In Expeditie Nederland: hoe Ter Apel een Russisch pianotalent te hulp schiet

Damian Filatov uit Rusland
Damian Filatov uit Rusland © Eva Hulscher/RTV Noord
Hij is 12 jaar oud en kan gerust een pianotalent worden genoemd: Damian Filatov uit Rusland. Hij verbleef de afgelopen maanden samen met zijn broer, zus en ouders in de vluchtelingenopvang in Ter Apel.
Een leven zonder muziek was ondenkbaar voor het gezin en dus ging moeder Katya op zoek. Expeditie Nederland tekent het verhaal op van dit bijzondere gezin.

Oorlog verwoest hun thuis

Het gezin komt uit het Russische Samara. Na de zomer stond een verhuizing naar Moskou op de planning, speciaal voor Damian. Hij zou daar pianoles krijgen van de beste pianisten, maar in plaats daarvan wordt het een vlucht naar Nederland. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne vreest het gezin voor zijn leven, want wie openlijk tegen de oorlog is, loopt gevaar.
Katya Filatova voor de opvang in Ter Apel
Katya Filatova voor de opvang in Ter Apel © Eva Hulscher/RTV Noord
Plotseling steunde iedereen de oorlog, inclusief sommige familieleden en kennissen
Katya Filatov, Russische vluchteling
Katya Filatov: 'Er was zoveel agressie in de maatschappij naar iedereen die anders denkt. En omdat ze het anders denken in Rusland strafbaar hebben gesteld, hadden mensen alle reden ons aan te geven bij de autoriteiten. Dat gingen ze dus doen. Plotseling steunde iedereen de oorlog, inclusief sommige familieleden en kennissen. Dat was bijna net zo'n harde klap voor mij als de oorlog zelf.'
Max samen met RTV Noord
RTV Noord maakt van april tot eind juli samen met Omroep Max en de andere regionale omroepen het programma Expeditie Nederland. Elke maandag t/m donderdag om 18.30 uur op Nederland 2 zijn reportages uit het hele land te zien rondom een bepaald thema. Verslaggever Eva Hulscher maakt de bijdragen vanuit Groningen.

Dinsdag 24 mei gaat de uitzending over gezinnen, met vanuit Groningen een reportage over een Russisch gezin dat naar Nederland is gevlucht vanwege de oorlog in Oekraïne. De 12-jarige zoon is een groot pianotalent, maar waar in Ter Apel moet hij repeteren?

Veilig maar stil

Het gezin Filatov vlucht naar Nederland, waar het ooit eens kort is geweest en belandt in Ter Apel. Na een paar nachten in een noodtent krijgen de gezinsleden een paar kamers toegewezen. Ze zijn blij en dankbaar dat ze veilig zijn. Het enige dat knaagt, is de stilte. Damian oefent normaal drie tot vier uur per dag op een piano, maar die is er niet. Totdat het gezin op een mooie dag een wandeling naar het centrum maakt en ziet dat de kerk open is.
Katya: 'We gingen naar binnen. Toen zagen we een vrouw zingen met een organist en we wilden graag luisteren. We zijn op het bankje gaan zitten en genoten ervan. Het was zo indrukwekkend dat ik tranen in mijn ogen kreeg. Ineens dacht ik: ik moet haar ook vragen naar een piano, dus dat deed ik. '
Damian, Katya en Alina ontmoetten elkaar in de kerk
Damian, Katya en Alina ontmoetten elkaar in de kerk © Eva Hulscher/RTV Noord

Ontroerend verhaal

Die vrouw is Alina de Roo. Als zij hoort wat er aan de hand is, belooft ze haar best te doen. 'Het ontroert en als ik dan zulke vragen krijg van jonge mensen die muziek willen maken en in een situatie zitten waardoor ze dat niet kunnen, dan denk ik: die moeten ondersteund worden.'
Via een docent op de middelbare school weet ze al snel te regelen dat Damian daar terecht kan. Elke dag mag hij oefenen in het muzieklokaal van RSG Ter Apel, zolang het de lessen daar niet in de weg zit. Katya: 'Hij oefent nu in de school hier, totdat de school dichtgaat. Dat komt neer op 3,5 tot 4 uur per dag en dat is precies wat hij nodig heeft.'
Damian mag oefenen in een school in Ter Apel
Damian mag oefenen in een school in Ter Apel © Eva Hulscher/RTV Noord
Dankzij deze plek kunnen we enigszins een normaal en vredig leven hebben
Katya Filatov, Russische vluchteling

Warmte en vriendschap

Het gezin en Alina raken bevriend en ook andere Ter Apelers sluiten het gezin in hun armen. Katya vindt het onvoorstelbaar hoe lief iedereen is. 'Als iemand die je niet kent je vraagt naar een piano, kun je dat ook naast je neerleggen, maar zo werkt dat hier dus niet. Dankzij deze plek kunnen we enigszins een normaal en vredig leven hebben, zoals we dat ook hadden. Het is een heel speciale plek voor ons en we voelen ons er erg fijn.'
Expeditie Nederland Verslaggever Eva Hulscher hoort pianotalent Damian spelen

Van Ter Apel naar Assen

Vanuit Ter Apel verhuist het gezin naar een opvanglocatie in Assen. Of ze politiek asiel kunnen krijgen in Nederland weten ze nog niet, maar vertrouwen in een muzikale carrière houdt Damian in elk geval wel.
'Ja, ik ben ervan overtuigd dat het mij gaat lukken, want als we in veiligheid zijn en ik ben samen met mijn familie, dan zullen mijn ouders mij helpen met mijn muzikale carrière. Ik zal echt mijn best doen om daar zelf aan te werken. Ik ben ervan overtuigd dat het mij ook hier zal lukken.'
Expeditie Nederland
Expeditie Nederland is van maandag t/m donderdag om 18.30 uur te zien op NPO 2. De eerstvolgende Groningse reportage in het programma is op donderdag 2 juni, in de uitzending met het thema 'doorzetters'.