25 jaar na laatste Noorder Rondritten: 'Wat mij is bijgebleven zijn de mooie lippen van Janneke Vos'

Sfeerfoto van de NRR in 1997
Sfeerfoto van de NRR in 1997 © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden
Het is zaterdag exact 25 jaar geleden dat de Noorder Rondritten voor het laatst werden verreden. Aan de Rit der Ritten, de Groningse tegenhanger van de Tocht der Tochten, deden meer dan tienduizend schaatsers mee. Veel deelnemers van toen hebben herinneringen voor het leven aan de elfde editie van de Noorder Rondritten.
Woensdag 8 januari 1997. Het vriest al twee weken lang en die woensdag wordt het niet ‘warmer’ dan -4 graden. Er staat een zwakke tot matige oostenwind, het is bewolkt met af en toe een enkele opklaring. De bomen, struiken, gras en weilanden in onze provincie zijn wit berijpt. En er ligt ijs op diepen, kanalen, maren, meren en sloten. Veel ijs. Zo veel ijs dat de elfde Noorder Rondritten (NRR) die woensdag in alle vroegte begint.
De aankondiging van de elfde NRR in de krant
De aankondiging van de elfde NRR in de krant © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

12,50 gulden

De laatste NRR vond op dat moment tien jaar eerder plaats. Toen deden ruim 9000 recreanten mee aan de toertocht. Dat aantal wordt in 1997 overtroffen: meer dan tienduizend ijsliefhebbers schaatsen de Noorder Rondritten, vier dagen na de Elfstedentocht. Een deel van hen schaatst voor 12,50 gulden de toertocht over 150 kilometer (feitelijk waren het er 161) met start en finish in Baflo. Een ander deel rijdt de helft van die afstand vanuit Baflo, Uithuizen of Appingedam en betaalt hetzelfde bedrag.
Route van de Noorder Rondritten in 1997
Route van de Noorder Rondritten in 1997 © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

Blindschaatsen

Exact 25 jaar later zijn de herinneringen aan de Noorder Rondritten nog altijd springlevend. Ook bij de 68-jarige Kees Bos uit Uithuizermeeden die een wel heel bijzonder verhaal met ons deelt: hij schaatst de rit blind. Bos, die vanaf zijn pubertijd veel aan het sporten is, raakt op 21-jarige leeftijd visueel gehandicapt. Een oogziekte zorgt ervoor dat hij nagenoeg niets meer ziet.
Kees Bos schaatst de NRR blind
Kees Bos schaatst de NRR blind © RTV Noord
Het sporten viel vanaf dat moment weg voor Bos. Totdat hij 40 jaar is en zich heeft opgegeven voor een skivakantie in Oostenrijk. ‘Samen met Albert Tuinstra uit Delfzijl, met wie ik eerder samen heb gesport, werkte ik aan mijn conditie en zijn we ook weer gaan schaatsen: hij voorop en via zijn hand had ik contact met hem.’
Wind in de rug en we zoefden eroverheen met 30 kilometer per uur. Dat is zo’n kick hè. Dan voel je je echt vrij
Kees Bos uit Uithuizermeeden

Aanwijzingen via kneepjes

Bos en Tuinstra zijn vanaf halverwege de jaren 90 twee keer per week te vinden op de gloednieuwe ijsbaan van Sportcentrum Kardinge. Daar leert Bos ‘opnieuw’ schaatsen. Tuinstra geeft zijn vriend met kneepjes de juiste aanwijzingen.
Kees Bos met zijn vriend en begeleider Albert Tuinstra
Kees Bos met zijn vriend en begeleider Albert Tuinstra © RTV Noord
‘Tweemaal in mijn duim drukken betekent bukken en bij één keer mag ik weer overeind komen. En via de hand van Albert probeer ik met de slag en het ritme van hem mee te gaan. Zo hebben we jarenlang onze rondjes geschaatst.'
'Albert kon ontzettend goed schaatsen, had een mooie techniek en stond stabiel op het ijs. Dat is belangrijk voor mij, want als hij onevenwichtig is, slaat het terug op mij en word ik onzeker. Ik kon heel vrij en onbewogen achter hem schaatsen.’
Kees Bos pakt de hand van zijn kameraad Albert Tuinstra
Kees Bos pakt de hand van zijn kameraad Albert Tuinstra © RTV Noord

