Aardbevingsnieuws mei 2022: 'Hersteloperatie duurt te lang en kosten blijven oplopen'

Gaswinning in Zeerijp
Gaswinning in Zeerijp © FPS/Jos Schuurmans
'Van elke euro die wordt uitgegeven aan 'schadevergoeding', gaat 74 eurocent naar uitvoeringskosten'. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in een rapport over de belabberd verlopende hersteloperatie in Groningen.

Rekenkamer: hersteloperatie duurt te lang en kosten blijven oplopen

Het duurt te lang, de uitvoeringskosten lopen uit de pas en tegen de adviezen in is het beleid toch weer veranderd. De Algemene Rekenkamer velt net als vorig jaar een hard oordeel over de versterkingsoperatie en de schadeafhandeling in onze provincie.
Een jaar geleden noemde de Rekenkamer de uitvoeringskosten voor de afhandeling van schade al disproportioneel hoog. ‘In 2021 liepen deze kosten verhoudingsgewijs met nog eens 50 procent verder op’, schrijft de Rekenkamer begin mei.
In 2021 ging van elke euro 'schadevergoeding' maar liefst 74 eurocent naar uitvoeringskosten, in plaats van schadevergoeding. Dat is nog hoger dan in 2020, toen dat 56 eurocent op een euro was. Het Instituut Mijnbouw Groningen (IMG) gaf afgelopen jaar in totaal 230 miljoen euro uit aan uitvoeringskosten en bijna 310 miljoen aan schadevergoedingen. Volgens het IMG klopt het percentage van 74 eurocent dan ook niet: 'Het is 43 cent.'
Hoe dan ook zorgen de hoge kosten volgens de Rekenkamer niet voor meer snelheid. ‘Wij zien weinig vooruitgang bij de schadeafhandeling voor gedupeerde bewoners. De schademeldingen blijven binnenstromen.’
In 2020 werd 71 procent van de meldingen binnen een half jaar afgehandeld, in 2021 daalde dat naar 40 procent.

680 miljoen euro extra voor schade- en hersteloperatie

Het kabinet trekt 680 miljoen euro uit voor de plannen waarmee de schade- en versterkingsoperatie moeten worden verbeterd. Dat schrijft staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) van Mijnbouw op 20 mei aan de Tweede Kamer. Het geld gaat voor een groot deel naar ‘duurzaam schadeherstel van de fundamenten’. Het IMG krijgt 350 miljoen euro om schade aan gebouwen duurzaam te repareren. