Staatssecretaris Van der Burg: 'Ik praat met een burgemeester over een tweede 'Ter Apel'

Het aanmeldcentrum op archiefbeeld
Het aanmeldcentrum op archiefbeeld © Jos Schuurman/FPS
Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) praat dinsdag met een burgemeester, voorzitter van een Veiligheidsregio en commissaris van de Koning over de oprichting van een tweede aanmeldcentrum, zoals nu in Ter Apel.
Dat zei hij tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer. Om welke gemeente het gaat, zei de staatssecretaris niet.

Slapen in de hal of tenten

In Ter Apel kunnen asielzoekers zich aanmelden en vervolgens een asielaanvraag doen. Meermaals had en heeft het centrum te weinig plekken om alle mensen op te vangen. Asielzoekers voor wie geen plek was moesten in de hal van het aanmeldcentrum, tenten of zelfs even buiten slapen.
In januari had er al een tweede aanmeldcentrum moeten zijn, beloofde toenmalig staatssecretaris Ankie Broekers-Knol. Maar een oplossing bleef vooralsnog uit.

Voor de zomer? Geen toezegging

D66 vroeg of het tweede centrum er voor de zomer kan zijn, maar een toezegging van de staatssecretaris kwam er niet. Ook kon hij niet beloven dat het aanmeldcentrum Ter Apel op tijd weet waar mensen heen kunnen als er daar geen plek is.
Voor de ongeveer 150 mensen die dinsdag nog geen plek hadden is inmiddels een oplossing gevonden, maar die informatie kreeg de staatssecretaris ook pas vlak voordat het vragenuur begon.

Wens leeft al langer

De wens voor een tweede aanmeldcentrum leeft al langer, en de roep erom is versterkt nu door de oorlog in Oekraïne veel vluchtelingen naar Nederland komen. Het provinciebestuur van Groningen riep vorige week het Rijk op om de capaciteit te vergroten.
Commissaris van de Koning René Paas noemde het 'beschamend' en 'een nieuw dieptepunt' dat tientallen mensen in eerste instantie buiten de hekken van het centrum dreigden te moeten slapen.
Wie zitten er in 'Ter Apel'?
In het aanmeldcentrum in Ter Apel kloppen zowel 'asielzoekers' als 'vluchtelingen' aan. Die termen worden vaak door elkaar gebruikt. Maar voor de wet is er een wezenlijk verschil. Iedereen die asiel wil in ons land, moet daarvoor een procedure doorlopen, die normaal gesproken in Ter Apel begint. Deze procedure duurt officieel enkele maanden, maar in de praktijk vaak veel langer. Dat kan allerlei oorzaken hebben, bijvoorbeeld omdat de herkomst van de asielzoeker onduidelijk is.

Vluchtelingen
De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beslist of een asielzoeker in Nederland mag blijven. Hij of zij krijgt dan een vluchtelingenstatus. De asielzoekers die momenteel naar ons land komen, zijn onder meer afkomstig uit Syrië, Jemen en andere landen waar sprake is van een oorlogssituatie. Zij maken daardoor een gerede kans op een verblijfsvergunning. Nederland is volgens internationale afspraken verplicht hieraan mee te werken. Wordt de aanvraag afgewezen, dan moet de asielzoeker terug naar het land van herkomst.

Veiligelanders
Ook zogeheten veiligelanders kloppen aan in Ter Apel. Dat zijn asielzoekers uit landen als Tunesië en Marokko, die weinig kans maken op een verblijfsvergunning omdat hun land bekend staat als veilig. Het gaat vaak om (relatief jonge) mannen die in hun eigen land weinig toekomst voor zichzelf zien. Deze groep staat bekend om de overlast die zij bovengemiddeld vaak veroorzaken in de tijd dat zij in Nederland verblijven. Reden voor veel gemeenten afwijzend te staan tegenover het openen van een asielzoekerscentrum.

En Oekraïners dan?
Oekraïners die gevlucht zijn voor de oorlog mogen voorlopig sowieso in Nederland blijven. Zij hoeven dus geen asiel aan te vragen, al doen sommigen dat wel. En omdat zij (tijdelijk) in Nederland mogen blijven, zijn gemeenten verplicht mee te werken aan het verlenen van onderdak en andere noodzakelijke voorzieningen zoals onderwijs. Hetzelfde geldt voor de Afghaanse evacués die sinds augustus vorig jaar in Nederland zijn.

Voldoende andere opvangplekken voor Oekraïners

Het Rijk heeft gemeenten verplicht om Oekraïners op te vangen. Veel gemeenten doen hiervoor hun uiterste best. Dat is een verschil met 'gewone' asielzoekers. Gemeenten kunnen niet worden gedwongen mee te werken aan de opvang van deze groep; daarvoor moet de eerst de wet worden aangepast. Staatssecretaris Van der Burg van Justitie en Veiligheid komt binnenkort met een voorstel. Maar het gaat waarschijnlijk nog maanden duren voordat de wet op dit punt is aangepast.