Mysterie van Pekelder onderduikplek is opgelost: verzetsman Bindert de Haan zat er verstopt

Grendels aan de binnenkant van het luik van de onderduikruimte
Grendels aan de binnenkant van het luik van de onderduikruimte © Reinder Smith/RTV Noord
Verzetsstrijder Bindert de Haan was de onderduiker die verstopt zat in een woning in Oude Pekela. Afgelopen vrijdag was op TV Noord een reportage te zien over onderduikplekken in onze provincie die nog altijd bewaard zijn. Janneke Zwinderman liet toen de schuilplek in haar huis zien en vertelde dat ze het verhaal erachter niet kent. Maar binnen een uur na de uitzending werd het mysterie opgelost.
‘Hartstikke mooi’ zegt Zwinderman. 'Direct na de uitzending hadden we al een mevrouw aan de telefoon die het verhaal achter de schuilplaats kent. Zij wist dat het huis tijdens de oorlog bewoond werd door de familie De Haan en dat vader Bindert de Haan in het verzet zat. Ze had zelf nog het telefoonnummer van een kleindochter dus misschien weten we binnenkort nog meer over hem, want de schuilplaats moet van hem zijn geweest.’
Janneke Zwinderman en haar onderduikplek
Janneke Zwinderman en haar onderduikplek © Reinder Smith/RTV Noord

Wie heeft er nog een onderduikplek?

Verslaggever Reinder Smith is een maand geleden begonnen met een speurtocht naar onderduikplekken in onze provincie. Dat leverde meer dan dertig reacties op waaronder van Jacob en Janneke Zwinderman uit Oude Pekela. Bij hen zit onder de zoldertrap, verborgen in een kast, een schuilplek waar je iemand kunt verstoppen tijdens een huiszoeking.
De tv-reportage uit Noord Vandaag van vrijdag:
Zoektocht naar onderduikplekken in de provincie
Het luik dat toegang geeft tot de plek is aan de binnenkant te vergrendelen en valt haast niet op. Jacob en Janneke wisten het verhaal achter de schuilplaats niet, maar verschillende kijkers wel. En een kleine speurtocht bij de Groninger Archieven bevestigt hun verhaal. Bij de archieven worden een paar duizend kaarten bewaard die na de oorlog zijn gemaakt als inventarisatie van Groninger verzetsstrijders en daar zit ook de kaart van Bindert de Haan en zijn adres tijdens de oorlog bij.
De archiefkaart van de verzetsstrijder
De archiefkaart van de verzetsstrijder © Groninger Archieven

Verzetsstrijder Bindert de Haan

Bindert de Haan was een Pekelder gemeenteambtenaar van gereformeerde huize en een principieel man. Als enige ambtenaar weigerde hij in september 1943 de installatie van de NSB-burgemeester Heino Tuinier bij te wonen. De Haan zat toen al diep in het verzet en moet de schuilplaats in zijn huis hebben gemaakt om zich te verstoppen als er een Duitse inval kwam.
Hoe het precies is gegaan is niet bekend, maar op 5 oktober 1944 werd De Haan door de Landwacht, een soort hulppolitie, gearresteerd en twee dagen later weer vrijgelaten. Dit stond de Duitse Sicherheitsdienst (SD) niet aan en ze kwamen hem arresteren op het gemeentehuis. De Haan ontkwam door over het dak te vluchten en dook de rest van de oorlog onder in Wedde. De SD was woedend dat hij ontkomen was en roofde zijn huis leeg. Of ze de onderduikplek toen hebben gevonden, is niet duidelijk.
Jaren 20 en 30 huizen in Oude Pekela, ideaal om onder te duiken.
Jaren 20 en 30 huizen in Oude Pekela, ideaal om onder te duiken. Foto: (© Reinder Smith/RTV Noord)

Als beloning burgemeester

Na de oorlog werden alle foute NSB-burgemeesters in Nederland ontslagen en moest men op zoek naar nieuwe. Verzetsstrijders hadden een streepje voor en Bindert de Haan werd in mei 1946 benoemd als burgemeester van Adorp, wat toen nog een zelfstandige gemeente was. Zijn burgemeesterschap was maar van korte duur. Hij overleed al een jaar later en werd begraven in Sauwerd.
'Mooi dat we nu eindelijk het verhaal achter onze onderduikplek kennen' zegt Janneke Zwinderman. 'Voor ons was het altijd al een bijzondere plek, maar deze informatie maakt het verhaal compleet'.