Vrijheid

Toen de vorstperiode zich aandiende en duidelijk werd dat de rit zou doorgaan, gaan ze ervoor. ‘Schaatsen zat in ons bloed. We trainden ervoor om op natuurijs een tocht te maken. Dat was mijn grootste wens. En we hadden een klik: konden goud akkedairn. Dus we waren er klaar voor.’
Het duo rijdt de volledige 161 kilometer uit. ‘Daar kijk ik nog steeds met tevredenheid op terug. We zijn onderweg niet één keer gevallen. We waren een soort wagen met vier wielen. We vielen niet om, de samenwerking was grandioos. Ik kan me nog het gitzwarte ijs op het Schildmeer voor de geest halen. Wind in de rug en we zoefden eroverheen met 30 kilometer per uur. Dat is zo’n kick hè. Dan voel je je echt vrij. Ik krijg zonder meer een glimlach op mijn gezicht als ik eraan terugdenk.’
Kees Bos was een van de deelnemers 25 jaar geleden

Sportprijs van het Jaar

Bos is inmiddels gestopt met schaatsen, maar volgt de sport nog steeds. Zijn vriend Albert is in 2015 overleden door ziekte. Het duo werd voor het uitrijden van de Noorder Rondritten beloond met de Sportprijs van het Jaar van de toenmalige gemeente Eemsmond.
Bekijk hier beelden van een schaatsende Kees Bos tijdens de Noorder Rondritten in 1997:
Kees Bos schaatste de Noorder Rondritten blind met zijn vriend en begeleider

Klaar met schaatsen

Voor Gert van der Staal uit Haren is het eveneens zijn laatste schaatstocht, maar dan volledig uit eigen wil. ‘Ik had eigenlijk niet zo veel meer met schaatsen. Mijn voorkeur ging uit naar wielrennen en hardlopen.’
's Avonds heb ik mijn schaatsen in de vuilnisbak gegooid. De Noorder Rondritten was letterlijk mijn laatste schaatstocht
Gert van der Staal uit Haren
Toch wordt Van der Staal overgehaald door zijn kameraad Borre de Gier uit Woltersum. ‘Die was fanatieker en trainde zeer regelmatig voor de Elfstedentocht. Hij heeft die ook uitgereden. En toen kwam het toetje: de Noorder Rondritten. Ik kon natuurlijk geen nee zeggen.’

Gezamenlijk gefinisht

Van der Staal en De Gier beginnen beide niet okselfris aan de rit. ‘Borre met spierpijn en ik ongetraind. We zouden onze eigen tocht rijden. We hadden geen mobieltjes en wisten dus helemaal niets van elkaar. Het eerste stuk ging goed, maar op het Schildmeer begonnen de rugklachten. Het werd een hele lange dag en het zwaarst was het windje tegen richting Zoutkamp.’
Vlak voor de finish in Baflo wordt Van der Staal bijgehaald door De Gier. ‘Hij deed rustig aan en haalde mij in de laatste kilometer bij. We zijn gezamenlijk gefinisht. ’s Avonds heb ik mijn schaatsen in de vuilnisbak gegooid. De Noorder Rondritten was letterlijk mijn laatste schaatstocht’, aldus Van der Staal.
Sfeerfoto uit Nieuwsblad van het Noorden
Sfeerfoto uit Nieuwsblad van het Noorden © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

Honderden vrijwilligers

Naast duizenden toerrijders zijn sinds het begin van die eerste week in januari ongeveer vijfhonderd vrijwilligers in touw om de rit in goede banen te leiden. Een van die vrijwilligers is Renger Dijkman van de ijsclub in Baflo.
Luister hieronder naar een Radio Noord-fragment bij een van de stempelposten:
Sfeerreportage op Radio Noord bij een van de stempelposten tijdens de Noorder Rondritten
Dijkman noemt het doorgaan van de NRR een hele organisatie voor de ijsclub. Ook al staat alles beschreven in een draaiboek, het gaat uiteindelijk om de uitvoering en die moet op korte termijn geregeld worden, voor zowel de wedstrijd- als toerrijders.

Waslijst aan acties

Hij somt op: ‘Materiaal moet enkele dagen voor aanvang verzameld worden, bebording moest worden aangebracht en kluunplaten ingericht. Scheurvorming in het ijs moest worden gerepareerd en parkeerplaatsen buiten het dorp ingericht. Daarnaast waren we druk met ijs vegen of sneeuwvrij maken en voor het traject dat een deelnemende ijsclub toegewezen krijgt, waren we druk met start en finish inrichten met verlichting en vlaggen. Ook het aanwijzen van plaatsen bij en rondom de baan voor verkoop van eten en drinken, de catering voor de vrijwilligers en het innen van parkeergeld moest geregeld worden.’
Ik ben blij dat ik deze Noorder Rondritten heb mee kunnen maken als bestuurslid van de ijsclub Baflo en vrijwilliger, dus niet als schaatser of toeschouwer
Renger Dijkman uit Baflo
In Baflo wordt een paar dagen voor 8 januari de toenmalige Agricohallen ingericht voor de inschrijvingen van de toerrijders. ‘En daar zijn ook weer vrijwilligers voor nodig, net als voor de catering en de prijsuitreiking voor de wedstrijdrijders, gevolgd door de opvang en medaille-uitreiking van de toerrijders. Na afloop, in de avond, werd gestart met opruimen, het ijstraject in het donker controleren en gestrande auto’s op parkeerplaatsen helpen weg te komen, noem maar op.’

