Ondernemers hebben de NOM nodig: 'Dominosteen die alle stukjes laat vallen'

Broodbakken in De Graansilo in Bad Nieuweschans
Broodbakken in De Graansilo in Bad Nieuweschans © eigen foto
De Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) presenteerde vrijdag klinkende jaarcijfers: honderden nieuwe banen en een historisch hoge winst. Een financiële bijdrage van de NOM is voor een aanvragende onderneming vaak cruciaal om verder te kunnen. Zeker als de risico’s op succes op voorhand wat hoger lijken.
Coöperatie De Graanrepubliek in Bad Nieuweschans en roofmijtenproducent Tryptomera in Groningen zijn twee voorbeelden van bedrijven die baat hebben bij financiële steun van de NOM.

Een beweging

De Graanrepubliek begon in 2016 aanvankelijk als een initiatief om leuke dingen te doen en het ambacht van bijvoorbeeld graan telen te beleven. Sinds 2019 is een andere koers gevaren. Er is een beweging van ondernemers, akkerbouwers en voedselproducenten ontstaan om te werken aan de verbetering van biodiversiteit met name voor de graanteelt in Groningen.

Opschalen

Tryptomera is vooral gericht op het kweken en verkopen van roofmijten. Een natuurlijke vijand om plaaginsecten in vooral de glastuinbouw te bestrijden. Maar deze mijten kunnen bijvoorbeeld ook worden ingezet voor het aanvallen van bloedluizen bij kippen. Na de opstart in 2014 kwam halverwege 2019 de wens om op te schalen.
De coöperatie in Bad Nieuweschans heeft vijftien leden die allemaal een stukje vermogen ingelegd hebben. De familie distilleerderij Hooghoudt in Groningen is bijvoorbeeld één van de leden. Niels Grootenboer is algemeen directeur. ‘In de graanschuur van Nederland is het grootste deel van de oogst voor veevoer bestemd. Produceren voor de voedingsindustrie vergt een andere aanpak. Daar richten we ons op.’
Als we succes willen moeten we grote stappen durven maken
Niels Grootenboer, algemeen directeur De Graanrepubliek
Het is nu een onderneming. ‘Het is tijd om het professioneler aan te pakken om het verschil te maken. Onderwijsinstellingen als Noorderpoort en Terra-college haken aan. Sociale werkvoorziening Afeer doet mee en we bouwen aan het merk De Graanrepubliek’, aldus Grootenboer.
Eerst is nagedacht over wat er voor nodig is. Dat leidde tot een plan. ‘De leden hebben een bijdrage gedaan om startkapitaal te hebben, maar er is meer nodig’, weet Grootenboer. ‘Als we succes willen moeten we grote stappen durven maken.’
Art impression van de Oude Remise in Bad Nieuweschans
Art impression van de Oude Remise in Bad Nieuweschans © Spring Studio
‘Wij hebben alleen op voorhand misschien een wat onduidelijk profiel. We zijn geen echte horecatent en hebben de focus niet puur op graanteelt, maar houden ons er allemaal wel mee bezig. Dat is voor een investeerder om focus te voelen wellicht lastig’, stelt Grootenboer.

Niet alleen centjes

Er was geld nodig en na het maken van een productie en marketingplan is het contact met banken en investeerders gezocht. ‘Het voordeel van de NOM is dat ze niet alleen centjes meenemen maar ook een groot netwerk. Die contacten zijn aantrekkelijk voor ons.’
Voor Directeur Hans Bruining van Tryptomera kwam de NOM in 2019 in beeld. ‘We zijn acht jaar geleden begonnen met een bepaalde manier van werken en wilden toen de productiecapaciteit vergroten. Daarvoor maak je vooral eerst kosten en heb je nog geen opbrengsten. Toen hebben we bij de NOM aangeklopt.’

