Aardbevingsnieuws oktober: boegbeelden zwaaien af plus zeven bevingen in Zeerijp

Susan Top, Zeerijp, Jelle van der Knoop
Susan Top, Zeerijp, Jelle van der Knoop © ANP/beeldbewerking RTV Noord
Het was ons het maandje wel. Niet alleen vielen er maar liefst elf bevingen te noteren in onze provincie (waarvan alleen al zeven in Zeerijp), maar ook hielden - met Susan Top (Gasberaad) en Jelle van der Knoop (Bodem Beweging) - twee luizen in de pels van de gaswinning het voor gezien.
'Ze was een beetje mijn luis in de pels, en dat is goed', zei Peter Spijkerman, directeur van het Nationaal Coördinator Groningen, liefkozend over Susan Top nadat ze haar vertrek als secretaris van het Groninger Gasberaad had aangekondigd. Het was wellicht het meest veelzeggende commentaar over de waardering die er alom was voor haar werk.
Behalve door Spijkerman, werd ze op haar afscheidswandeling door het bevingsgebied vergezeld door de politici Henk Nijboer (PvdA) en Sandra Beckerman (SP).

Susan Top is het invechten beu

‘Je moet jezelf steeds invechten’
Uiteraard kwam Top zelf ook uitgebreid aan het woord in een interview over haar afscheid. Daarin bekende ze dat het een afscheid vol desillusie was. Ze zag onvoldoende mogelijkheden om écht iets voor Groningen te betekenen. ‘Het is en blijft heel dubbel. Maar ik kan het niet meer voor mezelf verantwoorden', aldus Top.
Het gaat me wel heel erg aan het hart dat je er nu bij wegloopt als het ware
Susan Top
Over dat dubbele gevoel: ‘Aan de ene kant is het goed, ik heb niet voor niets besloten om te stoppen en daar sta ik achter. Maar het gaat me wel heel erg aan het hart dat je er nu bij wegloopt als het ware.’ Zo voelde dat echt. 'Omdat ik nog steeds denk dat er dingen anders en beter kunnen en ik niet het gevoel heb dat het vanzelf goed gaat komen. Tegelijkertijd heb ik ook niet meer gezien wat wij daar effectief aan kunnen bijdragen.'

Ook Jelle van der Knoop zwaait af

Behalve Top hield nog een ander bevingsboegbeeld het voor gezien. Ook Jelle van der Knoop zette er na twaalf jaar als voorzitter van de Groninger Bodem Beweging een punt achter. De reden van zijn vertrek is enigszins vergelijkbaar met die van Top. Het ontbreekt hem simpelweg aan energie. ‘Je moet je wel kwaad blijven maken en daar ontbreekt het mij nu aan. En als je dat beseft moet je ook uit het bestuur stappen en moeten anderen het gaan doen.’
Komt het goed met Groningen? 'Nou, dat weet ik niet'
Ook voor Van der Knoop was er waardering te over. ‘Zijn vertrek is een aderlating voor de GBB’, aldus voormalig NCG Hans Alders. ‘Ik geloof niet dat ik hem wel eens heb betrapt op het ventileren van irritatie. Het ging altijd om wat er bereikt moest worden.’ En Top over Van der Knoop: 'Hij is echt heel gedreven en heeft keihard gewerkt. Ik weet hoe zwaar dat is en hij heeft het heel erg lang gedaan. Maar het houdt wel een keer op, ik denk dat hij wel op zijn tandvlees liep.’
Of het goed komt met Groningen? Nou, dat weet ik niet
Jelle van der Knoop bij zijn afscheid
In zijn afscheidsinterview op deze plaats sprak Van der Knoop zijn twijfels uit over de toekomst van Groningen. Hoe hij die toekomst zag? 'Nou, dat weet ik niet. Dat weet ik niet...' Maar dan, zich richtend tot bestuurders en politici: ‘Maak nou eens écht werk van het centraal stellen van bewoners. Dat is cruciaal, zij hebben hier niet om gevraagd.’
Zeerijp in de gemeente Eemsdelta
Zeerijp in de gemeente Eemsdelta © Joyce Kranenborg/RTV Noord

Zeerijp beeft. En dat liefst zeven keer

Wie dacht dat het met de bevingen in onze provincie - met het naderende einde van de gaswinning - nou zo zoetjes aan wel voorbij zou zijn, komt bedrogen uit. De aarde beefde de afgelopen maand maar liefst elf keer. Waarvan niet minder dan zeven keer in Zeerijp.
In alle vroegte werd op de ochtend van 4 oktober de grootste klap gevoeld: 2.5 op de schaal van Richter. De tweede, met een kracht van 2.2, volgde op nog dezelfde dag. En een dag later volgde nummer drie. Nummertje vier (7 oktober) en zes (15 oktober) waren weliswaar aanmerkelijk minder zwaar, maar toch.
Drie bevingen binnen 24 uur: 'Geen leuk gevoel meer'
'Ik was net op bed en ik dacht eigenlijk dat ik een droom had', vertelt Helga de Rooy, inwoonster van Zeerijp, na de derde van zeven bevingen. 'Maar het was geen droom, het was eigenlijk hetzelfde als gisterochtend vijf uur. Je voelt je huis gewoon heen en weer bewegen. Heftig.'

