Instellingen

Paniek over torenhoge energiekosten: ‘We draaien keihard verlies’

Nedmag in Veendam, één van de grote energieslurpers in onze provincie
Nedmag in Veendam, één van de grote energieslurpers in onze provincie © RTV Noord

Welk bedrijf je ook spreekt, ze zijn zich allemaal kapot geschrokken van de pijlsnel en tot recordhoogten opgelopen energieprijzen. ‘Hier valt niet tegenop te besparen.’

‘Voor ons is het echt crisis’. Directeur Henk Jan Drijfhout van Aardse Orchideeën in Zuidbroek doet weinig moeite zijn zorgen te verbergen. Wat hij nu betaalt aan gas en elektriciteit is zes keer zo veel als normaal. ‘Het betekent niet dat we wat minder winst maken, nee we draaien keihard verlies.’

Ook al heeft Aardse flink geïnvesteerd in energiebesparing, energie blijft voor een van de grootste orchideeënkwekers van het land een enorme kostenpost.

Zorgen

‘De zorgen zijn echt groot’, zegt Drijfhout. ‘Ik doe dit nu 25 jaar en dit heb ik niet eerder meegemaakt. Toen de prijs kortgeleden was verdubbeld dachten we dat het echt niet hoger kon, maar kijk nu eens.’

De orchideeënkweker heeft ongeveer zeventig procent van de energiebehoefte gedekt met langer lopende contracten. ‘Voor de overige dertig procent zijn we overgeleverd aan de markt. Dat deel kost nu al meer geld dan wat we aan de vaste contracten kwijt zijn.’

Machteloos

Drijfhout voelt zich machteloos en overgeleverd aan de grillen van de markt, want aan de inkoopcontracten valt nu niks te veranderen. En maatregelen om nog meer gas en stroom te besparen leveren op de korte termijn weinig op. En dan moet de winter nog beginnen.

De kassen een tijdje uitzetten, zoals sommige groentetelers doen, kan al evenmin. Drijfhout: ‘Een orchidee doet er in onze kassen anderhalf jaar over om te groeien, afschalen kan bij ons gewoon niet.’

Het waren energieslurpers als aluminiumproducent Aldel en ESD in Delfzijl die als eerste aan de bel trokken. Die eerste maakte donderdag bekend de productie terug te schroeven en maakt zich serieus zorgen over de toekomst. Een dag eerder trokken werknemers van die bedrijven en andere metaalondernemingen al naar Den Haag om aandacht te vragen voor de kwestie.

Hier valt niet tegenop te besparen
Paul de Vries - Marne's Mosterd

De zorgen leven inmiddels breed in het bedrijfsleven. Directeur Paul de Vries van Marne’s Mosterd in Groningen heeft op een kladje een rekensommetje gemaakt. Aan kosten voor elektriciteit en gas zal hij dit jaar rond de vijftigduizend euro extra kwijt zijn, bovenop de 150 duizend die het bedrijf normaalgesproken aan energie inkoopt.

‘Daar valt niet tegenop te besparen’, constateert De Vries nuchter. ’Het moedigt mij aan om actief bezig te zijn met de energietransitie en besparingsmaatregelen.’ De eerste zonnepanelen liggen op het dak, meer zullen volgen en het bedrijf werkt aan plannen met een warmtepomp en geothermie.

Mooi allemaal, maar daar heeft de mosterdfabriek pas op de langere termijn wat aan. Nu worden de kosten bepaald door de contracten die De Vries voor het bedrijf afsluit. ‘Deels kopen we vooruit in en deels tegen dagprijzen. Voor die laatste betalen we nu de hoofdprijs en zeker veertig procent meer dan een paar maanden geleden. Het is extreem.’

Diepe zucht

Ondernemers breken hun hoofd over de vraag hoe ze de crisisprijzen kunnen opvangen of dempen. Directeur Bert Jan Bruning van Nedmag in Veendam, maker van magnesiumproducten, is ervoor naar Frankrijk gereisd. ‘Ik spreek er met inkoopafdelingen en directies van klanten over doorberekening van de kosten’, laat hij per telefoon vanuit Nantes weten.

Het zijn waarschijnlijk niet de leukste zakentripjes die Bruning maakt. Een voorstel tot prijsverhoging van Nedmagproducten leidt vaak tot een diepe zucht aan de andere kant van de tafel. ‘Iedereen begrijpt het’, verklaart Bruning. ‘Maar je ziet ze grijs worden. Want zij moeten het natuurlijk ook weer doorberekenen.’