Geen exacte wetenschap

Wat het bij Tryptomera lastig maakt is dat het kweken van roofmijten geen exacte wetenschap is om de productie in een stabiele lijn op het gewenste hogere niveau te krijgen. Dat weet Bruining als geen ander. ‘Het gaat om het juiste voedsel, de juiste temperatuur en andere variabelen om je productiecapaciteit op het maximale kwaliteitsniveau te krijgen.’
Het afwegen van roofmijten
Het afwegen van roofmijten © eigen foto
Tryptomera levert bijvoorbeeld aan orchideeënkwekers en andere telers in de glastuinbouw. Maar ook aan een bedrijf gericht op bloedluisbestrijding bij biologische kippen. Met levering in zakken vanaf 50.000 stuks.
De wensen en lastigheden in het productieproces werden allemaal aangegeven in het plan waar medewerkers van de NOM in de ogen van Bruining kritisch naar keken. ‘Ze laten het checken door andere partijen en uiteindelijk gaven ze er een klap op.’ Bruining en zijn mensen konden daarna over voldoende geld beschikken om door te kunnen.
We gingen midden in de coronatijd de boer op. Dat was wel een Tour de Force
Niels Grootenboer, over het op zoek gaan naar externe financiers
Grootenboer heeft in Bad Nieuweschans een vergelijkbare ervaring. ‘Het was zeker niet zomaar gefinancierd. We hebben veel ambitie en gingen midden in de coronatijd de boer op. Dat was wel een Tour de Force. Het is in totaliteit een miljoenenplan. En dan is het goed om ook op kritische punten gewezen te worden. Ze waren positief, maar scherp op de inhoud.’

Dominosteen

Het fiat van de NOM is in de ogen van Grootenboer cruciaal geweest. ‘We zijn ook bij banken geweest en het Nationaal Programma Groningen, maar de NOM is de dominosteen die alle stukjes laat vallen. Het is in mijn ogen een soort keurmerk. Investeren in hogere risicoprofielen is denk ik goed voor de regio. Zeker voor het type middenstand waar wij mee werken.’
De financiering van de NOM levert concreet een bakkerij, een brouwerij en een rondleidingenprogramma in Bad Nieuweschans op. Bij een boer in Beerta bouwt de coöperatie een vatenopslag en in Bellingwolde komt een innovatiecentrum om met studenten langs de akkers aan de slag te gaan met het verder ontwikkelen van graanteelt voor de voedselproductie.
Het bekijken van roofmijten onder de microscoop
Het bekijken van roofmijten onder de microscoop © eigen foto
Aan de Admiraal de Ruyterlaan in Groningen zijn ze bij Tryptomera nog steeds bezig het opschalingsproces helemaal op orde te krijgen. Een roofmijt heeft ongeveer drie weken nodig om van eitje te komen tot volgroeide roofmijt. ‘Biologie is mooi, maar lastig te begrijpen’, zegt Bruining met een glimlach.
Je krijgt de tijd om het plan uit te voeren en dat geeft ons de ruimte
Hans Bruining, directeur Trypomera
Blijdschap overheerst bij Bruining. ‘Je krijgt van de NOM de tijd om het plan uit te voeren en dat geeft ons de ruimte om te werken aan een optimale productie.’ Hij hoopt met zijn zeven medewerkers over twee maanden klaar te zijn met het uitvogelen van het proces om dan echt vol de markt op te kunnen. ‘Uiteindelijk willen we verschillende natuurlijke vijanden gaan kweken om meerdere plaaginsecten te kunnen bestrijden.’

Regio op de kaart

‘Onze financiering had kunnen stranden’, zegt Grootenboer terugkijkend. ‘Voor de bank was deelname van de NOM cruciaal. Tussen nu en vijf jaar hopen we dertig directe arbeidsplaatsen te realiseren en indirect zullen dit er veel meer zijn. Op deze manier kunnen we de regio verder op de kaart zetten.’

Lees ook
:
- NOM zorgde afgelopen jaar voor honderden nieuwe banen
- 'De NOM is te braaf en moet meer lef tonen bij investeringen'
- NOM boekt in coronajaar miljoenenwinst dankzij aandelenverkoop