Vergelijkbare bevingsschades ongelijk beoordeeld

Schandaal in bevingsland. Wat is er namelijk aan de hand? Er blijken grote verschillen te bestaan in het toekennen van mijnbouwschade. De beoordelingen van vier verschillende expertisebureaus lopen bij vergelijkbare huizen met vergelijkbare schades sterk uiteen.
‘Er komen grote verschillen voor, die we niet begrijpen en dat is niet gewenst’, zegt bestuursvoorzitter Bas Kortmann van Instituut Mijnbouwschade. Voorzitter Ard Westerhof van expertisebureau NIVRE, dat veel vaker in het nadeel van gedupeerde Groningers oordeelt, vindt het zelf ook vervelend en niet uit te leggen. 'Ons werk is haast wetenschappelijk.'
Het is heel krom, ik begrijp het niet. Waarom de een wel en de ander niet?
Alien Huizinga - gedupeerde
Maar de aardbevingsgedupeerden zitten er maar mee. Ze snappen het niet. Zoals Alien Huizinga uit Veendam. 'Het is heel krom, ik begrijp het niet. Waarom de een wel en de ander niet? Van de acht identieke woningen die hier staan, ben ik de enige die niets krijgt.’ Ook Floris Waals uit Stad kan niet anders dan op z'n hoofd krabben. ‘Twee buren voor me krijgen wel geld, ik niet, de vierde na mij weer wel', zegt hij.
Er zit voor Kamerlid Sandra Beckerman maar één ding op. Kamervragen stellen.
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen © Freek van den Bergh / Nationale ombudsman

Ook de Ombudsman is het zat

Niet alleen vele Groningers zit het tot hier, ook Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen is het zat. 'Ze zijn nog steeds actueel', zei een geïrriteerde Van Zutphen over het rapport met zes aanbevelingen dat hij in 2017 schreef. 'Ze zijn niet integraal uitgevoerd, de overheid heeft er onvoldoende haar voordeel mee gedaan en de burgers worden tekort gedaan.'
Van Zutphen riep daarom de politiek op om de gasproblematiek nou eindelijk eens als crisis aan te pakken. 'Het is tijd om te zeggen: het is nu afgelopen met die versnippering. Mensen hebben één loket nodig. En het moet afgelopen zijn met steeds maar de spelregels veranderen. Dat is niet te volgen en ieder vertrouwen in de overheid is weg als je iedere zoveel maanden de spelregels verandert.'

NAM moet immateriële schade vergoeden

En tot slot nog even aandacht voor de NAM. Want ook de Nederlandse Aardolie Maatschappij deed de afgelopen maand nog een handjevol keren van zich spreken. Zo kreeg het bedrijf op 15 oktober van de Hoge Raad te horen dat het verplicht is om gederfd woongenot en immateriële schade als gevolg van door gaswinning veroorzaakte aardbevingen te vergoeden.
De positieve uitspraak van de Hoge Raad is een enorme erkenning voor de Groningers, na al die jaren van ellende
Pieter Huitema - advocaat
'De positieve uitspraak van de Hoge Raad is een enorme erkenning voor de Groningers, na al die jaren van ellende', zei Pieter Huitema, advocaat van de bevingsgedupeerden. 'We krijgen op alle fronten gelijk. Het is een bevestiging van wat het Hof twee jaar geleden al heeft uitgesproken.'
Advocaat Pieter Huitema in de rechtszaal
Advocaat Pieter Huitema in de rechtszaal © RTV Noord
Benieuwd hoe het met deze betalingen afloopt. Kosten voor de versterkingsoperatie blijkt de NAM namelijk maar gedeeltelijk te voldoen, waardoor het bedrijf in een juridische strijd met het Rijk verwikkeld zal raken.
Op 28 oktober moest de NAM zich bovendien, samen met z'n aandeelhouders Shell en ExxonMobil, voor de Tweede Kamer verantwoorden voor uitspraken van directeur Johan Atema, die in een interview had gezegd dat er in Groningen 'geen duizenden, maar slechts vijftig' huizen versterkt moesten worden.
Ook het gedeeltelijk voldoen van facturen door de NAM kwam nog even ter sprake. Het oordeel van de Kamer: NAM moet gewoon betalen voor de schade die ze heeft aangericht en moet niet alles zo juridisch benaderen.

Ander aardbevingsnieuws

Aardbevingen in oktober 2021:

- 4 oktober - 04:59 uur - Zeerijp - 2.5
- 4 oktober - 15:33 uur - Appingedam - 1.8
- 4 oktober - 22:47 uur - Zeerijp - 2.2
- 6 oktober - 20:57 uur - Zeerijp - 1.3
- 7 oktober - 13:53 uur - Zeerijp - 0.6
- 15 oktober - 17:04 uur - Zeerijp - 1.1
- 18 oktober - 18:56 uur - Sint Annen - 1.1
- 22 oktober - 23:11 uur - Zeerijp - 0.8
- 27 oktober - 02:28 uur - Eppenhuizen - 0.5
- 27 oktober - 11:13 uur - Zeerijp - 0.4
- 31 oktober - 23:36 uur - Garrelsweer - 0.7