Zelfbediening blijft mogelijk op Ruiten-Aa-kanaal, protestactie was gevolg van 'miscommunicatie'

De actie van dinsdagochtend
De actie van dinsdagochtend © Henk Dun
'Er kan uitsluitend in konvooi gevaren worden.' Dat stond op de bordjes die de gemeente Westerwolde afgelopen week langs het Ruiten-Aa-kanaal plaatste. Betrokkenen sloeg de schrik om het hart. Zij vreesden dat deze maatregel ertoe zou leiden dat mensen het kanaal gaan vermijden en voerden dinsdagochtend actie. Het blijkt echter om een misverstand te gaan.
De gemeente geeft aan dat het voor schippers nog steeds mogelijk is om met een sleutel de bruggen en sluizen te bedienen. Op de borden van de gemeente staat dat 'uitsluitend' in konvooi kan worden gevaren. Dat is volgens de gemeente een communicatiefout: 'zelfbediening is altijd een optie gebleven.'
Naast de zelfbediening heeft er op twee tijdstippen konvooivaart plaats op het kanaal: het konvooi van Ter Apel naar Bourtange vertrekt om 9.00 uur, het konvooi dat de route andersom aflegt, vertrekt om 13.00 uur. Deze maatregel is ingegaan op 1 mei en duurt tot 1 oktober.
Een van de borden die bij het Ruiten-Aa-kanaal zijn geplaatst
Een van de borden die bij het Ruiten-Aa-kanaal zijn geplaatst © Henk Dun
Henk Dun is de havenmeester van de jachthaven in Ter Apel en één van de demonstranten die dinsdagochtend bij het gemeentehuis hun stem lieten horen. Ze protesteerden onder meer met een trekker en een boot.
'De gemeente probeert al jaren het Ruiten-Aa-kanaal af te sluiten. Dat is niet gelukt, omdat ze er niet toe bevoegd is', laat Dun weten. 'Maar zijn er enkele ambtenaren die hebben besloten om het kanaal nog maar twee keer per dag te bedienen, zonder overleg met het waterschap, het college of betrokkenen.'
De gemeente geeft toe dat het besluit niet breed gecommuniceerd is. 'Dat had wel gemoeten en een volgende keer zullen we het eerder aankondigen.' Waterschap Hunze en Aas laat desgevraagd weten wel informatie te hebben gekregen over het besluit, maar kan niet met zekerheid zeggen wanneer die informatie binnengekomen is.

Haven ligt vol

Zelfbediening is volgens Dun cruciaal voor het Ruiten-Aa-kanaal: 'Als er maar één keer per route per dag bediend wordt, worden schepen uit het Ruiten-Aa-kanaal geweerd. En er is nog niet zo lang geleden veel geld gestoken in het uitbaggeren van het kanaal.'
Volgens Dun heeft dit directe invloed op de jachthaven in Ter Apel. 'We hebben de haven vol liggen en veel energie gestoken in het krijgen van klanten. Je kunt het niet maken als gemeente om dingen te doen die dat allemaal verstoren en al helemaal niet zonder overleg.'
Hij heeft naar eigen zeggen een week lang geprobeerd om contact te krijgen met de gemeente. 'Maar daar is niet op gereageerd. Toen dacht ik: ik ga actie voeren. Hij was niet alleen: ook schippers en de Watersportbond waren aanwezig.

