Instellingen

Rechtswetenschapper: Schuiling kan Rijk niet dwingen om problemen azc Ter Apel op te lossen

Demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol staat de pers te woord na een bezoek aan het azc Ter Apel
Demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol staat de pers te woord na een bezoek aan het azc Ter Apel © Remko de Waal/ANP
Koen Schuiling heeft als voorzitter van Veiligheidsregio Groningen het kabinet gevraagd gemeenten te dwingen mee te werken aan de opvang van asielzoekers uit Ter Apel. Hij beroept zich daarbij op de Wet veiligheidsregio's. Maar wat betekent dat eigenlijk?
Om de aanhoudende problemen rond het overbevolkte aanmeldcentrum in Ter Apel op te lossen, heeft Schuiling het kabinet gevraagd door te pakken. Daarbij verwijst hij naar artikel 51 van de Wet veiligheidsregio's (Wvr).

Ramp, crisis, of ernstige vrees daarvoor

In deze wet, die sinds 2010 bestaat, staan de taken van een veiligheidsregio omschreven, plus de basiseisen waaraan de organisatie moet voldoen. Artikel 51 van deze wet biedt de voorzitter van een veiligheidsregio de mogelijkheid 'in geval van een brand, ramp of crisis of van ernstige vrees voor het ontstaan daarvan' de hulp in te roepen van de minister van Veiligheid en Justitie.
De staatssecretaris is verantwoordelijk, niet de burgemeester of veiligheidsregio
Roy Johannink - crisisdeskundige
Volgens crisisdeskundige Roy Johannink is de Wvr van toepassing op de situatie in het aanmeldcentrum in Ter Apel. 'Er is een aantal problemen', analyseert hij. 'Eén: de toestroom van vreemdelingen. Twee: dat zorgt voor een overbevolkt aanmeldcentrum. Drie: dat zorgt weer voor veiligheidsproblemen, zoals brandgevaar en gevaar voor de volksgezondheid.'
'Voor al deze problemen is de staatssecretaris (Broekers-Knol van Veiligheid en Justitie - redactie) verantwoordelijk. Zij moet dit oplossen, niét de burgemeester of de veiligheidsregio. Vergelijk het met een bewoner van een huurhuis van een corporatie: die is verantwoordelijk dat de huurder daar veilig kan wonen', aldus de crisisdeskundige.
De brief van Schuiling is in feite een aanvraagformulier, gericht aan de minister van Justitie en Veiligheid Ferdinand Grapperhaus. Op het formulier staat vermeld dat Veiligheidsregio Groningen om bijstand vraagt voor de periode 20 oktober 2021 t/m 31 januari 2022.
Tweede aanmeldcentrum
Verder valt op te maken dat Schuiling hoopt op de (her-)opening van een tweede aanmeldcentrum in Budel. In deze Noord-Brabantse gemeente werd in 2015 al eens een tijdelijk aanmeldcentrum geopend, toen Nederland te maken had met een grote stroom Syrische vluchtelingen.
Schuiling heeft gelijk dat hij de hulp van het kabinet inroept, zegt ook Jan Brouwer, hoogleraar Recht en Samenleving aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Terecht stelt Schuiling dat dit een verantwoordelijkheid is van het Rijk.'
Je moet er toch niet aan denken dat daar covid-19 uitbreekt
Jan Brouwer - hoogleraar Recht en Samenleving
'Als je kijkt naar de definitie in de wet van het begrip 'ramp', dan is daar in Ter Apel echt wel sprake van. Je moet er toch niet aan denken dat daar covid-19 onder de mensen uitbreekt. En dat is zeker niet denkbeeldig.'

'Geen Ei van Columbus'

Tegelijkertijd zegt hij erbij dat de voorzitter van Veiligheidsregio Groningen zich niet rijk moet rekenen. 'Het werd gisteren gepresenteerd als het Ei van Columbus, maar dat is het niet. Juridisch opent dit geen enkele deur om druk uit te gaan oefenen, laat staan aanwijzingen (instructies - redactie) te geven. Daar zijn heel andere wettelijke maatregelen voor nodig. Daar zal de regering in schromen, want die moet ook rekening houden met de lange termijn. Die denkt: straks hebben we de gemeenten weer nodig en dan zijn we ze allemaal kwijt.'
Het is puur een moreel appèl op de centrale overheid
Jan Brouwer - Hoogleraar Recht en Samenleving
Toch is de roep van Schuiling om hulp niet helemaal nutteloos, stelt Brouwer: 'De minister kan geen aanwijzingen geven - althans niet in de huidige situatie - maar hij kan die brief gebruiken naar andere gemeenten toe en zeggen: ik moet bijstand verlenen, help me. Misschien maakt het iets uit, maar het is puur een moreel appèl op de centrale overheid.'