Instellingen

Ben ik ondernemer of werknemer? Een hoofdpijnkwestie voor veel zzp'ers

Frank Alfrink, directeur ZZP Nederland
Frank Alfrink, directeur ZZP Nederland © RTV Noord

Al lang hangt veel zzp'ers onzekerheid boven het hoofd. Ben ik nou ondernemer of ziet de Belastingdienst mij als werknemer, vragen ze zich af. Dat kan namelijk nogal ingrijpende financiële gevolgen hebben. Wil je ondernemer blijven, dan heeft Frank Alfrink van ZZP Nederland een paar tips.

Enige weken geleden ontstond paniek onder duizenden zzp’ers vanwege onduidelijkheid over handhaving van de Wet Deregulering beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA). De onrust werd aangewakkerd door de gemeente Amsterdam, die zei dat ze wellicht opdrachten in moest trekken bij handhaving van de Wet DBA.

Inmiddels is duidelijk dat de soep niet zo heet gegeten wordt en dat de handhaving toch niet doorgaat zolang er geen goed alternatief is voor de nieuwe wet. Toch blijft de onzekerheid.

Zonder succes

Zonder succes probeert de overheid al jaren de grenzen aan te geven tussen zzp'ers en werknemers. Eerst was er de verklaring arbeidsrelatie (var) die aantoonde dat iemand ondernemer was.

Omdat iedereen de gewenste antwoorden invulde werden controles omzeild. Er moest dus een nieuwe wet komen, die opdrachtgevers vooraf zekerheid gaf over de status van een inhuurkracht. Dat is van belang voor de betaling van loonheffing en werknemersverzekeringen.

Kopzorgen

De overheid kwam op de proppen met de Wet DBA. Die bezorgt opdrachtgevers flinke kopzorgen omdat ze vooraf niet duidelijk krijgen of iemand nou ondernemer is of dat hij achteraf als werknemer wordt gezien. Waarbij de opdrachtgever dus alsnog opdraait voor werknemerskosten. Denk dan aan loonheffing en premies voor de werknemersverzekeringen WW, WAO en WIA.

De Wet DBA wordt nu ook al weer tijden niet gehandhaafd. Want ook met deze wet lukt het niet om de relatie tussen opdrachtgever en zzp'er goed in te delen.

Voorwaarden

Hoe bepaalt de Wet DBA eigenlijk of sprake is ondernemerschap of loondienst? Volgens de Belastingdienst is er sprake van arbeidsovereenkomst als aan drie voorwaarden is voldaan:

– De werknemer moet persoonlijk arbeid verrichten

– De werkgever moet de werknemer een beloning betalen voor de verrichte arbeid

– Er is een gezagsverhouding tussen werkgever en werknemer. De werkgever kan bindende aanwijzingen en instructies geven.

Geruststellen

Wanneer een van de drie voorwaarden niet opgaat is er voor de Belastingdienst dus al geen sprake van een arbeidsovereenkomst. We gaan er even wat verder op in.

Ik ga ervan uit dat je betaald wilt krijgen voor je werk, dus die voorwaarde kan je niet uitsluiten. Maar soms kan je wel eenvoudig uitsluiten dat je persoonlijk arbeid moet verrichten. Dat kan al door in je opdrachtovereenkomst een bepaling op te nemen dat jij de opdracht aanneemt, maar dat jij ook anderen mag inzetten om de opdracht te voltooien.

Dat moet in praktijk ook daadwerkelijk het geval zijn. Anders zal de belastingdienst alsnog een arbeidsovereenkomst kunnen constateren. En de rechter ook, mocht het zover komen.

Zorg ervoor dat jij bepaalt hoe je een opdracht gaat doen
Frank Alfrink - ZZP Nederland

Voor 'gezagsverhouding' is nog steeds geen richtlijn. Deze onduidelijkheid heeft er altijd voor gezorgd dat opdrachtgevers het toch aandurfden zzp’ers in te zetten. Hier kun je je voordeel mee doen. Laat in je opdrachtovereenkomst zoveel mogelijk vrijheden voor jou als ondernemer opnemen.

Zeg bijvoorbeeld dat je per week dertig uur aan de opdracht werkt of dat de opdracht in drie weken klaar is. Maar zet niet in de overeenkomst welke dagen je gaat werken, of welke tijden. Ook hier geldt weer dat wat je op schrift zet moet stroken met de werkelijkheid.

Handtekening

Tot je de handtekening onder een opdrachtovereenkomst hebt gezet, is alles nog bespreekbaar met je opdrachtgever. Zorg ervoor dat jij bepaalt hoe je een opdracht gaat doen.

Maar hou er rekening mee dat onduidelijk over wanneer sprake is van opdrachtgeverschap of werkgeverschap zal blijven zolang ondernemerschap niet goed in de wet is gedefinieerd.

Frank Alfrink is voorzitter van belangenorganisatie stichting ZZP Nederland.