemeenteraad.'

Pieter Omtzigt

Wat de beide raadsleden en hun collega's betreft, blijft de eerste periode van 16 weken staan. 'Als je korter verlof neemt, kan je fractie je afwezigheid vaak wel opvangen', is de gedachte. Bovendien is een vervanging voor een kortere periode wel erg arbeidsintensief: 'Het is voor de griffie veel gedoe om een vervanger te regelen. Dat is een hele procedure.'
Als een verlof langer dan 16 weken duurt, dan moeten de regels flexibeler worden. Raadsleden moeten er na die vier maanden bijvoorbeeld twee of drie weken bij kunnen krijgen.
'Landelijk gezien is Pieter Omtzigt een mooi voorbeeld', zegt Van Nieuwenhout. Dat Tweede Kamerlid zit momenteel overspannen thuis. Hij was na de verkiezingen afwezig, en vroeg op 25 mei verlof aan waardoor hij zich kon laten vervangen als Kamerlid.
Omtzigt gaf daarbij aan dat hij verwachtte binnen de periode van 16 weken te kunnen herstellen. 'Maar helaas is er maar één optie voor verlof of vervanging en dat is voor de volle 16 weken', zei hij in een verklaring.

Adoptie is geen legitieme reden

'Nu kan je alleen bij zwangerschap of ziekte verlof aanvragen. Maar wat ons betreft gaat dat ook gelden als iemand bijvoorbeeld een kind adopteert. Als twee mannen een kind adopteren, moeten ze zich oneigenlijk ziek melden. Dat is niet meer van deze tijd', vindt het GroenLinks-raadslid.
'We weten allemaal hoe belangrijk het is dat twee ouders bij het opgroeien van een kind aanwezig zijn', vult Van Niejenhuis aan. Dat is belangrijk voor het welbevinden voor het kind. Dat moet je mogelijk maken: een goede hechting van kinderen is wel wat waard.'
Rik van Niejenhuis (PvdA)
Rik van Niejenhuis (PvdA) © Eigen foto
En ook voor het eind van het leven zou er meer ruimte moeten komen. 'Als iemand langdurige mantelzorg moet geven als een partner de laatste maanden van zijn of haar leven ingaat bijvoorbeeld. Nu kan dat niet, tenzij je zelf zegt ziek te zijn. Maar dan lieg je eigenlijk.'

Tweede Kamer

Beide raadsleden hopen meer gemeenten achter zich te krijgen: kleinere gemeenten zijn nu nog niet aangehaakt. 'Misschien lopen zij tegen andere zaken aan. Als zij dit plan steunen kunnen we massa creëren richting de Tweede Kamer. Dat zou goed zijn', zegt Van Niejenhuis.
In die Tweede Kamer wordt het initiatief van de drie gemeenten de komende tijd geagendeerd. 'Want uiteindelijk is het aan de wetgever, en dus aan de beide Kamers', zegt Van Niejenhuis.
Dat het nog even duurt voordat er eventueel een wijziging komt, is wel duidelijk: 'Het heeft heel wat voeten in de aarde. De kieswet moet je ervoor veranderen, maar ook de grondwet. Dus dat duurt nog wel even', besluit Nieuwenhout.
De rubriek Goede Raad! gaat de komende twee maanden met zomerreces. Op maandag 6 september zijn we terug.