Instellingen

Deze dag: Lehnhoff voor het vuurpeloton

Robert Lehnhoff
Robert Lehnhoff © Publiek Domein

Hij werd het meest gevreesd van alle Duitsers die tijdens de oorlogsjaren vanuit het Scholtenhuis op de Grote Markt opereerden. Vijf jaar na de bevrijding werd Robert Lehnhoff doodgeschoten door een vuurpeloton. Dat gebeurde om kwart over vier in de ochtend op deze dag, 24 juli 1950.

Zijn laatste levensteken was een schreeuw tegen de mannen die de executie uitvoerden: ‘schweinhunde!’

Hij was niet de hoogste officier in rang op het SD-hoofdkwartier, maar werd al snel de meest beruchte. Lehnhoff was meedogenloos en wreed, soms tegenover zijn eigen soldaten. Het was zijn taak onderduikers op te sporen en verzet, illegale pers en sabotage te bestrijden. In de verhoorruimte naast zijn kantoor martelde hij arrestanten. Tijdens verhoren sloeg hij gevangenen soms zo hard, dat ze hun kaak braken.

Hij doodde eigenhandig meerdere arrestanten. Hij was erbij toen in de laatste oorlogsdagen bij Bakkeveen een groep gevangenen uit het Huis van Bewaring, waaronder Hendrik Nicolaas Werkman, werd vermoord. Kort daarop vluchtte hij met een groep Duitse officieren en manschappen naar Schiermonnikoog.

Een poging om van daaruit naar Borkum over te steken, mislukte. Uiteindelijk gaven de Duitsers zich over, in de veronderstelling dat ze krijgsgevangen gemaakt zouden worden. Eenmaal aangekomen in Groningen worden ze rechtstreeks naar het Huis van Bewaring gebracht en opgesloten.

In het eerste jaar in gevangenschap mag Lehnhoff niet corresponderen met zijn vrouw. Hij klaagt veel en vaak over zijn behandeling: het eten is slecht, de cel stinkt. Na vier jaar staat hij terecht voor het Bijzonder Gerechtshof in Leeuwarden. Op 30 mei 1949 wordt hij na twee procesdagen, waarin vele getuigen worden gehoord, conform de eis ter dood veroordeeld.

Tijdens de zittingen probeert hij de schuld te schuiven op zijn meerdere, Bernard Haase. Ook die wordt ter dood veroordeeld, maar krijgt uiteindelijk gratie en wordt in 1959 zelfs vrijgelaten. Haase, zo bleek tijdens de strafzaak, weerstond de druk van hogerhand om steeds strenger op te treden en liet tenminste 36 mensen vrij, waarmee hij ze het leven redde.

In maart 1950 wordt het doodvonnis van Lehnhoff bekrachtigd door de Bijzondere Raad van cassatie. Koningin Juliana wijst kort voor de executiedatum zijn gratieverzoek af. De voltrekking van het vonnis gaat plaatsvinden op de schietbaan van de voormalige kazerne, naast de Rooms-Katholieke begraafplaats aan de Hereweg.

Tegen de mannen die het vonnis moeten uitvoeren zegt hij nog luchtig: 'Mach es schnell, Jedenfalls tut es weniger Weh als Beim Zahnartzt'. Vlak voor de kogels hem treffen scheldt hij nog eenmaal. Meteen na de executie wordt zijn ongekiste lichaam begraven. Het gebeurt op deze dag, 24 juli 1950.