Instellingen

Een dag bij de noodopvang in Zoutkamp: 'Sommige verhalen grijpen je aan'

Sander Wiechertjes en Caroline van der Meer werken vaak samen
Sander Wiechertjes en Caroline van der Meer werken vaak samen © Martijn Klungel/RTV Noord

‘Goodmorning COA, can I come in?’ COA-medewerkster Caroline is alweer op de kazerne in Zoutkamp. Veel slaap heeft ze niet gehad, want vannacht was ze hier ook al.

Met een lijf vol adrenaline reed ze toen naar de opvang. ‘Ja, in mijn vrije tijd, want er was een mensenleven mee gemoeid’, zegt ze.

Sinds ruim een week wordt de Willem Lodewijk van Nassaukazerne in Zoutkamp gebruikt als opvang voor Afghaanse evacuees. Er verblijven nu bijna 500 Afghanen. RTV Noord liep een dag mee met COA-medewerkers Caroline, Corina, Sander en Anne. In totaal werken er 30 mensen voor het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in Zoutkamp.

‘Kamer 241?, dat is de andere kant op’, zegt Sander Wiechertjes. ‘Caroline en ik zijn vaak samen op pad’, vertelt hij. In zijn hand heeft hij een stapel papieren met kamernummers en namen van bewoners.

‘We zijn op zoek naar mensen die waarschijnlijk nog niet geregistreerd staan bij de IND’, zegt Caroline. Samen lopen de twee door de lange, smalle gangen van de kazerne. Er lijkt geen einde aan te komen. Al een tijdje zijn ze op zoek naar kamernummer 241.

Eerste dagen was 'structureren van de chaos'

‘Het is een doolhof’, geeft Sander toe. Sinds begin deze week werkt hij voor het COA, omdat er acuut mensen nodig waren in de opvang in Zoutkamp. Zijn collega Caroline werkt normaal in de opvang van Ter Apel. ‘Het gaat er in Zoutkamp heel anders aan toe’, zegt ze.

‘Je probeert hier de afgelopen dagen toch de chaos te structureren. Het regelen van onderdak en voedsel is onze eerste prioriteit. Ik vind overigens dat we dat heel goed hebben gedaan. We hebben alle mensen van bedden kunnen voorzien en eten kunnen geven.'

Waarom Caroline dit werk doet? Ze hoeft niet lang over het antwoord na te denken. ‘Het maakt me blij om dit te mogen en kunnen doen. Deze mensen verblijven hier en gaan een nieuwe toekomst beginnen. Sommige verhalen grijpen je aan. Wij zijn ervoor om ze hier te begeleiden met het vestigen en het verwerken. Het is mooi om daar aan bij te dragen.'

Spoedgeval in het midden van de nacht

Ze vertelt over een spoedgeval waarvoor ze in allerijl naar Zoutkamp moest. ‘Ik werd in de nacht gebeld. Een moeder die hier verblijft moest gewaarschuwd worden. Haar man, die nog in Afghanistan zit, kon naar het vliegveld in Kabul naar één van de laatste vliegtuigen die gingen. Alleen kon niemand hem bereiken.'

De vrouw was heel erg angstig, want het leven van haar man was afhankelijk van of hij op het vliegveld kon komen
Caroline van der Meer - medewerkster COA

Caroline besloot meteen de auto te pakken en naar Zoutkamp te rijden, ook al was ze vrij. ‘Er was gewoon een mensenleven mee gemoeid. Die vader moest ingelicht worden. Ik zie dat dan toch ook als werk’, vertelt ze.

‘De vrouw was natuurlijk heel erg angstig, want het leven van haar man was afhankelijk van of hij op het vliegveld kon komen of niet. Ik heb haar toen in contact gebracht met het ministerie zodat haar man op een geheime manier naar het vliegveld kon gaan.'

Of dat is gelukt? ‘Ik weet het nog niet’, zegt Caroline enigszins bezorgd. De COA-medewerkster verwacht dat later te horen. Ze ging die nacht naar huis met een lijf vol adrenaline. ‘Maar uiteindelijk heeft het geen zin om wakker te blijven, want je moet de volgende ochtend ook weer werken om te zien hoe het dan met het gezin gaat.'

