Instellingen

Oosterparkers bewegen hemel en aarde om Afghaanse zussen naar Groningen te halen

Taliban houden de wacht niet ver van het vliegveld van Kabul
© ANP

'Ze staat op de lijst! Ze mag naar Nederland! Je treft hier een blij mens aan de lijn.' Op het moment dat Jaap de Graaf Radio Noord te woord staat ontvangt hij heuglijk nieuws. Hij krijgt te horen dat behalve zijn buurtgenoot Spoozhmay nu ook haar zus op de lijst van het ministerie van Buitenlandse Zaken staat.

Maar de toestemming aan beide zussen om naar Nederland af te reizen is slechts het begin, beseft De Graaf. Het is een behoorlijke stap in de goede richting, maar daadwerkelijk afreizen is een nog veel grotere horde om te nemen, vertelt hij. 'Er is al een keer geprobeerd een konvooi op te starten, maar het vliegveld is heel moeilijk te bereiken. Helaas.'

Tussen hoop en vrees

De secretaris van bewonersorganisatie Oosterparkwijk maakt zich al langer zorgen om zijn buurtgenoot en haar zus, die ondergedoken zitten in de Afghaanse hoofdstad Kabul. De Graaf: 'Onze Spoozhmay was op ziekenbezoek bij haar bejaarde vader in Kabul toen de stad viel. In eerste instantie zou ze langer blijven, maar na de oproep om de stad te verlaten had ze haar retourreis vervroegd. Helaas was dat niet snel genoeg.'

De Graaf, zijn vrouw en anderen uit de Oosterparkwijk in Stad dobberen al weken tussen hoop en vrees. 'We appen en spreken dagelijks met Spoozhmay. Wij blijven hopen en vertrouwen dat het haar lukt om naar Groningen terug te komen. Maar makkelijk zal het niet worden.'

Je bent heel onmachtig
Alie Vos

'Het is ontzettend beroerd.' Zo vat Oosterparker Alie Vos de situatie van Spoozhmay en haar zus kernachtig samen. Vos schetst de afgelopen week: ‘Dinsdagavond werd Spoozhmay gebeld door de Nederlandse overheid: jullie moeten over een kwartier op het vliegveld zijn. Maar ze zitten op drie kwartier afstand van het vliegveld. Dus dat kon niet. Toen zijn ze wel woensdagmorgen gegaan, toen er ook vluchten zouden zijn. Maar vanwege het gevaar konden ze het vliegveld niet op en zijn ze naar kennissen in de buurt gegaan. Daar zijn ze een dag gebleven, maar daar was geen wifi, dus zijn ze uiteindelijk toch maar weer teruggegaan naar hun ouderlijk huis. Daar zitten ze sindsdien.’

Nu is het vooral een kwestie van afwachten, hoe lastig dat ook is voor Vos en haar buurtgenoten. ‘We hopen. En we vragen aandacht. Kamerleden worden tureluurs van ons. Je bent heel onmachtig.'

Bedreigingen

De zus beschikt in tegenstelling tot Spoozhmay niet over een Nederlands paspoort, maar heeft volgens de Oosterparkers evenveel recht om een veilig heenkomen te vinden in Nederland. Ze was tot vlak voor de val van Kabul werkzaam bij een organisatie die zich bezighield met de democratisering van Afghanistan. Al maanden voor de val van Kabul kreeg ze zeer regelmatig telefoontjes en berichten op Facebook waarin haar werd opgedragen te stoppen met haar werk.

Ondanks deze bedreigingen is ze door blijven werken. De Taliban zijn begonnen met het opsporen van personen die voor de regering werkten of bezig waren met het soort werk dat deze jonge vrouw deed. En dus zitten beiden zussen letterlijk ondergedoken in de chaotische miljoenenstad.

Werkstukken

De Graaf leert Spoozhmay kennen omdat zijn vrouw helpt bij het schrijven van haar werkstukken. 'Ze spreekt goed Nederlands, maar het schrijven op HBO-niveau is soms nog wel lastig, vandaar', verklaart De Graaf, die ziet hoe de jonge Afghaanse sinds haar komst naar Groningen alles in het werk stelt om zich de omgeving eigen te maken. 'Spoozhmay is heel erg gericht om haar plek te vinden in Nederland, hier in de buurt.'

Zij heeft voor Nederland gewerkt met steeds het risico om opgeblazen en vermoord te worden
Jaap de Graaf

Bezorgdheid is de emotie die sinds de val van Kabul overheerst bij De Graaf en zijn vrouw. Maar er is ook veel onbegrip en woede, vooral in de richting van het Nederlandse kabinet. Het duurde lang, veel te lang, voordat de zus van Spoozhmay op de lijst van Buitenlandse Zaken kwam, vindt De Graaf: 'Ik vind persoonlijk dat mensen die zich aantoonbaar hebben ingezet voor die normen en waarden die wij als Nederland zo belangrijk vinden dat we die ook naar Afghanistan hebben geëxporteerd, hierheen moeten kunnen komen.'

'Als Westen hebben wij twintig jaar in Afghanistan gepropagandeerd dat vrouwen moeten opkomen voor hun rechten, dat democratie belangrijk was voor hun land. Deze jonge vrouw heeft dat met gevaar voor eigen leven gedaan. Als je mensen zolang voorhoudt dat het anders moet, heb je ook een verantwoordelijkheid voor deze mensen als je met de staart tussen de benen afdruipt. Zij heeft voor Nederland gewerkt met steeds het risico om opgeblazen en vermoord te worden.'

Andere landen waren wel op tijd
Jaap de Graaf

Over de traagheid van handelen van de Nederlandse overheid is De Graaf al helemaal niet te spreken: 'Nederland heeft natuurlijk enorm gefaald, door niet van te voren na te denken wie we willen evacueren en wie niet en waarom? Andere landen waren wel op tijd.'

Contact met Kamerleden

Toch is er wel contact met de politiek. 'We hebben voor de zus van Spoozhmay gepleit bij verschillende partijen in de Tweede Kamer. We onderhouden contacten met enkele Kamerleden over de situatie. Maar we merken ook dat sommige politieke partijen in Den Haag bewust de deur dichthouden voor vrouwen zoals haar zuster, omdat men bang is voor een aanzuigende werking. De VVD is uit angst voor het rechtse blok erg terughoudend.'

'Maar deze mannen en vrouwen waar wij het over hebben zijn vaak hoogopgeleid, vol initiatief en democratisch. Precies de reden waarom de Taliban ze willen vermoorden.'