Instellingen

Een golf aan faillissementen? Die komt er niet

Directeur Adrie Oostenbrug van Autobusbedrijf Doornbos in Groningen
Directeur Adrie Oostenbrug van Autobusbedrijf Doornbos in Groningen © Loek Mulder/RTV Noord

Ondernemers moeten vanaf 1 oktober weer op eigen benen staan. De overgrote meerderheid zal dat na achttien maanden crisis en miljarden aan overheidssteun zeker lukken. ‘Wij krijgen het bedrijf er wel doorheen.’

Lang was er de vrees dat stopzetten van de regelingen met exotische namen als de NOW, TVL en TOZO een vloedgolf aan faillissementen zou geven. Maar die angst is vrijwel helemaal weggeëbd.

‘Wanneer de steun stopt en het blijft lopen zoals nu, dan gaat het ons lukken.’ Bij Autobusbedrijf Doornbos in Groningen sombert directeur Adrie Oostenbrug na een belabberd anderhalf jaar niet meer zo. Hij zag zijn omzet kelderen en werd gedwongen zijn bussen in de garage te parkeren. Hij haalde ze uit de verzekering, schorste de wegenbelasting en bracht een deel van het personeel ergens anders onder.

Mensen boeken laat, het is allemaal heel korte termijn
Directeur Adrie Oostenbrug van Autobusbedrijf Doornbos

Lekker druk

‘Met de hulp van de loonsteun NOW en de TVL (Tegemoetkoming Vaste Lasten, red.) zijn we erdoor gekomen’, vertelt Oostenbrug. Maar het was moeilijk, zeker ook de laatste zomermaanden toen ook nog al het schoolvervoer naar gymlokaal en zwembad er niet was. Het bedrag dat zijn bedrijf in de laatste NOW-periode kreeg was dan ook het hoogste van alle vier NOW-periodes.

Nu is het weer lekker druk. Schoolreisjes worden ingehaald, het zakelijk vervoer komt op gang en de sportwedstrijden zijn weer begonnen. ‘Maar mensen boeken laat, het is allemaal heel korte termijn’, zegt Oostenbrug. ‘Als ik nu drie weken verder kijk ziet het er ook niet goed uit. Dat maakt het plannen lastig, maar ik heb er vertrouwen in.’

Op eigen kracht

Zeker, er zullen de komende maanden ondernemingen kopje onder gaan, zegt accountant Grady Hofstra van Van der Meer Accountants en Adviseurs. Maar het zal een tijdje duren voor het aantal faillissementen zal oplopen, denkt Hofstra. En uiteindelijk zal het aantal bedrijven dat bankroet gaat weinig verschillen van wat we gewend zijn van voor corona, verwacht hij.

Hofstra heeft met zijn kantoren in Groningen, Oosterwolde en Leek honderden bedrijven als klant. Het sentiment dat hij proeft, is in elk geval niet negatief. ‘Vrijwel alle bedrijven zullen het weer op eigen kracht kunnen redden’, zegt Hofstra.

Uitgezonderd ondernemers in de extra zwaar getroffen sectoren, zoals de horeca, de evenementenbranche en de reiswereld. Daar zullen nog slachtoffers vallen, voorziet Hofstra.

Pas wanneer de Belastingdienst de uitgestelde betalingen gaat opeisen zullen er ook in andere sectoren faillissementen komen, voorspelt Hofstra: ‘Doordat bedrijven hun belastingbetaling vooruit konden schuiven, hebben ze feitelijk op krediet geleefd. De vraag is hoe het eruit gaat zien wanneer de Belastingdienst druk gaat zetten.’

Belastingdienst belooft soepel te zijn

In totaal hebben 369 duizend ondernemers belastinguitstel gevraagd. Dat gaat om een bedrag van veertig miljard euro, waarvan de helft inmiddels is afgelost. De 270 duizend ondernemers die nog moeten betalen, krijgen een coulante behandeling, zegt de Belastingdienst. Aflossen mag vanaf oktober 2022 en een ondernemer mag er vijf jaar over doen.

Maar de druk komt van meer kanten. ‘Door corona zijn de problemen veel breder geworden’, legt Hofstra uit. ‘Bedrijven hebben te maken met sterk gestegen prijzen van grondstoffen, zoals staal en hout en ook transport is duurder geworden. Dat komt ook allemaal voort uit corona. Niks is meer stabiel, van de huizenmarkt tot aan de prijs van containers.’

Dat kan lelijk uitpakken voor een bouwbedrijf dat een jaar geleden een contract heeft gesloten voor een project en nu inkoopt. De ondertussen gestegen prijzen drukken de winst of lijden zelfs tot een verlies. Hofstra: ‘Komt nog bij dat bedrijven de grootste moeite hebben om personeel te vinden, dat ook nog eens salariseisen stelt.’

Gezondheid toegenomen

Ondanks die lastige omstandigheden lijkt het bedrijfsleven er verrassend goed voor te staan. Dit blijkt uit een onderzoek dat het FD liet doen door databedrijf Graydon onder 130 duizend ondernemingen. Voor de crisis liep twintig procent een hoog risico op een faillissement, nu is dat vijftien procent. De financiële gezondheid is dus toegenomen. Met dank aan de overheidssteun.

De Nederlandsche Bank kwam in juni met een vergelijkbare conclusie. Voor de crisis was het Nederlandse bedrijfsleven gezond, het steunpakket hield de boel overeind en nu kunnen de ondernemers weer verder bouwen vanaf het stevige fundament dat er al was.

