Politie gebruikt vaker geweld: ‘Mensen hebben kortere lontjes door coronamaatregelen’

Politieagenten houden een man aan op het Johan van Veenplein in Uithuizermeeden
Politieagenten houden een man aan op het Johan van Veenplein in Uithuizermeeden © ProNews
De politie in de drie noordelijke provincies moet vaker geweld gebruiken om situaties onder controle te krijgen. Afgelopen jaar gebruikten agenten 2.127 keer de vuist, de wapenstok of andere manieren van geweld. Het jaar daarvoor was dat 211 keren minder.
Dat blijkt uit cijfers die de politie Noord-Nederland donderdag naar buiten heeft gebracht.

Frustratie richt zich op politie

De stijging komt volgens de politie vooral door de coronamaatregelen: ‘De frustratie dat de horeca gesloten is, mensen niet kunnen werken of leuke dingen met elkaar kunnen doen, richt zich soms op de politie. Mensen hebben kortere lontjes’, vertelt hoofd Operatiën Joop de Schepper.
De toenemende agressie was onder meer te merken tijdens demonstraties tegen lockdowns. Zo ging het eind november mis in de binnenstad van Groningen. Relschoppers vernielden meerdere winkelpanden. Ook sneuvelden bushokjes door zwaar vuurwerk.
Op zulke momenten is de politie in groten getale aanwezig. Lokt dat geen geweld uit? De Schepper: ‘Ons uitgangspunt is dat de aanwezigheid van de politie niet als een rode lap op een stier werkt. We proberen van tevoren altijd afspraken te maken met de personen die de demonstratie organiseren. Hoe lastiger dat gaat, des te meer voorbereidingen wij moeten nemen.’
Een vernield bushokje aan de Grote Markt in Groningen
Een vernield bushokje aan de Grote Markt in Groningen © ANP

Verschillende soorten geweld

Uit de cijfers blijkt ook dat de lange wapenstok, de waterwerper en traangas vaker zijn ingezet. Dat valt volgens de politie te verklaren door het toegenomen aantal demonstraties.
In meer dan de helft van de gevallen dat de politie geweld gebruikt, komen er geen wapens aan te pas. ‘Het meeste geweld waar men over spreekt, is zogenoemd fysiek geweld. Dat is duw- en trekwerk, maar dat kan ook vechten zijn of elkaar klappen uitdelen.’

Verminderen

Het aantal incidenten waarbij agenten geweld gebruiken, is in vijf jaar tijd meer dan verdubbeld. Van ruim 600 in 2016 tot meer dan 1.300 vorig jaar. De politie wil het terugdringen, maar hoe?
Volgens De Schepper hangt dat van een aantal factoren af: ‘Dat vraagt van burgers dat ze zich beter moeten gedragen. Ook moeten we met partners in de zorg andere oplossingen vinden voor verwarde personen. Daarnaast gaan we zelf analyseren wat de oorzaken zijn, zodat we het geweldsniveau zo laag mogelijk kunnen houden.’
Joop de Schepper, hoofd Operatiën eenheid Noord-Nederland
Joop de Schepper, hoofd Operatiën eenheid Noord-Nederland © Martin Drent/RTV Noord
Sinds 2019 heeft de politie een commissie in het leven geroepen om te toetsen of agenten de wapenstok, het dienstwapen of andere geweldsmiddelen op de juiste manier gebruiken. Als ze te veel geweld gebruiken in een situatie, kunnen er tucht- of strafrechtelijke maatregelen worden genomen.
Geweld van de politie in cijfers
De politie in de drie noordelijke provincies moest afgelopen jaar naar bijna 330.000 meldingen. Bij 1.363 incidenten gebruikten agenten geweld. Dat is in 0,41% van de gevallen.

Het aantal incidenten waarbij de politie Noord-Nederland geweld gebruikt, groeit:
2016: 633
2017: 672
2018: 635
2019: 916
2020: 1.198
2021: 1.363*
*Bij één incident kan meerdere keren geweld worden gebruikt, bijvoorbeeld doordat er meerdere agenten bij betrokken zijn. In 2021 is 2.127 keer geweld gebruikt bij 1.363 incidenten.