Mondkapjesplicht afgeschaft? Nog niet overal

Een oproep om in het UMCG een mondkapje te dragen
Een oproep om in het UMCG een mondkapje te dragen © Jos Schuurman/FPS
Geen mondkapjes meer in het OV, niet meer testen voor een nachtclub of een festival. Tot opluchting van menigeen zijn de laatste coronamaatregelen overboord gegaan. Maar zorginstellingen zijn nog terughoudend.
In het UMCG blijft de mondkapjesplicht voorlopig van kracht, zowel voor bezoekers als voor medewerkers. 'Zolang we geen aanzienlijke daling in het aantal coronabesmettingen zien, blijven we vasthouden aan het verplicht dragen van mondmaskers', zegt woordvoerder Joost Wessels.

Geplande operaties moeten worden afgezegd

Dat heeft niet alleen te maken te maken met de gezondheid van de patiënten, verklaart Wessels: 'Met het aantal coronapatiënten bij ons valt het nu wel mee. Maar dagelijks melden zich zo'n tachtig medewerkers ziek, omdat ze met corona besmet zijn. Daardoor moeten we nog steeds regelmatig geplande operaties afzeggen.'
Om het aantal coronabesmettingen zo veel mogelijk tegen te gaan, wordt van patiënten ook een extra stapje gevraagd. Wessels: 'Als ze een afspraak hebben, vragen we hen de dag ervoor een zelftest te doen. Als die positief is, dan worden ze verzocht het ziekenhuis te bellen om te overleggen of de afspraak kan doorgaan, of dat die moet worden verzet.'
UMCG-woordvoerder Lex Kloosterman legt uit waarom het mondkapje in het ziekenhuis verplicht blijft:
Nog steeds mondkapjes in het ziekenhuis, 'want de zorg staat nog behoorlijk onder druk'

Extra prikronde

Ook bij ouderenzorginstelling ZINN, met locaties in Groningen, Haren en Hoogezand, zijn ze nog niet van plan de teugels helemaal los te laten. 'We zien dat het aantal besmettingen onder onze bewoners en mensen die bij ons revalideren, weer toeneemt', zegt woordvoerder Marloes Lok. 'Wij willen eerst dat al onze bewoners een laatste herhaalprik hebben gehad. Dat voelt veiliger. Deze prikronde staat gepland voor 8 april. Dan hopen we dat we medio april de mondkapjesplicht kunnen afschaffen.'
Ik denk niet dat handen schudden nog terugkomt bij ons
Marloes Lok - woordvoerder ouderenzorgorganisatie ZINN
Net als bij het UMCG speelt ook bij ZINN personele krapte mee. Lok: 'Momenteel hebben we te kampen met een ziekteverzuim van tien procent. Dat zorgt voor problemen bij het invullen van de roosters. En we willen voorkomen dat we alleen de meest basale zorg aan onze bewoners kunnen bieden.'

Anderhalvemetermaatregel

Om de verspreiding van het coronavirus zoveel mogelijk tegen te gaan, blijft ook de anderhalvemetermaatregel vooralsnog van kracht, zo heeft de directie van ZINN besloten. Geen handen schudden is ook zoiets. Lok: 'In een medische omgeving is het gebruikelijk bij kennismaking elkaar een hand te geven. Dat doen we dus sinds corona niet meer. En ik denk ook niet dat dat dat bij ons nog terugkomt.'

Afweerstoornis

Een specifieke groep die niet per se staat te juichen nu de mondkapjesplicht is afgeschaft, zijn de naar schatting 200.000 mensen met een afweerstoornis in ons land. Voor hen blijft het extra oppassen, omdat een coronavaccinatie hen minder bescherming biedt. Bijvoorbeeld patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan.
Coretta van Leer, arts-microbioloog in het UMCG, is nauw betrokken bij het onderzoek naar de gezondheid van deze specifieke groep. 'Van alle categorieën met een afweerstoornis, kwamen zij percentueel het slechtst uit de bus. Weliswaar gaat het om een groep van beperkte omvang, namelijk ongeveer duizend personen. Maar van hen bleek zestig procent op de eerste twee coronavaccinaties niet aan te slaan. Pas nu ze voor de vierde of de vijfde keer zijn gevaccineerd, blijken ze toch afweerstoffen tegen corona op te bouwen. Maar hoe groot het effect is, blijft lastig te bepalen. We weten nog lang niet alles van het menselijk immuunsysteem.'

Verminderde longfunctie

'Voordat de vaccins er waren, ging één op de vijf longtransplantatiepatïënten na een coronabesmetting dood. Dat is gelukkig nu anders', zegt Van Leer. 'Sommigen hebben nergens last van. Maar anderen krijgen wel te maken met een verminderde longfunctie. En dat betekent in hun geval toch een kortere levensverwachting. Want de long is een orgaan dat na een transplantatie meestal niet levenslang mee kan.'
Als je je zorgen maakt, stap dan niet in een volle trein
Coletta van Leer - arts-microbioloog UMCG
Dat de mondkapjesplicht nu is vervallen, is een gegeven. Ook voor mensen met getransplanteerde longen geldt dat iedereen op zijn of haar eigen manier ermee omgaat. Van Leer: 'Ik ken mensen die al jaren nergens meer heen durven te gaan. Niet naar een restaurant of nachtclub, niet met het openbaar vervoer reizen. Maar anderen staan volop in het leven en willen overal heen. Soms vraagt iemand: hoeveel antistoffen heb ik in mijn bloed, want ik wil ik graag naar de verjaardag van mijn dochter. En soms moeten we dan zeggen dat dat niet kan.'
'Mondkapjes helpen alleen, als iedereen ze draagt', stelt Van Leer. 'Eén voordeel: de Omikronvariant is weliswaar besmettelijker, maar veel minder ziekmakend dan de vorige varianten van het coronavirus. Maar als je je zorgen maakt, dan adviseer ik niet in een volle trein of in het vliegtuig te stappen.'