Situatie maakt nog steeds indruk

Het is inmiddels 12.00 uur, etenstijd voor de bewoners van de opvang. We lopen langs de deuren waarachter in totaal 540 bedden staan. Niet achter alle deuren verblijven evacuees, ook de Koninklijke Marechaussee, IND, GGD, GZA (doktersdienst) en Vluchtelingenwerk Nederland hebben ruimtes in de kazerne.

Buiten op het grasveld bij het militaire complex verzamelen zich honderden bewoners voor een grote witte tent. Sommigen in traditionele Afghaanse gewaden, vaak de enige kleding die ze hebben kunnen meenemen. In de rij staan opvallend veel jonge kinderen geduldig te wachten naast hun vader of moeder. Sommigen trappen tussendoor een balletje.

Op Anne Muller maakt dat nog steeds indruk. ‘Het is zo mooi om te zien dat de kinderen zo weerbaar zijn.' Muller, een stoere lange vent met kale kop, werkt al 20 jaar voor het COA.

Anne Muller werkt al 20 jaar voor het COA
Anne Muller werkt al 20 jaar voor het COA © Martijn Klungel/RTV Noord

‘Ze zijn hier nog maar net in een wildvreemd land, een surrealistische omgeving. Een paar dagen later voetballen en vliegeren ze weer. Ik denk dat de ouders van de kinderen daar ook weer kracht uit halen.'

Wat Muller daar uit haalt? ‘Ik ben zelf ook vader en dan groeit het besef: ‘Ik ben blij dat ik het zo goed heb'.

Medewerkster: 'Je wilt de mensen helpen'

We ontmoeten Corina Kroes, net als Sander Wiechertjes nog maar net werkzaam voor het COA en gelijk begonnen in Zoutkamp. Haar taak vandaag: het uitdelen van eten in goede banen leiden. Dat lijkt zo’n twee uur later gelukt. Het laatste Afghaanse jongetje van ongeveer acht, loopt met een banaan de tent uit.

Corina Kroes werkt sinds een week bij het COA
Corina Kroes werkt sinds een week bij het COA © Martijn Klungel/RTV Noord

Samen met vrijwilligers van het Rode Kruis en de Afghaanse bewoners zorgt Corina ervoor dat iedereen aan de beurt komt om te eten. 'We hebben enkele honderden mensen en iedereen moet drie keer per dag eten', zegt ze. 'De Afghaanse bewoners hebben in het begin gezien dat het heel veel werk is voor ons. Ze konden niet wachten om te helpen dus boden ze zichzelf aan.'

Corina werkt nu een week voor het COA en vertelt waarom ze in Zoutkamp wilde werken: ‘Je weet wat deze mensen hebben meegemaakt.’ Ze doelt op de situatie in Afghanistan en de beelden die we de afgelopen dagen op tv hebben gezien.

‘Je wilt ze helpen’, zegt ze met trillende stem. Het blijft even stil. ‘Ik vind het niet eerlijk wat deze mensen hebben meegemaakt. Ik zou het graag anders willen zien. Dat ze gewoon in hun eigen land kunnen blijven, in hun eigen huis wonen en hun eigen cultuur kunnen behouden en niet steeds moeten vluchten, aanpassen en bang zijn.’

Hij is onderweg naar Nederland. Hij is onderweg!
Caroline van der Meer - medewerkster COA

Ondertussen komt Caroline aangelopen, de collega die het nachtelijke spoedtelefoontje kreeg. Ze ziet er opgelucht uit en kan niet wachten om iets met ons te delen.

‘Hij is onderweg naar Nederland. Hij is onderweg!’, vertelt ze opgelucht, terwijl ze tranen uit haar ogen veegt. Al snotterend zegt ze: ‘Het is echt geweldig, een enorme ontlading. De mensen zijn heel erg blij en emotioneel, dus ik ook even.’

Samen lopen ze naar de geïmproviseerde kantine voor het personeel in de kazerne, die tevens kantoor is. Het is inmiddels 14.00 uur. Tijd om nu zelf ook wat te eten.