Instellingen

'Duizenden extra woningen in Stad mogelijk door anders te bouwen'

Een nieuwbouwflat in de stad Groningen
Een nieuwbouwflat in de stad Groningen © ANP
Door de bestaande ruimte in een aantal wijken in de stad Groningen anders te benutten, is het mogelijk om daar tussen de 4000 en 8000 extra woningen voor eenpersoonshuishoudens te creëren. 'Allemaal woningen die niet in bestaande plannen voorkomen', zegt Reimar von Meding, directeur-architect van architectenbureau KAW.
Het architectenbureau heeft onderzocht hoeveel woningen bijgebouwd kunnen worden binnen de bestaande ruimte in Nederlandse steden. In theorie gaat het in het hele land om één miljoen.
'Het onderzoek is gebaseerd op de ruimte in vooral naoorlogse wijken, waar hoofdzakelijk sprake is van eigendom door woningcorporaties. Dit zijn vaak ook wijken die aan vernieuwing toe zijn en waar de afgelopen jaren verdunning heeft plaatsgevonden door het verkleinen van huishoudens', zegt Von Meding. 'Er wonen in die redelijk grote woningen steeds kleinere huishoudens. De behoefte om te vernieuwen is daar het grootste, we wilden weten hoe groot de potentie is.'

Kansen in meerdere wijken

'De buurten in Groningen die hiervoor het meest kansrijk zijn, zijn Paddepoel, Selwerd, Vinkhuizen, Corpus den Hoorn, De Weijert, Coendersborg, Oosterhogebrug en Lewenborg. Daaromheen zijn nog een aantal buurten die vanuit onze methodiek minder kansrijk zijn, maar dat wil niet zeggen dat daar niks kan', verduidelijkt Von Meding.
Niet dat er alleen maar woningen tussen gepropt worden
Reimar von Meding - architectenbureau KAW
De woningen moeten komen te staan op bestaande, vrije ruimte in de wijken. 'Over het algemeen wordt dan gekeken naar de grote lappen grond waar nog niks staat en waar je wat kan bouwen. Met dit onderzoek hebben we veel fijnmaziger restruimtes opgespoord. En dan niet dat er alleen maar woningen tussen gepropt worden, om het wat oneerbiedig te zeggen. Maar dat je ook door gedeeltelijke sloop of door aanpassing van de bestaande structuur restruimten beter kan gebruiken. Allemaal ruimte die met de reguliere planologische tools heel moeilijk op te sporen is. Het is geen hectare die leeg is, maar die als je zo'n wijk gaat vernieuwen wel degelijk aanwezig is om nieuwe woningen te realiseren.'
'Wat veel mensen ook niet weten, is dat in deze buurten vaak vrij grote woningen staan. Slechts 20 procent van alle woningen in Nederland is kleiner dan 70 vierkante meter. Als je naar de huidige vraag krijgt, zoeken we naarstig naar woonruimte voor eenpersoons huishoudens, tussen de 50 en 60 vierkante meter. Daar is bijna geen aanbod voor. En als je dat wilt realiseren, hoef je niet meteen veel meer bouwvolume te maken om toch meer woningen te realiseren.'
De angst dat je voor leegstand bouwt, is compleet ongegrond
Reimar von Meding - architectenbureau KAW

'Geen huisjesmelkerij'

Meer particuliere woningbouw: werkt dat huisjesmelkerij niet in de hand? 'Nee', zegt Von Meding. 'We richten ons uitsluitende op courante woningen. Dat wil zeggen met een ondergrens van 50 vierkante meter, waarin je een goede seperate woonkamer, slaapkamer en badkamer kan maken. Voor een eenpersoonshuishouden of iemand op leeftijd functioneert dat prima als ondergrens.'
Volgens de directeur-architect is het verkleinen van huishoudens de huidige trend in Nederland. 'En die trend zet ook door. In de jaren '70 had je een gemiddelde huishouden van 3,5 personen, nu is dat nog maar 2,2. In vijftig jaar tijd dus 40 procent minder mensen die in een woning wonen, dat is een doorlopende trend. Dus de angst dat je voor leegstand bouwt, is compleet ongegrond. Helemaal als je bedenkt dat onze huidige woningvoorraad voor twee derde bestaat uit eengezinswoningen.'
'Dat zijn allemaal woningen met een eigen voordeur en een tuin, ruime woningen dus', vervolgt hij. 'Terwijl nog maar een kwart van de huishoudens een gezin is. Wij hebben een enorm overschot aan grote woningen en er is een grote behoefte aan kleinere, passender woningen.'
De fundering voor een nieuwbouwwoning in Stad
De fundering voor een nieuwbouwwoning in Stad © ANP

En het groen dan?

Moet je de bestaande ruimtes wel volbouwen? Je wilt toch ook wat groen overhouden? 'Groen is ook nodig om water te bergen en voor de klimatologische doelstellingen. Het meeste groen dat er nu in die wijken is, draagt weinig bij aan de ecologische waarden. Vaak gaat het dan om grasvlaktes met bomen erop. En je ziet in die wijken een ontzettende verharding, omdat die wijken gebouwd zijn op het principe van de auto. Overdreven brede rijbanen, bijvoorbeeld. Tel je al die overbodige verharding bij elkaar op, dan heb je alweer heel veel ruimte voor woningen. En dan hoef je dus nog niet eens substantieel op de kwantiteit van het groen in te leveren.'
Kortom: auto de wijk uit en kleinere woningen voor één of twee personen de wijk in? 'De auto de wijk uit is niet wat wij zeggen, dat is al aan het gebeuren. In deze wijken neemt het al zienderogen af, het is een betaalbaarheidskwestie. De gemeente Groningen stimuleert ook dat meer mensen van het openbaar vervoer gebruikmaken, of de fiets.'
Dat bouwen in de stad duur zou zijn is een vooroordeel
Reimar von Meding - architectenbureau KAW

Haalbaarheid

Wat moet dit kosten? Is het haalbaar? 'Wij zijn geen economisch bureau, maar dat bouwen in de stad duur zou zijn is een vooroordeel. Stel je voor: het alternatief is een nieuwe wijk aanleggen. En als je dat dan vergelijkt met bijbouwen in de bestaande stad, dan is dat laatste veel en veel aantrekkelijker. Je gebruikt de bestaande infrastructuur en gaat leegstand van voorzieningen tegen, zoals basisscholen. Een van de grote fouten die gemaakt wordt, is dat bij de aanleg van nieuwe wijken letterlijk alleen naar de bouwkosten gekeken wordt.'
Von Meding luistert ook naar zijn onderbuikgevoel. 'Dat zegt dat juist een stad als Groningen niet alleen gebaat is bij zo'n manier van kijken, maar ook grote kansen heeft om op die manier van binnenuit door te ontwikkelen.'