Hoe een politieke partij zich onverwacht op de kaart zet

Jeroen Berkenbosch
Jeroen Berkenbosch © RTV Noord
Het is muisstil in Het Hogeland College in Uithuizen als de eerste uitslagen van de verkiezingen binnendruppelen. Maar dan ontstaat er rumoer bij de politici en kandidaten die aanwezig zijn tijdens de uitslagenavond van de gemeente Het Hogeland. Met verbazing kijken ze naar de nieuwkomer die steeds meer winst pakt: Hogeland Lokaal Centraal.
De partij komt met drie zetels in de raad en is naast GemeenteBelangen de grote winnaar. Hoe komt dat?

Landelijke partijen verliezen

'Misschien moeten wij ook maar Lokaal achter onze naam zetten. PvdA Lokaal of ChristenUnie Lokaal', grapt een lijsttrekker van een landelijke partij tijdens de uitslagenavond. Vooral het CDA moet zijn verlies nemen. Die partij gaat van zes naar vier zetels. PvdA, ChristenUnie en GroenLinks behouden hun zetels. De VVD gaat van twee naar één zetel: een halvering.
De lokale partijen doen het goed. GemeenteBelangen behoudt acht zetels. Hogeland Lokaal Centraal komt vanuit het niets met drie zetels in de raad en Lokaal Sociaal gaat van één naar twee zetels. Zo'n 45 procent van de stemmen in Het Hogeland gaat naar een lokale partij.
GemeenteBelangen-lijstrekker Eltjo Dijkhuis spreekt CDA-lijsttrekker Kristel Rutgers bemoedigend toe
GemeenteBelangen-lijstrekker Eltjo Dijkhuis spreekt CDA-lijsttrekker Kristel Rutgers bemoedigend toe © Martin Drent/RTV Noord

CDA-stemmers naar nieuwkomer

Waar komt het verlies van het CDA vandaan? Lijsttrekker Kristel Rutgers vindt het lastig om een oorzaak aan te wijzen. Zij ziet de uitgebrachte stemmen als motivatie om door te gaan op dezelfde weg, maar met wat verbeterpunten. Het liefst gaat ze door met de huidige coalitie van GemeenteBelangen, PvdA, ChristenUnie en CDA, omdat die partijen wel weer de grootsten zijn geworden.
Dat het CDA behoorlijk terrein heeft verloren, zou wel eens kunnen komen door nieuwkomer Hogeland Lokaal Centraal. De lijstrekker van die partij is Rolf van Bruggen. Ruim drie jaar geleden zat hij nog in de gemeenteraad van Bedum namens het CDA en hij was dus een collega van Kristel Rutgers. Nu is hij een politiek opponent.
Lijsttrekker Rolf van Bruggen van Hogeland Lokaal Centraal tijdens het duidingsdebat
Lijsttrekker Rolf van Bruggen van Hogeland Lokaal Centraal tijdens het duidingsdebat © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord

Multifunctionele accommodatie in Bedum

Rutgers en Van Bruggen komen allebei uit Bedum en nemen het tijdens deze verkiezingen tegen elkaar op. Na de verkiezingen blijkt dat het CDA in het dorp is gehalveerd. Dat zou wel eens te maken kunnen hebben met hét hoofdpijndossier daar: de multifunctionele accommodatie (MFA) in Bedum.
Het is een idee van een aantal enthousiaste leden van de voetbalclub in het dorp. Maar voor het burgerinitiatief was uiteindelijk geen geld en geen vertrouwen en dus ging er een streep door de vergevorderde plannen. Het CDA was drie jaar geleden nog groot voorstander, maar stemde op één raadslid na, deze afgelopen periode tegen.
Van Bruggen blijkt deze verkiezingen veel stemmen te hebben binnengehaald in het dorp. Hij was tijdens zijn eerdere raadsperiode groot voorvechter van een MFA en dat zijn de Bedumers kennelijk nog niet vergeten.