Onmisbaar

Dijkman wil hier maar mee aangeven dat voor zo’n tocht als de NRR heel wat vrijwilligers op de been zijn om zo’n dag mogelijk te maken. ‘Vrijwilligers die van deze dag niet veel van het schaatsen meekrijgen, maar onmisbaar zijn voor de organisatie van de NRR. Ik ben blij dat ik zelf als bestuurslid van de ijsclub Baflo en vrijwilliger, dus niet als schaatser of toeschouwer, deze Noorder Rondritten heb mee kunnen maken.’
Een foto-overzicht uit Nieuwsblad van het Noorden
Een foto-overzicht uit Nieuwsblad van het Noorden © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

Dikke lummels

De ‘baas’ van de NRR-organisatie in 1997 is Albert Kalk uit Zuidlaren. Hij laat zelfs de Elfstedentocht schieten, omdat hij vindt dat de organisatie van de elfde Noorder Rondritten voorgaat. Helaas denken veel wedstrijdrijders daar anders over. Zo ontbreekt het volledige podium van vier dagen eerder in Friesland (Henk Angenent, Erik Hulzebosch en Bert Verduin) op 8 januari aan de start in Baflo.
Veel rijders van naam verkiezen een wedstrijd in België boven de Noorder Rondritten vanwege een forse startpremie. Kalk is daar niet blij mee en noemt de wegblijvers in de media dikke lummels. ‘Wij vonden dat destijds jammer, maar desalniettemin hadden we zeker nog wel een aantal a-rijders, onder wie winnaar Arnold Stam.’
Janneke Vos had een mooi mutsje op en zeer zorgvuldig mooie lippen en daar mocht ik dan tegen aanpraten. Dat vond ik indrukwekkend
Albert Kalk uit Zuidlaren

Mooie lippen

Kalk heeft veel herinneringen aan die dag, waaronder een bijzondere. ‘Een van de dingen die mij bijgebleven is, zijn de mooie lippen van Radio Noord-verslaggever Janneke Vos. Ze kwam om de zoveel tijd langs om mij op radio te vragen hoe het ging. Ze had een mooi mutsje op en zeer zorgvuldig mooie lippen en daar mocht ik dan tegen aanpraten. Dat vond ik indrukwekkend’, lacht Kalk 25 jaar later.

Waardering

Als voorzitter is hij dagen van tevoren bezig met de organisatie en op de dag zelf zit zijn taak er feitelijk op. ‘Je weet dat je ook niet meer kunt bijsturen, dat is een heel raar fenomeen. Het werd een dag van genieten en je hebt veel contact met mensen. ’s Avonds had ik voldoening omdat er niets is misgegaan. Mensen glunderden. Mooi was ook de uitspraak van winnaar Stam: in Friesland was het heel mooi, maar jullie kunnen hier ook wat van. Dat vond ik geweldig en zoiets is de mooiste waardering die je kunt krijgen.’

Herinneringen aan vader

Terug naar de toerrijders van die dag. Een van hen is Loek Mulder uit Meerstad. Samen met zijn toenmalige vriendin en inmiddels vrouw Liesbeth schaatst hij de langste afstand.
Mijn vader stond op verschillende plekken, waaronder bij Noorderhoogebrug. Dat vond ik zó mooi hè
Loek Mulder uit Meerstad
‘Het was een mooie dag: qua weer en ook het ijs was over het algemeen best goed. Ik kan mij die start in Baflo nog goed herinneren: totale chaos in het donker, je zag niets. Maar het ging allemaal uitstekend, tot de laatste 30 kilometer. Ik bleef maar vallen en kon Liesbeth niet meer bijhouden. Zij was de betere schaatsster en dat moet ik nu nog horen.’
Wat Mulder vooral bijblijft van die dag is de aanwezigheid van zijn vader. ‘Hij had niet zo lang daarvoor een zwaar hartinfarct gehad en dit was z’n eerste uitje weer. Hij vond dat zo belangrijk om ons te zien schaatsen. Mijn vader stond op verschillende plekken, waaronder bij Noorderhoogebrug. Dat vond ik zó mooi hè.’
Foto-overzicht uit Nieuwsblad van het Noorden
Foto-overzicht uit Nieuwsblad van het Noorden © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden
Zijn vrouw schaatste vijftien jaar later overigens nog een bijzondere tocht: de Elfstedentocht van 2012, die officieel niet doorging. ‘De donderdag zou de beslissing vallen of de tocht door zou gaan. Mijn vrouw waagde het erop met wat vriendinnen van schaatsvereniging De Stayer uit Stad.’ Ze voltooit de tocht, maar een officieel Elfstedenkruisje ontbreekt.