Flinke scheur

Energie is één ding, maar daar komen voor veel ondernemingen ook nog de prijsstijgingen van andere grondstoffen bij en daarbovenop de sterk gestegen transportkosten. Zo is de prijs van transport per zeecontainer ongeveer vertienvoudigd. ‘Dat dit de industrie een flinke scheur gaat opleveren is duidelijk’, sombert Bruning.

Bedrijven als Avebe en kartonfabrikant Eska in Hoogezand delen deze ervaring. ‘We worden op veel vlakken hard geraakt’, laat een woordvoerder van Avebe weten. En CEO Rienk Jan van der Kooi van Eska zegt: ‘Het is breder dan alleen de energieprijs, deze wereld vraagt het uiterste van ons op tal van terreinen.’

Druk mee

Bij Solidus Solutions houdt Henry van Koolwijk zich bezig met de inkoop van energie voor de kartonfabrieken in Oude Pekela, Nieuweschans, Hoogkerk en Coevorden. Ze staan te boek als grootverbruikers van energie.

‘Ik ben er heel druk mee’, aldus Van Koolwijk, die de prijsfluctuaties op de energiemarkten voor gas en elektriciteit nauwgezet volgt. Want waar de spotprijs van gas donderdagochtend nog op 115 euro voor een megawattuur (MWh) ligt, kan die een dik uur later alweer zijn gezakt naar 80 euro, om daarna weer hard door te stijgen naar 110 euro. Met dergelijke extreme schommelingen maakt het nogal wat uit wanneer precies Koolwijk inkoopt.

Heb je niet op de lange termijn ingekocht, dan zit je met de gebakken peren
Henry van Koolwijk - Solidus Solutions

Voor Solidus Solutions is het vanzelfsprekend een deel van de energie via langetemijncontracten in te kopen, zegt Van Koolwijk. ‘Er zijn bedrijven die alleen maar tegen dagprijzen inkopen, dat is nu verschrikkelijk voor ze. Heb je niet op de lange termijn ingekocht, dan zit je met de gebakken peren.’

De ontwikkeling van de gasprijs
De ontwikkeling van de gasprijs © ANP

Maar ook voor de kartononderneming is de situatie rond energie ’zeer zorgwekkend’, stelt Van Koolwijk. Het zal de winst van Solidus Solutions dit jaar drukken. Hoeveel het resultaat daalt en of het ook gevolgen gaat hebben voor de medewerkers bijvoorbeeld, daar is het volgens Van Koolwijk nu nog te vroeg voor om er iets over te zeggen.

Glazen-bol-werk

Een antwoord op de vraag hoe de prijzen zich verder zullen ontwikkelen moet hij ook schuldig blijven. Veel energiedeskundigen verwachten overigens dat gas- en stroomprijzen op redelijk korte termijn zullen dalen. 'Glazen-bol-werk' volgens Van Koolwijk.

‘Nu is er paniek op de energiemarkt, de angst regeert’, gaat Van Koolwijk verder.’ De hele industrie in Europa schrikt hiervan want een hickup van duizend procent in de prijs, dat heeft nog nooit iemand meegemaakt.’

Er is paniek op de energiemarkt, de angst regeert
Henry van Koolwijk - Solidus Solutions

MartiniPlaza ontspringt vooralsnog de dans. ‘De overeenkomst met onze huidige energieleverancier loopt tot midden volgend jaar’, zegt directeur Willem de Kok. ‘We hebben vaste tarieven, dus voorlopig zijn we gered’.

Maar er moet wel wat gebeuren, gaat De Kok verder: ‘Onze warmte-installatie moet worden vervangen. De oude stamt uit 1969. De vervanging zou ergens in de komende jaren gebeuren. Wegens de huidige ontwikkelingen hebben we besloten dat naar voren te halen naar begin volgend jaar. Hoe precies, moeten we nog bekijken. Want het moet tussen de bedrijven door’.

Duizenden kuub gas

De vervanging van de warmte-installatie staat niet op zichzelf. De komende jaren wordt MartiniPlaza in een nieuwe jas gestoken. Daarbij is energiebesparing een hoofdthema.

De Kok: ‘We hebben 1200 zonnepanelen op het dak liggen. We hebben nu ook warmtepanelen geplaatst. Maar we verstoken nog steeds duizenden kuub gas per dag, vooral voor het verwarmen van onze hallen. Dat hangt ook af van de weersomstandigheden. Als het niet hard waait, kan het al de helft schelen.’