Instellingen

Bouwers gezocht voor replica eerste Groninger vliegtuig: 'Ik zoek ook nog een schuur of loods'

Archiefbeeld van vliegtuig Helpman 1
Archiefbeeld van vliegtuig Helpman 1 © Groninger Archieven
Herman Kuis gaat het eerste Groninger vliegtuig, de Helpman 1, nabouwen. De originele Helpman 1 werd in 1910 gebouwd door Emile de Schepper en Hubert Hagens in een biljartfabriek in Helpman en stortte neer op 25 september, vandaag 110 jaar geleden.
In 2026 moet het toestel het luchtruim gaan kiezen, maar om dat doel te bereiken heeft Kuis nog wel wat hulp nodig.

'Verhaal om trots op te zijn'

110 jaar nadat de Helpman 1 neerstortte bij een demonstratievlucht in de buurt van Den Haag, lanceert de Groninger Kuis het plan om een vliegende replica van het toestel te bouwen. 'Ik vind het heel inspirerend dat Groningers toen dat vliegtuig hebben gebouwd', zegt Kuis. 'Het is een verhaal waar we als Groningers trots op kunnen zijn. En dat is goed in deze tijd van aardbevingen en corona.'
Herman Kuis wijst de Helpman 1 aan
Herman Kuis wijst de Helpman 1 aan © Martijn Fokkers/RTV Noord

Vliegtuig van een biljarttafelfabrikant

De Helpman 1 werd in de winter van 1910/1911 gebouwd door Emile de Schepper jr., de zoon van een Groningse biljarttafel-fabrikant. Hij werkte samen met Hubert Hagens, een Belgische vliegtuigmonteur die na een vliegdemonstratie in Groningen was blijven hangen.
Begin 1911 was de Helpman 1 klaar. Het was het eerste - of één van de eerste - vliegtuigen die in Nederland werden gebouwd en ook écht vlogen. De vliegmachine werd tentoongesteld in de rijwielschool van Fongers aan de Hereweg. In de zomer werd er mee gevlogen in het Drentse Zeijen, waar destijds een klein vliegveldje was. Dat vliegen bleek moeilijker dan gedacht, dus werd de meer ervaren aviateur Adriaan Mulder ingehuurd. Volgens hem vloog de Helpman 1 uitstekend.

Crash

Tijdens een vliegdemonstratie in Wassenaar, in september 1911, stortte de Helpman 1 neer en raakte piloot Mulder zwaargewond. Het toestel werd compleet vernield en zo kwam er een einde aan de pionierstijd van de Groninger luchtvaart. Het enige onderdeel dat de crash overleefde was de propeller. Die is nog altijd in het bezit van Emile Koopmans, de kleinzoon van De Schepper.
Kuis is al langere tijd gefascineerd door het verhaal van de Helpman 1 en heeft nu een concreet plan om het toestel te herbouwen en ook weer te laten vliegen. 'Ik heb het afgelopen jaar gesprekken gehad met verschillende partijen en ben nu aan het lobbyen voor onder meer geld, draagkracht en expertise. Dat doe ik bij gemeente Groningen, Groninger Airport Eelde en de vereniging voor amateur vliegtuigbouwers.'
De bouwtekening van de Helpman 1
De bouwtekening van de Helpman 1 © Martijn Folkers/RTV Noord

Goede ideeën en hulp gezocht

'Wat ik nu zoek zijn mensen, middelen en een locatie', zegt Kuis. 'We moeten een plek hebben waar we de komende jaren aan het vliegtuig kunnen bouwen, een schuur, een loods of iets dergelijk. En mensen natuurlijk, ik wil een projectteam formeren om het plan meer bekendheid te geven en om het vliegtuig uiteindelijk te bouwen. Dat kunnen best mensen zijn die om de een of andere reden een afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Want die hebben vaak best wel kwaliteiten die je bij een project als dit kunt gebruiken.'
'En we hebben natuurlijk ook geld nodig om het allemaal te realiseren. Dus als er mensen zijn die ons willen steunen of fondsen weten die bij kunnen dragen; ik hoor het graag', aldus Kuis.

Nu alvast een game

De echte replica van de Helpman 1 is voorlopig nog niet te zien, maar er wordt inmiddels door leerlingen van de NHL Stenden en Hanze Hogeschool wel gewerkt aan een digitale versie van het vliegtuig. Een stukje van de game die zij maken over het vliegtuig is al te bewonderen. Maar wie de handen uit de mouwen wil steken of op een andere manier wil helpen kan contact opnemen met Herman via vliegtuighelpman@gmail.com