Scheurend over het ijs om verslag te doen van de Noorder Rondritten: ‘Ik voelde mij Kuifje’

Arnold Stamt wint de laatste Noorder Rondritten in 1997
Arnold Stamt wint de laatste Noorder Rondritten in 1997 © IJsvereniging Noorder Rondritten
‘Het wordt een hele lange sprint. Het is Arnold Stam, Arnold Stam die ligt nog steeds voor. Van Benthem probeert er naast te komen. Of wordt het toch nog Hotze Zandstra?'
'Het wordt een close finish, het is Zandstra! Nee, het is Stam natuurlijk en dan is het Zandstra en dan als derde Henk van Benthem. En nu is het voor mij even rennen naar de winnaar. Prachtige overwinning van Stam, wat heeft-ie dat mooi gedaan. Arnold Stam, helemaal vanuit Zeeland. Nou, vertel het eens Arnold…’
Beluister het finishverslag van Henk Kok tijdens de Noorder Rondritten uit 1997 terug
Aldus Henk Kok, die namens Radio Noord live verslag deed van de Noorder Rondritten bij de wedstrijdrijders. De Rit der Ritten was op 8 januari 1997 live te volgen op de radio. Op televisie moest men het 'slechts' doen met een samenvatting op TV Noord en op Nederland 1 in het NOS Sportjournaal.

In een bakje op een sneeuwscooter

‘Tegenwoordig zou dat natuurlijk heel anders gaan met de techniek van tegenwoordig en de mogelijkheden van internet’, zegt toenmalig radioverslaggever Gert Klooster van Radio Noord.
Daar waar Kok verslag deed bij de eindstreep in Baflo, zat Klooster tijdens de rit van start tot finish in een bakje achterop een sneeuwscooter, bestuurd door oud-motorcoureur Theo Louwes. En dat ging er volgens Nieuwsblad van het Noorden nogal ruig aan toe.
De sneeuwscooter links op de foto, rechts de camera van de NOS
De sneeuwscooter links op de foto, rechts de camera van de NOS © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden
Radio Noord op pad met een ijspiraat
De regiopolitie Groningen stond op het punt om de ijsscooter van Radio Noord van het ijs te halen. De scooter zou volgens politiemensen te gevaarlijke capriolen uithalen op het ijs om de wedstrijdrijders in de Noorder Rondritten te kunnen volgen. Omdat er toevalligerwijs geen surveillanceauto aanwezig was ter hoogte van de Ruischerbrug, kon de scooter min of meer ontsnappen aan de politie.

Overigens had Klooster bange uren doorstaan in het bakje. Twee keer brak de antenne af onder de lage bruggen en één keer viel Klooster uit de bak, toen de in zijn element zijnde Louwes de grenzen van de scooter in de sneeuw wilde verkennen. Voor Klooster was het een hele opluchting dat de benzine eerder opraakte dan verwacht.

Gert Klooster
Gert Klooster © Gert Minke Kroeze

Kuifje op de sneeuwscooter

Klooster, tegenwoordig woonachtig in Nieuw-Scheemda, lacht hardop wanneer hij wordt voorgelezen uit het artikel uit Nieuwsblad van het Noorden van 9 januari 1997. ‘Zo is het ongeveer gebeurd, ja haha!’
Het was nogal een avontuur voor Klooster, die destijds als freelancer voor onder andere Radio Noord werkte.
In Baflo kwam ik terug met drie zwarte tenen en een zwarte vinger. Als het koud is, voel ik dat nu nog
Gert Klooster - Oud-verslaggever Radio Noord
‘Live-verslaggeving is het aller-allerleukste dat er is. Het werd extra avontuurlijk door Theo Louwes, natuurlijk een hele goede motorcoureur. Het was zo’n andere periode. Die live-uitzending is knap bedacht door de mensen van techniek bij Noord. Ik ben dan een van de mensen die het vervolgens mag doen. Je voelt je Kuifje in je eigen vertrouwde omgeving in de provincie’, zegt Klooster.

