RUG-onderzoek: procedures in bevingsgebied verslechteren gezondheid inwoners

Een inwoner van Woltersum laat de aardbevingsschade aan z'n huis zien
Een inwoner van Woltersum laat de aardbevingsschade aan z'n huis zien © ANP
De procedures rondom de schadeafhandeling en versterking in het aardbevingsgebied en de wijze waarop ze in de praktijk uitgevoerd worden, leveren stress en onrust op. De gezondheid van gedupeerde Groningers lijdt daaronder, al blijft ook de schade zelf een belangrijke stressfactor.
In een nieuw onderzoek van Gronings Perspectief komen de onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen tot de conclusie dat indirecte gevolgen van de gaswinning net zo veel - zo niet meer - schade toebrengen aan de gezondheid als de directe gevolgen van de gaswinning.

Procedures van de overheid

Het meemaken van een aardbeving en als gevolg daarvan schade krijgen aan je huis wordt gezien als een direct gevolg van de gaswinning. Maar daaromheen zijn ook volop indirecte gevolgen zoals de oplossingen of procedures die door de overheid of instanties zijn bedacht om schade te verhelpen of een huis te versterken.
De deelnemers aan het RUG-onderzoek gaan gebukt onder die indirecte gevolgen. ‘Het gedoe wordt als een probleem ervaren’, stellen de onderzoekers. ‘Ook in reactie op de vraag wat bewoners in 2021 kwetsbaar maakt binnen de gaswinningsproblematiek wijzen zij voornamelijk op indirecte gevolgen: schade en herstel en de wijze waarop dit in de praktijk wordt georganiseerd gaan gepaard met gedoe.’

Chronisch probleem

'Aardbevingen zijn spannend en maken dat bewoners zich onveilig voelen’, zegt onderzoeker Katherine Stroebe. 'Dat wil ik niet bagatelliseren. Maar daarnaast heb je ook de procedures die voor een deel van de bewoners iets chronisch zijn, daar ben je vaak dagelijks mee bezig.’
Met name binnen de versterkingsoperatie is duidelijk zichtbaar dat mensen een steeds minder goede gezondheid hebben, zegt Stroebe. 'Als je kijkt bij een bewoner die de versterking doorloopt, welke impact de versterking heeft, dan zie je in bepaalde fases de gezondheid dalen.'
Katherine Stroebe
Katherine Stroebe © RTV Noord
De duur van een schadeafhandeling blijkt volgens de onderzoekers daarnaast een betere voorspeller van geestelijke gezondheid en het aantal klachten dan de hoeveelheid schade. Veel scheuren is dus vervelend, maar eindeloos moeten wachten op de afhandeling daarvan heeft een nog grotere invloed op de gezondheid.

Mensen lijden onder gedoe

Het is niet voor het eerst dat 'het gedoe' rondom de schades en versterking wordt behandeld door de onderzoekers van Gronings Perspectief. ‘In 2016 kwam bijvoorbeeld de schadeprocedure al veel aan bod’, zegt Stroebe. ‘We hebben het dus vaker benoemd, maar het gedoe is nu nog explicieter aanwezig.’ Ze noemt het zelf schrijnend dat zoveel mensen hieronder lijden, maar om hoeveel mensen het precies gaat is niet bekend. ‘Dat zou ik graag willen weten.’
Er moet toch nog wat te doen zijn aan dat de mens meer centraal komt te staan
Katherine Stroebe
Het probleem constateren is één. Hoe los je het op? ‘Dit is niet iets wat je in een nacht kunt veranderen’, weet ook Stroebe.
‘Maar er moet toch nog wat te doen zijn aan dat de mens meer centraal komt te staan, mensen niet van het kastje naar de muur worden gestuurd en dat processen sneller en ruimhartiger verlopen.
En beloftes moeten worden nagekomen. Het zijn allemaal dingen waarvan we afgelopen weken hebben gezien dat het niet soepel verloopt.’

Aandacht naar bewoners

Zolang de bron blijft bestaan - de gaswinning en de bevingen - blijven ook de indirecte gevolgen bestaan. Het onderzoeksteam vindt dat de aandacht vooral uit moet gaan naar bewoners met meervoudige of langdurige schade en bewoners die tijdens de versterkingsoperatie in afwachting zijn van het moment waarop hun huis versterkt is.
Wat is Gronings Perspectief?
Gronings Perspectief is een samenwerking tussen de Rijksuniversiteit Groningen en het Sociaal Planbureau Groningen. Het team van Gronings Perspectief onderzoekt sinds 2016 de gezondheid, het veiligheidsgevoel en toekomstperspectief van inwoners van alle gemeenten in het gaswinningsgebied. Een panel Groningers vult periodiek een vragenlijst in over veiligheid, gezondheid en toekomstperspectief.