Onderhandelingen voor nieuw stadsbestuur begonnen: 'We kunnen goed met elkaar overweg'

SP'er Jimmy Dijk stroopt zijn mouwen op voor hij aan de onderhandelingen begint
SP'er Jimmy Dijk stroopt zijn mouwen op voor hij aan de onderhandelingen begint © Marten Nauta/RTV Noord
Ruim een maand na de verkiezingen is in de gemeente Groningen de formatie begonnen. Maandagmiddag spraken GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren, SP en ChristenUnie voor het eerst formeel met elkaar, onder leiding van formateur Mattias Gijsbertsen.
'De komende weken gaan we met deze vijf partijen kijken of we een samenwerking voor vier jaar kunnen bouwen', legt Gijsbertsen uit. 'Dan gaat het erover hoe je met elkaar samenwerkt, en welke inhoudelijke afspraken je maakt. En hoe zorg je ervoor dat je alle stormen die nog komen ook te boven kunt komen?'

PvdD voor het eerst aan de knoppen

Als het linkse college er komt is dat een unicum, want dan is het de eerste keer dat de Partij voor de Dieren in een Nederlandse gemeente meebestuurt. Dat lijkt overigens niet alleen in Groningen te gebeuren: de PvdD zit ook in Arnhem en Amersfoort aan de formatietafel.
Wesley Pechler (links), Kirsten de Wrede (midden) zitten namens de PvdD voor het eerst aan de formatietafel. Rechts formateur Gijsbertsen
Wesley Pechler (links), Kirsten de Wrede (midden) zitten namens de PvdD voor het eerst aan de formatietafel. Rechts formateur Gijsbertsen © Marten Nauta/RTV Noord
'Het is heel leuk, en ook spannend', zegt lijsttrekker Kirsten de Wrede. 'Voor ons is alles nieuw, terwijl het voor de andere partijen een proces is dat ze vaker hebben doorlopen. Als we echt gaan meebesturen zal het wennen worden, en moeten we een omschakeling maken van oppositie naar coalitie. En we hopen natuurlijk dat het lukt, anders zaten we hier niet.'

'Collegiale samenwerking kan beter'

Ook GroenLinks-fractievoorzitter Mirjam Wijnja hoopt dat het vijfpartijencollege binnenkort een feit is. 'Dit is een groep mensen die heel erg een zelfde idee hebben over wat we met Groningen willen doen. Bovendien kunnen we goed met elkaar overweg. Het is belangrijker dan je denkt dat er een soort groepsgevoel ontstaat. Dat maakt dat, als het ingewikkeld wordt en je een moeilijke keuze moet maken, je terugvalt op onderlinge relaties. En die bouw je nu, in het begin.'
De samenwerking was in het huidige, demissionaire college (GL, PvdA, D66, CU) niet altijd even goed. Dat blijkt uit het rapport van informateur Gijsbertsen, waar D66 liet optekenen dat 'de collegiale samenwerking binnen het bestuur beter kan'. Die partij is nu de derde partij in Groningen, maar lijkt in de oppositie terecht te komen.
In het huidige, demissionaire college van burgemeester en wethouders kon de collegiale samenwerking volgens D66 beter
In het huidige, demissionaire college van burgemeester en wethouders kon de collegiale samenwerking volgens D66 beter © Gemeente Groningen
GroenLinkser Wijnja wijst erop dat de partijen elkaar in het vorige college vanwege corona weinig gezien hebben. 'Dan kan je weinig investeren in de relatie en spreek je elkaar alleen als er wat is. Dan gaat het eigenlijk alleen maar over zakelijke dingen. Net als op andere werkplekken is onderlinge verbondenheid wat maakt dat je moeilijke keuzes kan maken en dat je elkaar kan ondersteunen. Dat hebben we wel heel erg gemist, de afgelopen periode.'
D66-wethouder: 'Collegeleden af en toe wat afzijdig'
Volgens D66-wethouder Berndt Benjamins was corona één van de oorzaken, maar niet de enige reden. 'Daar heeft deze uitspraak niet uitsluitend mee te maken. Ook als raadslid (toen Paul de Rook nog D66-wethouder was, red.) merkte ik dat niet alle wethouders altijd volledig voor het college stonden', laat hij desgevraagd weten.

Als een collega een besluit heeft genomen, dan sta je er samen voor. Ik constateer dat collegeleden zich af en toe wat afzijdig leken te houden van een besluit wat genomen was. Een voorbeeld is dat een wethouder in het wekelijkse politieke vragenuur doorverwees naar een andere collega. Dan dacht die wethouder, zonder dat ik namen noem: ‘Dit is zijn of haar pakkie-an, daar ga ik me niet aan branden. En dat terwijl je samen één bestuur bent.’

Groen-rood met een lichtblauw sausje

Wijnja hoopt dat het in de komende collegeperiode niet zover komt. Als de onderhandelingen succes opleveren komt er een groen-rood college, met een lichtblauwe ChristenUnie-saus eroverheen.
Als het aan CU-voorvrouw Inge Jongman ligt wordt haar partij volwaardig onderdeel van het nieuwe college, ondanks het feit dat de ChristenUnie slechts twee zetels heeft in de Groningse gemeenteraad.
De onderhandelingen begonnen maandagmiddag in het Best Western Hotel in Groningen
De onderhandelingen begonnen maandagmiddag in het Best Western Hotel in Groningen © Marten Nauta/RTV Noord
Zelfs voor een meerderheid zijn die twee stoeltjes in principe niet nodig: samen hebben GL, PvdA, PvdD en SP 23 van de 45 zetels. 'Maar verschillende partijen hebben aangegeven een grotere meerderheid te willen dan de minimale van 23', zegt Jongman.
'Zowel het rode als het groene past goed bij onze partij', zegt Jongman. 'Maar ik doe full option mee, of niet. De ChristenUnie-blauwe punten moeten we straks terugzien in het coalitieakkoord. De zorgzame samenleving vinden we belangrijk, net als de overheid die klaarstaat voor de mensen die het wat lastiger hebben. Daar kunt u ons straks in terugzien.'

Voor zomer klaar

Wanneer de formatiegesprekken klaar zijn en het nieuwe college een feit is, durft formateur Gijsbertsen niet te zeggen. PvdD'er Kirsten de Wrede zegt binnen een maand klaar te willen zijn, maar Gijsbertsen wil zich daar niet op vastpinnen. 'Maar voor de zomer moet het zeker klaar zijn', besluit hij.