Bevroren

De Kuifje van de radio moet wel een aantal ontberingen doorstaan. Want het klinkt wellicht heel mooi, live verslag doen vanaf het ijs, maar Klooster heeft er tot op de dag van vandaag blijvende herinneringen aan. ‘Mijn paperassen waaiden al gauw weg op de sneeuwscooter en na tien minuten was mijn lichaam bevroren. In Baflo kwam ik terug met drie zwarte tenen en een zwarte vinger. Als het koud is, voel ik dat nu nog. Die dag niet, toen draaide ik volledig op adrenaline.’
Het klopt volgens Klooster dat Louwes het gaspedaal diep intrapte. ‘Dat moest ook wel om de rijders bij te kunnen houden, want het ging hard. Ik zat daardoor dicht bij de rijders en dus in de wedstrijd. Alles was toen zo anders dan nu, dat kun je tegenwoordig niet meer voor elkaar krijgen denk ik.’
De drie koplopers bij Mensingeweer gevolgd door verslaggevers op motor en sneeuwscooter
De drie koplopers bij Mensingeweer gevolgd door verslaggevers op motor en sneeuwscooter © Dekrantvantoen.nl/Nieuwsblad van het Noorden

Dicht bij de wedstrijdrijders

Een fantastische ervaring, zo kijkt Klooster erop terug. ‘Ik was vroeger eigenlijk liever zelf wedstrijdrijder, maar een echte schaatser ben ik nooit geworden. Het een-na-mooiste is dan om in een rol als live-verslaggever dicht bij de wedstrijdrijders te zijn.’
Klooster kan 25 jaar later niet elk moment tot in detail voor de geest halen. Het klopt dat zijn antenne twee keer afbrak, zoals Nieuwsblad van het Noorden al schreef. ‘Ik was op dat moment live in de uitzending en opeens hoorde ik een krakend geluid. Antenne eraf. Luisteraars waren ook bezorgd, begreep ik later. Wat is daar gebeurd?’

'Geen actieve herinnering aan incident'

Hoe het werd opgelost weet Klooster niet meer, maar hij gaat ervan uit dat, zoals zo vaak, de mensen van techniek hem hebben geholpen. ‘Die jongens waren altijd zo vernuftig, die herstelden dat op de een of andere manier altijd.’
Tot slot: hoe zit het nou met de politie? Klooster herinnert zich flarden, maar heeft ‘daar geen actieve herinnering aan’, zegt hij met een knipoog.
Wij waren vroeger coureurs hè, dus we rijden een beetje agressief. Maar wel voorzichtig hoor
Theo Louwes - Bestuurder van de sneeuwscooter tijdens de NRR

IJspiraat Louwes

Louwes, de motorcoureur uit Sappemeer die de sneeuwscooter bestuurde, is inmiddels 82 jaar. Hij is nog steeds volop actief in de motorwereld met zijn eigen zaak. Weet hij misschien nog of de politie hem van het ijs wilde halen?
‘Dat zou zomaar kunnen, want dat is weleens voorgekomen ja. De sneeuwscooter haalde makkelijk 140 of 150 kilometer per uur op het ijs. En wij waren vroeger coureurs hè, dus we rijden een beetje agressief. Maar wel voorzichtig hoor.'
'Ik hou van het gas intrappen en dat deed ik in opdracht van de radioman die achterop zat. En tijdens de wedstrijd moet je van de achterhoede naar het midden en dan vliegen we weer naar voren. Dus het lijkt voor omstanders levensgevaarlijk, maar wij hadden ook schaatsen onder de sneeuwscooter hè. Voorzichtig en snel’, lacht Louwes.
Theo Louwes
Theo Louwes © Elwin Baas/RTV Noord

Hangende keukens

Een verslaggever die ook ervaring heeft op de motor is Herbert Dijkstra uit Vries. De oud-topsporter en sinds 1994 NOS-commentator liep een jaar eerder een hersenschudding op tijdens de Oldambtrit in 1996, toen hij met zijn hoofd tegen een brug knalde. Een jaar later doet hij verslag van de Noorder Rondritten voor het Sportjournaal. Hij beleeft een prachtige dag, zonder ongelukken.
‘Toen had ik voor het eerst de hangende keukens in Appingedam gezien. Veel Japanners kwamen daar speciaal voor naar Appingedam, maar in eigen land waren de hangende keukens relatief onbekend. Toen niet meer. Ik let in de montage, behalve op het sportieve, ook op het landschap. Het was een Anton Pieck-achtig decor. Prachtig.’
Herbert Dijkstra
Herbert Dijkstra © Archief ANP