Onderhoud liep in de papieren

Gerard Vloothuis van die bond: 'Het Ruiten-Aa-kanaal is een van de mooiste vaarwegen van Nederland. Het is een Gronings geheim. Het is prachtig om te bevaren en er zijn veel bruggetjes en sluizen die met de hand bediend worden door de mensen die er varen.'
Het Ruiten-Aa-kanaal
Het Ruiten-Aa-kanaal © Waterschap Hunze en Aa's
Hij snapt wel een beetje waar de gemeente vandaan komt. 'Aan die bruggen moet veel onderhoud gepleegd worden, want er rijden ook trekkers over. Het heeft te maken met ouderdom. Dat liep de gemeente dusdanig in de papieren dat ze tot dit besluit kwam.'
Volgens de gemeente zijn de bruggen inderdaad oud en niet meer goed te bedienen. 'Tot nu toe konden schippers met een sleutel dat zelf doen. Dat leidde tot schade en kosten, problemen bij openen en sluiten en dus oponthoud en ergernis. Ook ontstonden er onveilige situaties.'
Iemand die op eigen gelegenheid in één dag van Winschoten naar Ter Apel wil varen, is daar nu direct twee dagen voor kwijt
Gerard Vloothuis, Watersportbond
En dus werd besloten om de begeleide vaart als tijdelijke seizoenmaatregel in te voeren. 'Door een (ervaren) brugwachter de bruggen twee keer per dag te laten bedienen, hopen we oponthoud, schade en onveiligheid te voorkomen', laat de gemeente weten. 'En door het op twee vaste tijden te doen, kunnen we de kosten van een brugwachter beperken en is er duidelijkheid voor iedereen.'
Wat houdt een begeleide of konvooivaart precies in? 'Dan gaat iemand mee met een heel konvooi aan boten. Ze brengen vaarweggebruikers van Ter Apel naar Bourtange of andersom', legt Vloothuis uit. De brugwachter zorgt ervoor dat de bruggen en sluizen open- en dichtgaan, waardoor de vaarweggebruiker alleen maar hoeft te varen.
Dat heeft volgens Vloothuis wel negatieve gevolgen: 'Iemand die op eigen gelegenheid in één dag van Winschoten naar Ter Apel wil varen, is daar nu direct twee dagen voor kwijt. Daarnaast moet je om acht uur al verzamelen.'

'Veranderingen functioneren niet'

'We doen al onze stinkende best om Groningen voor toeristen aantrekkelijk en meer bevaarbaar te maken en dan krijg je op alle fronten dit soort hobbels', aldus Vloothuis. 'Dat is de reden dat er dinsdag een protest was en dat wij ons als waterbond daarbij hebben aangesloten.'
'De veranderingen die ze hebben aangebracht, functioneren niet', vindt Henk Dun. 'Ze gingen met ingang van 1 mei in en pas de week ervoor zijn borden geplaatst. Niemand wist er iets vanaf. Ook de toeristische informatie klopt nu niet meer. Als mensen een reis gaan plannen, komt die niet overeen met wat ze kunnen gaan varen.'
Een tekst achterop een boot tijdens het protest
Een tekst achterop een boot tijdens het protest © Henk Dun
En juist die vakantiegangers zijn een factor die volgens Dun vergeten wordt. 'Het belang van de vakantieganger is zo groot. Je moet kijken naar de mensen die je moet bedienen. Het is geen ambtelijk apparaat, het gaat om mensen, recreanten.'

Brandjes

De actie heeft geleid tot meer gesprekken, laat de gemeente weten. 'En de problemen zijn nu uit de lucht.' Konvooivaart is een optie voor vaarweggebruikers, maar zelfbediening is er ook nog. 'Al heeft dit in verband met de risico's niet de voorkeur.'
De borden die langs het water waren geplaatst, zijn door Henk Dun weggehaald en tijdens de protestactie van dinsdag teruggegeven aan de gemeente. 'Die worden zo snel mogelijk teruggeplaatst, zodat schippers goed geïnformeerd zijn', laat de gemeente weten.
Mensen die er overheen varen hebben niet met maar één gemeente te maken, maar met meerdere
Henk Dun, havenmeester jachthaven Ter Apel
'In principe kan iedereen gewoon weer varen als ze zelf een sleutel hebben, dat is mij toegezegd', geeft Dun aan, maar daarmee is het grote probleem volgens Dun en Gerard Vloothuis nog niet opgelost.
'We willen dat de provincie meer het voortouw gaat nemen, want de gemeenten komen maar niet tot overeenstemming over hoe het moet lopen', legt Dun uit. 'Een kanaal is niet van één gemeente alleen. Mensen die er overheen varen hebben niet met maar één gemeente te maken, maar met meerdere.'
Gerard Vloothuis is het met hem eens. 'Dit was een brandje, maar we hebben door heel Groningen heen brandjes. Er moet een centrale visie komen vanuit de provincie. Iedere gemeente heeft zijn eigen beleid, maar we willen graag dat er een provinciaal beleid komt.'

Werkzaamheden aan bruggen

En hoe gaat het verder met de bruggen die aan onderhoud toe zijn? 'Daar gaan we als gemeente verder aan werken. Dat doen we planmatig en na gedegen inspectie en onderzoek', aldus de gemeente. Ze belooft beterschap op het gebied van communicatie: 'Tijdens werkzaamheden kan de vaarweggebruiker, maar ook de weggebruiker, hinder ondervinden. We zullen de gebruikers daar zo goed en tijdig mogelijk over informeren.'