Verdwaald in Oosterwijtwerd

Wie in 1997 een medaille dreigt te missen is een destijds 11-jarig meisje uit Noordbroek. Ze verdwaalt en komt niet over de finish, valt op te maken uit een kort bericht in Nieuwsblad van het Noorden van 9 januari 1997.
Het meisje had de 75 kilometer vrijwel voltooid, totdat ze vlak voor Appingedam, waar ze haar laatste stempel zou halen, per ongeluk de afslag Oosterwijtwerd nam
Nieuwsblad van het Noorden - 9 januari 1997
‘Een 11-jarig meisje was tegen half zeven in het donker in Oosterwijtwerd verdwaald. Ze werd door een bewoner in huis genomen, die de politie waarschuwde. Het meisje had de 75 kilometer vrijwel voltooid, totdat ze vlak voor Appingedam, waar ze haar laatste stempel zou halen, per ongeluk de afslag Oosterwijtwerd nam. Ze werd om 20.00 uur van het politiebureau in Delfzijl gehaald door haar ouders. Van de organisatie kreeg ze alsnog haar felbegeerde eremedaille, omdat ze anders op tijd binnen zou zijn geweest.’
Foto-overzicht in Nieuwsblad van het Noorden
Foto-overzicht in Nieuwsblad van het Noorden © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

De pasta van Wilma

Stam is op 8 januari 1997 dus als eerste binnen bij de wedstrijdrijders. Wilma Korthout uit Warffum kan jaren later nog zeggen dat haar pasta er mede voor gezorgd heeft dat Stam won.
Ik stond ’s morgens om 04.30 uur pasta te koken voor Arnold. Hij moest natuurlijk wel een goede bodem hebben om de afstand te kunnen schaatsen
Wilma Korthout uit Warffum
‘Arnold schaatste toen in de schaatsgroep van oud-wielrenner Gert Jakobs en hij moest onderdak hebben. Een gedeelte van het team sliep bij ons in Onderdendam. We hadden ons huis vol logees en ik stond ’s morgens om 04.30 uur pasta te koken voor Arnold. Hij moest natuurlijk wel een goede bodem hebben om de afstand te kunnen schaatsen. Mijn man Marco hielp mee met de verzorging van Arnold en zijn ploeg.’
Korthout had die dag een vroege dienst bij de politie, maar was net op tijd terug om de finish in Baflo mee te maken en ziet Stam, op een bord pasta van haar, winnen. ‘We hebben een paar leuke dagen gehad met z’n allen’, blikt ze terug.
Arnold Stam winnaar van de laatste NRR in 1997
Arnold Stam winnaar van de laatste NRR in 1997 © Noorderrondritten.nl
Tot slot een aantal foto's die we toegestuurd kregen van Klaas Zuur uit Aduard. Hij was destijds bij de finish in Baflo en legde de hoofdrolspelers op de camera vast. 'Ik ben met de auto een beetje de wedstrijd gaan volgen, tot bij de finish en heb daar deze foto's gemaakt. Ik was er dus als liefhebber en had een fototoestel, niet wetende dat na 25 jaar er zo'n aandacht voor zou komen.'
De kopgroep bestaande uit Stam, Zandstra en Van Benthem
De kopgroep bestaande uit Stam, Zandstra en Van Benthem © Klaas Zuur
Publiek op het ijs
Publiek op het ijs © Klaas Zuur
De finish in Baflo waar Hotze Zandstra in het rood als tweede binnenkomt na winnaar Stam (niet op de foto)
De finish in Baflo waar Hotze Zandstra in het rood als tweede binnenkomt na winnaar Stam (niet op de foto) © Klaas Zuur
Winnaar Stam wordt na de finish geïnterviewd door Henk Kok
Winnaar Stam wordt na de finish geïnterviewd door Henk Kok © Klaas Zuur
Later vandaag volgt een tweede verhaal waarin betrokken sportverslaggevers Henk Kok, Herbert Dijkstra en Gert Klooster aan het woord komen over hun herinneringen aan de Noorder Rondritten van 1997