Jonge kandidaten

Een andere mogelijke verklaring voor de opkomst van Hogeland Lokaal Centraal: de kandidaten. Drie jaar geleden (bij de herindelingsverkiezingen) deed de partij ook mee. Toen wist de partij geen zetel te bemachtigen. De kandidaten waren niet goed genoeg verdeeld over de hele gemeente. Dit keer wel.
Ook koos de partij ervoor om jonge mensen op de lijst te zetten. Meer dan bij de andere partijen. Dat sprak de kiezer kennelijk wel aan. Want lijsttrekker Rolf van Bruggen, zijn dochter Nynke en de 20-jarige Anouck Schutter kregen veel stemmen.
Ze kreeg zelfs genoeg voorkeurstemmen om in de raad te komen. Dat de kiezer jong geluid wil horen, blijkt hier wel uit. Maar Schutter laat een politieke carrière voorlopig schieten, omdat ze haar opleiding moet afronden.
Bert Schaap (Burdy) hoort de definitieve verkiezingsuitslag
Bert Schaap (Burdy) hoort de definitieve verkiezingsuitslag © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord

Bekende lijstduwer

Tijdens de gehouden verkiezingsdebatten in de gemeente gaven de partijen het zelf al toe: de verkiezingsstandpunten zijn nagenoeg hetzelfde. Ze willen allemaal meer huizen, meer duurzame energie en een gemeente waar het fijn wonen is. Omdat al die standpunten op elkaar lijken, was het voor de Hogelandster stemmer lastig om een keuze te maken.
Je zou het verschil als partij kúnnen maken door een bekende zingende buschauffeur op de lijst te zetten. Hogeland Lokaal Centraal schakelde zanger Burdy (Bert Schaap uit Ulrum) in als lijstduwer. En warempel, hij kreeg genoeg stemmen en komt in de gemeenteraad. Ook die andere winnaar, GemeenteBelangen, had een bekende lijstduwer ingeschakeld: oud-RTV Noord-weerman Jaap Nienhuis.

Samenwerking met BBB

Hogeland Lokaal Centraal heeft overigens geen heel actieve campagne gevoerd, op een flyer in de bus na. De partij kreeg vooral stemmen door mensen op de lijst te zetten die veel andere mensen kennen.
Wat mogelijk ook verschil maakt, is de samenwerking van Hogeland Lokaal Centraal met de landelijke partij BoerBurgerBeweging (BBB) van Caroline van der Plas. Dat zal mogelijk ook stemmen hebben opgeleverd in een plattelandsgemeente als Het Hogeland.
Al deze ingrediënten hebben ervoor gezorgd dat 2147 Hogelandsters op deze partij hebben gestemd.

Hoeveel invloed krijgt de nieuwkomer?

Of Hogeland Lokaal Centraal ook daadwerkelijk een vinger in de pap krijgt, is nog afwachten. GemeenteBelangen mag bepalen met welke partijen zij de komende vier jaar wil 'regeren' in Het Hogeland.
Lijsttrekker Eltjo Dijkhuis van die grootste partij heeft al aangegeven niet zomaar verder te willen met de huidige coalitiepartners. Hij wil de verkiezingsuitslag serieus nemen. Partijen die niet in het college zitten, hebben namelijk terrein gewonnen en daar wil hij goed naar kijken. Maar een samenwerking aangaan met partijen waarvan je nog niet weet hoe ze besturen, lijkt niet voor de hand te liggen.

Een sprong in het diepe

GemeenteBelangen heeft de afgelopen drie jaar samen met het CDA, de PvdA en de ChristenUnie gebouwd aan de nieuwe fusiegemeente. Het lijkt dan ook het meest logisch dat de partij met deze partijen doorgaat. Want waarom kiezen voor het onbekende als je weet wat je aan deze partijen hebt? Misschien zit er zelfs nog wel een extra wethouder voor GemeenteBelangen in. Ze zijn immers weer een beetje gegroeid.
Toch zou het zomaar kunnen dat lijsttrekker Eltjo Dijkhuis de stoute schoenen aantrekt en één van de verliezende partijen inruilt voor een ander. Dus er zijn zeker kansen voor bijvoorbeeld GroenLinks, Lokaal Sociaal of Hogeland Lokaal Centraal.
Volgende week woensdag worden de nieuwe raadsleden in Het Hogeland geïnstalleerd.
Lijsttrekker Eltjo Dijkhuis van GemeenteBelangen
Lijsttrekker Eltjo Dijkhuis van GemeenteBelangen © Jeroen Berkenbosch/RTV Noord