Instellingen

'Rammelend stikstofbeleid dreigt landbouw om zeep te helpen'

Doeko van 't Westeinde
Doeko van 't Westeinde © RTV Noord/Loek Mulder

Agrariër Doeko van 't Westeinde voelt zich in het nauw gebracht door het stikstofbeleid. Hij wijst erop dat boeren al veel hebben gedaan om de uitstoot van stikstof in te dammen. 'Krankzinnig en onhoudbaar', noemt Van 't Westeinde de stikstofmaatregelen:

Ik ben de tel kwijt geraakt van hoe vaak boeren de afgelopen twee jaar de straat op zijn gegaan om te protesteren. Het geeft aan dat de maat helemaal vol is, want boeren zijn van nature vriendelijke mensen die hun bedrijf niet zo maar achterlaten.

Dit was te merken aan de tegenzin om weer mee te doen aan de recente demonstratie van begin juli. Een deel van de boeren is murw geworden, een ander deel wordt juist steeds strijdbaarder. Getergd door machteloosheid worden zelfs eigen boerenbestuurders geïntimideerd. Dit keur ik te allen tijde af, maar ze hebben het volste recht om tegen de stikstofwaanzin in het verweer te komen.

Plannen

Aanleiding voor de laatste trekkerdemonstratie is het rapport van stikstofhoogleraar Jan Willem Erisman en landschapsarchitect Berno Strootman. Hun berekeningen suggereren dat zij vinden dat in de regio’s Gelderse Vallei en Groene Hart de landbouw het best helemaal geëlimineerd kan worden om zo aan de stikstofdoelen te voldoen.

Zo’n grove ingreep is absoluut niet te rechtvaardigen omdat onder het huidige beleid de doelen helemaal niet gehaald kúnnen worden. Bovendien is weliswaar precies bekend wat de landbouw aan stikstof uitstoot, maar van alle andere bedrijvigheid is dit veel minder gedetailleerd duidelijk.

Ook wordt niet gemeten hoeveel uitgestoten stikstof er precies in de natuur terecht komt maar gebeurt dit op basis van modellen. En op die modellen is nogal wat af te dingen. Hoeveel stikstof van één boerderij precies in een natuurgebied terecht komt, wordt bijvoorbeeld niet gemeten.

Aanval op de landbouw

De benadering van Erisman en Strootman wordt dan ook als een regelrechte aanval op de landbouw ervaren. Want na het ‘leegmaken’ van bovenstaande gebieden zouden andere gebieden rondom kwetsbare natuur in potentie kunnen volgen.

Maar in het woord kwetsbaar zit nu net de adder onder het gras. Op basis van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn zijn zo’n tien tot vijftien jaar geleden de zogenaamde Natura2000-gebieden aangewezen die met hun 165 stuks als snippers over het hele land verspreid liggen.

Een deel van de boeren is murw geworden, een ander deel wordt juist steeds strijdbaarder
Doeko van 't Westeinde - agrariër in Nieuweschans

De richtlijn stelt dat in alle lidstaten gebieden van bijzondere ecologische waarde een beschermde status moeten krijgen. Dat betekent dat er een bepaalde staat van instandhouding moet worden gegarandeerd.

Er staat echter niets in over stikstof. Maar nu komt het: in de loop der jaren heeft Nederland diverse gebieden steeds verder ‘bijgeplust’ met bijzondere, nauwelijks voorkomende plantensoorten. Vaak soorten die extreem stikstofgevoelig zijn. Het is niet eens bekend of sommige van deze plantjes überhaupt nog wel aanwezig zijn. Dit vraagt om nader onderzoek.

Dit bijplussen had tot gevolg dat bepaalde gebieden van soms maar een paar vierkante meter een zeer lage norm voor stikstofneerslag kregen oftewel een lage kritische depositiewaarde (KDW).

Op slot

In 2019 is de systematiek van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) door de rechter afgeschoten. Wil je als bedrijf nu een vergunning aanvragen voor een economische activiteit waarbij ook stikstof vrijkomt dan is de KDW de enige parameter waarop juridisch onderbouwd kan worden getoetst.

Er zijn natuurlijk veel meer parameters om natuurwaarden te bepalen, maar hiervan ontbreken simpelweg data en zijn daarom juridisch niet hard te onderbouwen. De zeer lage KDW’s zorgen er sinds de rechterlijke uitspraak in 2019 voor dat geen enkele vergunning goedgekeurd wordt en heel Nederland dus nog steeds op slot zit.

Het is zelfs zo erg dat als alle stikstofuitstotende activiteiten uit Nederland weggehaald worden de KDW’s nog steeds worden overschreden. Een punt dat onlangs ook door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is aangegeven. Wij als agrariërs zien dat als een signaal van hoe krankzinnig en onhoudbaar het beleid eigenlijk is. Bovendien zegt het PBL dat volgens de Raad van State de KDW helemaal geen maat voor verslechtering van natuurwaarde is.

Verkeerde discussie

De media pakken de boodschap dat het stikstofbeleid niet deugt naar mijn mening onvoldoende op. Ze reduceren de discussie tot onnozele stellingen als ‘kiezen we voor koeien of voor huizen?’, ‘halvering van de veestapel noodzakelijk’, of ‘milieu is belangrijker dan landbouw’.

Ik ken voorbeelden van regeringsdelegaties uit het buitenland die op bezoek komen en graag een boerderij willen bekijken. Want Nederland is op het gebied van landbouw toonaangevend in de wereld en draagt tien procent bij aan de economie. De landbouw is de enige sector die de afgelopen decennia haar stikstofuitstoot fors heeft gereduceerd, maar dreigt nu door slecht beleid weggevaagd te worden. Dit mag niet gebeuren!

Doeko van 't Westeinde heeft een akkerbouwbedrijf in Nieuweschans.