Provincie biedt excuses aan voor subsidiedebacle: ‘Een beschamende vertoning’

Commissaris der Koning René Paas
Commissaris der Koning René Paas © Martijn Folkers/RTV Noord
‘Wat bedoeld was als iets extra’s, is geëindigd in een fikse kater. Dit hadden we moeten voorkomen. Excuses zijn passend aan iedereen die langdurig in de kou heeft gestaan of heeft gewacht bij het computerscherm.’
Met die woorden sprak commissaris van de Koning René Paas (CDA) een mea culpa uit na het chaotische verloop van de 10.000 euro-subsidieregeling, waar ook provincie en betrokken burgemeesters verantwoordelijk voor zijn. Tijdens een spoeddebat in Provinciale Staten gaf Paas toe dat de gang van zaken een misrekening was.
Paas: 'Deze kwestie moet worden opgelost'

Akelig om te zien

‘Ik was er bij betrokken en voel me verantwoordelijk. Het was een beschamende vertoning. We hebben te optimistisch gekeken naar iets wat we op onze klompen hadden kunnen aanvoelen. Zo ontstond maandag een wedstrijd waarin mensen elkaars concurrenten zijn geworden. Dat is niemands bedoeling geweest, het was akelig om te zien.’
Begin deze week stonden tienduizenden Groningers in de online-wachtrij om aanspraak te maken op 10.000 euro subsidie voor de verbetering van hun woning. Ook stonden honderden in de kou in de rij bij gemeentehuizen. Er werd voor 220 miljoen euro aan subsidie aangevraagd, maar er was lang niet genoeg geld voor iedereen. Ongeveer de helft van de rechthebbenden viste achter het net.

Krijgt het niet cadeau

De commissaris probeerde aan de Staten uit te leggen hoe het zover kon komen. De regeling is onderdeel van het bestuursakkoord uit november 2020 ter waarde van 1,5 miljard euro. Het budget van 300 miljoen euro voor de subsidie was een van de grootste bedragen uit het akkoord.
De subsidiewachtrij voor het gemeentehuis in Winsum maandagochtend
De subsidiewachtrij voor het gemeentehuis in Winsum maandagochtend © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord
‘We kregen het niet hoger’, legt Paas uit terwijl hij vertelt over de moeizame onderhandelingen met Den Haag. ‘Je krijgt het bij het Rijk niet cadeau. We hebben ruim een half jaar intensief onderhandeld over dat pakket.’

Regio koos eieren voor geld in de hoop op meer geld

De onderhandeling dreigen meermaals stuk te lopen. De regionale bestuurders kozen daarom eieren voor hun geld, in de hoop later alsnog extra geld te kunnen regelen. Het demissionaire kabinet gaf echter geen moment toe.
We moeten ons allemaal schamen
Hendri Meendering - fractievoorzitter GroenLinks
Tijdens de kabinetsformatie deed het provinciebestuur volgens Paas meermaals pogingen om extra geld voor de subsidie te regelen. ‘Ik heb daar de minister-president over gesproken. We hebben het ingebracht bij de kabinetsformatie in een brief aan de informateurs. We hebben het benoemd toen de formerende partijen hier waren en vorige week nog in een brief aan de minister geschreven.’ Maar dit alles zonder succes.

Tweede kans alleen met voldoende geld

Provinciale Staten en het provinciebestuur eisen dat er extra geld komt om iedereen die recht heeft op het geld dat ook te geven. ‘We moeten ons allemaal schamen’, zegt GroenLinks-fractievoorzitter Hendri Meendering. ‘Dat het fout is gegaan is duidelijk. We moeten dit heel snel oplossen.’
Paas: ‘Als de staatssecretaris rust wil, moet hij dat doen. Als deze overheid een tweede kans wil verdienen dan kan dat alleen als er voldoende geld voor Groningen is.’

Intensief contact met Den Haag

Terwijl Groningers maandag in de digitale of fysieke wachtrij stonden voltrok zich in Den Haag de beëdiging van het kabinet. Tijdens die ceremonie heeft Paas nog geappt met Rutte, zegt hij. In plaats van de premier kreeg hij uiteindelijk contact met de hoogste ambtenaar van het ministerie. Sindsdien is er ‘intensief contact’ en weet de nieuwe staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) ‘heel goed wat we in deze regio nodig hebben’.
‘Want als er voor 400 miljard aan gasbaten uit de Groningse bodem is gehaald, moet je niet in het staartje krenterig zijn. Bovendien staat er in het regeerakkoord: als er meer geld nodig is, dan komt het er. In de komende weken gaan we zien wat dat zinnetje waard is.’
Vijlbrief liet eerder deze week al weten ‘serieus te kijken’ wat er moet gebeuren als het subsidieplafond wordt bereikt. Volgende week maandag en dinsdag brengt hij zijn eerste werkbezoek aan Groningen.

‘Verhogen gaswinning is een rampzalige beslissing’

De Statenleden spraken naast de subsidiechaos ook over de ‘rampzalige beslissing’ om de gaswinning te verhogen. Vrijwel alle partijen vinden het onacceptabel dat er dit jaar bijna dubbel zoveel gas wordt gewonnen als afgesproken.
CdK Rene Paas sprak de mensen na afloop toe.
CdK Rene Paas sprak de mensen na afloop toe. © Mario Miskovic / RTV Noord
Hoewel die extra gaswinning aanleiding was voor het spoeddebat, was er eigenlijk geen sprake van debat. Eensgezind uitten Statenleden hun boosheid en onvrede over het voornemen van het kabinet. Ze wezen op de afspraak dat de gaskraan zou worden dichtgedraaid en alleen zou worden geopend als er sprake is van een strenge winter.
Reden voor het verder opendraaien van de gaskraan is een vertraging van de oplevering van de stikstoffabriek in Zuidbroek waar geïmporteerd gas geschikt wordt gemaakt voor gebruik in Nederland. Bovendien is er onvoldoende gas opgeslagen als reserve en beroept Duitsland zich op een leveringscontract en heeft het land extra Gronings gas nodig.

Belofte maakt schuld

‘Wij hebben voor ruim 400 miljard aan waarde geleverd aan het Rijk’, zegt fractievoorzitter Dries Zwart van de Partij voor het Noorden. ‘Maar als wij iets willen, moet er altijd iets tegenover staan. Belofte maakt schuld en die schuld dient nu te worden vereffend.’
Het kabinet moet er van Provinciale Staten alles aan doen om het ‘onaanvaardbare en onacceptabele voornemen’ om de gaswinning te verhogen niet uit te voeren. ‘Maak een einde aan deze lijdensmarathon van Groningen’, roept de provinciale politiek het kabinet op.