Iedereen is zijn tijd wel doorgekomen, maar met geld dat is geleend van de Belastingdienst
Grady Hofstra - Accountant

Of het in de praktijk ook zo uitpakt, daar twijfelt accountant Hofstra aan. ‘Gezonder dan voor de crisis? Niet in mijn klantenbestand. Iedereen is zijn tijd wel doorgekomen, maar met geld dat is geleend van de Belastingdienst. En dat moet terug.’

Terugverdienen

Ook Erik van Mierlo, verantwoordelijk voor personeelszaken bij kartonfabrikant Solidus Solutions met onder meer vestigingen in Bad Nieuweschans, Oude Pekela, Hoogkerk en Coevorden, zegt dat de kartonfabrikant zeker niet beter uit de crisis is gekomen dan het bedrijf erin ging. ‘Corona heeft ons geld gekost’, weet Van Mierlo. ‘We zullen dat de komende jaren op de een of andere manier moeten terugverdienen.’

Dat zal op eigen kracht en zonder de NOW-steun zeker lukken, verklaart Van Mierlo: ‘Wij krijgen het bedrijf er wel door. We zijn al anderhalf jaar bezig ons aan te passen aan de situatie. Hoe langer de crisis duurde hoe meer we hebben moeten ingrijpen.’ Zo werkt Solidus Solutions momenteel aan sluiting van een fabriek in Zutphen.

Op de vestigingen in het Noorden werden uitzendkrachten minder ingehuurd en tijdens de strenge lockdown werd het personeel gevraagd vakantiedagen op te nemen. Maar al het vaste personeel kon blijven.

Van Mierlo: ‘Nu de wereld weer opengaat, hebben we met heel andere trends te maken. Onze grondstofprijzen, zoals die van oud papier, de energieprijzen, de CO2-kosten en de kosten van logistiek zijn enorm gestegen. Dat hakt er behoorlijk in.’

Heftige tijd

Ook de autobusiness heeft weer moed. ‘Het was heftig’, zegt Erik Meems, directeur-eigenaar van Century Autogroep. ‘In de eerste maanden van de crisis verkochten we tien procent van normaal. In die periode konden we echt niet zonder de steun. Nu zijn de verkopen aangetrokken en de werkplaatsen zitten weer vol. Als de steun wegvalt, zal dat zeker geen moeilijkheden opleveren.’

Meems: ‘De schade is uiteindelijk meegevallen. Mede dankzij de NOW en de TVL. Inmiddels zijn we weer gewoon glad, de uitgestelde belastingen zijn vereffend.’

Erik Meems bij een van de Century-autobedrijven in Groningen
Erik Meems bij een van de Century-autobedrijven in Groningen © Loek Mulder/RTV Noord

Net als veel andere bedrijven ervaart Century nu vooral de indirecte gevolgen van de pandemie. Momenteel bezorgt vooral de haperende uitlevering van auto’s door het tekort aan computerchips Meems kopzorgen.

Bittere tijd

Waar de corona-gevolgen nog in alle hevigheid woekeren, is in de reisbranche. Henk Swama van Yaxa Reizen in Marum organiseert reizen naar verre landen, waarvan veel momenteel nog op oranje staan. ‘We kunnen nog bijna niks’, zegt Swama.

In achttien maanden stilstand heeft zijn pensioenpot de bodem bereikt en heeft hij drie van de zes medewerkers naar huis moeten sturen. ‘Bitter’, aldus Swama.

En nu? Hij hoopt dat het kabinet regelingen verlengt. ‘Het zal heel moeilijk worden zonder noodsteun. Ik krijg nog een bedrag uit TVL3, maar ik denk dat veel concullega’s zullen omvallen. Er zijn er die hun huis al hebben moeten verkopen. En je kunt nou eenmaal niet salarissen blijven betalen als er niks binnenkomt.’

Economie sterk genoeg voor stopzetten hulp

Na 80 miljard euro aan coronasteun voor bedrijven, werknemers en zzp’ers te hebben uitgegeven, stopt het kabinet op 1 oktober vrijwel alle hulp. Ook belastinguitstel aanvragen kan niet meer. Ook al voelen bedrijven de coronacrisis nog op allerlei manieren, iedereen helpen gaat niet meer, vindt de regering. Wel wordt nog gesproken over het voortzetten van steun aan (nacht)horeca en de evenementenbranche.

Het kabinet volgt met de beëindiging van de noodsteun het advies van economen van het Centraal Plan Bureau (CPB). Zij denken dat bedrijven het kunnen dragen omdat het herstel van de economie krachtig is.

Die economen wijzen er ook op dat hulp verder herstel van de economie in de weg zit, want er zitten mensen thuis die werken bij bedrijven die overeind worden gehouden met NOW-steun. Terwijl andere bedrijven geen personeel kunnen vinden.

Veel NOW voor uitzendbureaus

Van alle negentien regelingen werd het meeste geld (19 miljard) uitgekeerd in het kader van de NOW-regeling (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid). Met NOW nam de overheid de betaling van salarissen over, zodat bedrijven mensen in dienst konden houden.

Onder de bedrijven in Noord-Nederland die veel NOW-hulp ontvingen zijn veel uitzendbureaus zoals Abiant (9,3 miljoen euro), Actief Techniek (4,7 miljoen) en MF (3,8 miljoen). In de top-tien in het Noorden staan verder bedrijven als Wagenborg (circa 5 miljoen euro), medicijnentester Pharmaceutical Research Associates (4,4 miljoen) en FC Groningen (2,8 miljoen).

Drie van de vier bedrijven in dit artikel deden ook een beroep op de NOW-regeling. Century Autogroep ontving 2,4 miljoen, Solidus Solutions kreeg 4 miljoen, Autobusbedrijf Doornbos 214 duizend euro en Yaxa Reizen werd geholpen met 86 duizend euro.