Aardig podium

Dijkstra herinnert zich ook nog een gedevalueerd startveld, omdat de meeste a-rijders voor een lucratieve wedstrijd in België kozen. ‘Maar dat doet niets af aan de winnaar. En wat denk je van Hotze Zandstra, de nummer twee? Die wordt echt tekort gedaan want dat was een ongelooflijke natuurijsspecialist. Hij schaatst nog steeds. Dus het podium (Henk van Benthem werd derde, red.) was best aardig.’
Voormalig verslaggever/documentairemaker Perrie Hoekstra van TV Noord maakte een ruime samenvatting van de Noorder Rondritten 1997:

Marathon van de hangende keukens

En hoe kijkt Dijkstra naar de vergelijking tussen de Noorder Rondritten en de Elfstedentocht? ‘De Noorder Rondritten is qua plaatje minstens zo mooi. Het is echt een grote klassieker en staat wat mij betreft op twee na de Elfstedentocht. Een eyeopener hoe mooi Groningen is.'
'In 2012 werd voor het eerst de marathon van Appingedam geschaatst, daar was ik bij namens de NOS. De samenvatting was goed voor drie miljoen kijkers en ook daar weer prominent in beeld: de hangende keukens.’
De marathon op natuurijs in Appingedam in 2012
De marathon op natuurijs in Appingedam in 2012 © RTV Noord
Terug naar oud-verslaggever Henk Kok van RTV Noord. Wat herinnert hij zich nog van de laatste Noorder Rondritten, 25 jaar geleden? ‘Het was perfect georganiseerd. Het was voor de organisatie buitengewoon jammer dat er een beperkt aantal a-rijders was, maar de startgelden logen er in die tijd niet om. Het was desondanks een mooie rit, waar Stam alleen over de meet kwam. Een mooie winnaar, die in die tijd veel meer wedstrijden heeft gewonnen.’
Luister hier naar de huldiging van winnaar Stam, gevolgd door het Grönnens Laid:
Huldiging Noorder Rondritten-winnaar Arnold Stam

Boernboudel-imago

Zijn voormalig concullega Dick Heuvelman van Nieuwsblad van het Noorden liet in een voorbeschouwing op de Noorder Rondritten optekenen dat de organisatie nooit heeft uitgedragen om voor vol te worden aangezien als zware klassieker en tegenhanger van de Elfstedentocht.
‘In Baflo is het altijd een boernboudel geweest, zoals Fokko Veen het eens verwoordde nadat deze wedstrijdrijder in 1986 door het ijs was gezakt. Sindsdien zitten de Noorder Rondritten opgezadeld met het boernboudel-imago.’
Kok kent het verhaal, maar is het daar 25 jaar later niet mee eens. ‘De organisatie heeft een mooie rit neergezet. Het was een succesvolle Noorder Rondritten in 1997.’
Henk Kok in 1999
Henk Kok in 1999 © ANP
Winnaars van de Noorder Rondritten
8 januari 1940: Gerrit Duiker (mannen) en Betsie van der Ploeg (vrouwen)
18 januari 1941: Lo Geveke en G. Zuiderveld
17 januari 1942: Anne de Vries en G. Zuiderveld
21 december 1946: Anne de Vries en G. Knottnerus
3 februari 1954: Piet Kruger en H. Zuidema-Steenhuis
28 december 1961: Anton Verhoeven en P. Stek-de Boer
26 januari 1963: Jan Uitham en E. Douwes
19 februari 1985: Albert Bakker en Ypie op de Hoek
18 februari 1986: Albert Bakker en Ypie op de Hoek
20 januari 1987: Harry Kiers en Ypie op de Hoek
8 januari 1997: Arnold Stam en Neeke Smit