Instellingen

Onderzoek: kunnen sensoren onrust, dwalen of boosheid bij dementie voorkomen?

Een demente vrouw (ter illustratie)
Een demente vrouw (ter illustratie) © ANP
Het UMCG en de Hanzehogeschool gaan onderzoeken of sensoren kunnen helpen bij het opsporen en zelfs voorkomen van bepaald gedrag bij mensen met dementie. Het gaat dan bijvoorbeeld om onrust, dwalen, roepen en plotselinge boosheid of agressie.
Komende maand gaat het eerste onderzoek van start bij Zonnehuisgroep Noord, later volgen vermoedelijk nog zorginstellingen in Drenthe.

Sensoren op lichaam en in omgeving

Meerdere psychogeriatrische bewoners van Zonnehuis Wiemersheerd in Loppersum krijgen - met toestemming van hun familie - een speciale ring om een vinger. Daarin zitten sensoren waarmee hun hartslag, huidweerstand en bewegingsactiviteit kunnen worden gemeten. Dit kunnen indicatoren zijn van boosheid, stress en onrust - gedrag dat dementerenden dikwijls vertonen omdat ze geen grip meer hebben op het dagelijks leven.
Ook in hun omgeving worden sensoren ingezet. Zoals bewegingssensoren om te kijken hoe zij zich rond hun woning verplaatsen, druksensoren in een matras om het slaapgedrag in kaart te brengen, en sensoren die geluid opvangen.
'Dan moet je denken aan geluid dat cliënten zelf maken, bijvoorbeeld plotseling roepen, maar ook aan omgevingsgeluid waarvan zij onrustig kunnen worden, zoals vrachtwagens of straaljagers', vertelt UMCG-hoogleraar ouderengeneeskunde en dementie Sytse Zuidema, die het onderzoek leidt.

Combinatie zorg en techniek

Behalve het Universitair Netwerk Ouderenzorg van het UMCG is ook het lectoraat Sensors & Smart Systems van de Hanzehogeschool bij het onderzoek betrokken. De wetenschappers hopen - met hulp van zorgmedewerkers uit de praktijk - een waarschuwingssysteem te ontwikkelen waarmee onbegrepen gedrag sneller kan worden herkend.
'We weten bijvoorbeeld dat agressie zich bij mensen met dementie opbouwt: zij ervaren eerst angst en onzekerheid, worden daarna onrustig en dat kan dan weer escaleren in agressie', legt Zuidema uit. 'Dat hopen we met dit systeem te kunnen voorspellen en uiteindelijk te voorkomen. Dat zal leiden tot meer rust voor de bewoners en het personeel in een verpleeghuis.'

App moet waarschuwen

Vermoedelijk mondt het systeem uit in een app. 'Als een cliënt bepaald gedrag vertoont, gaat er een piepje op de smartphone van de verzorgende af. Ook willen we zorgmedewerkers tips geven om ontsporing te voorkomen. Er zijn al wel bepaalde systemen op de markt die waarschuwen dat mevrouw Jansen bijvoorbeeld naar buiten gaat, maar die zijn nog erg algemeen. Dat willen we beter en passender maken', aldus Zuidema.
De hoogleraar kan nog niet zeggen wanneer het waarschuwingssysteem klaar is. 'Het onderzoek bij de eerste bewoners begint in oktober, uiteindelijk hopen we in Loppersum zo'n dertig patiënten te kunnen monitoren. Dat is nog best spannend. Want accepteert de cliënt wel een ring om zijn vinger? Over één tot anderhalf jaar verwacht ik de eerste wetenschappelijke resultaten te kunnen delen. Los daarvan kost het bouwen van een goed en gebruiksvriendelijk waarschuwingssysteem tijd.'
Het lastige bij de ontwikkeling is dat de ene bewoner de andere niet is. 'Het type gedrag van mensen met dementie kan verschillen: de één roept, de ander loopt steeds achter iemand aan, weer een ander wordt juist boos. We moeten daar grip op krijgen als we gedrag willen kunnen voorspellen.'

Inzetten bij bredere groep?

Zuidema denkt dat als het systeem werkt, het wellicht ook bij een bredere groep kan worden ingezet. Bijvoorbeeld bij dementerenden die nog thuis wonen of bij mensen die een beroerte hebben gehad en onbegrepen gedrag vertonen.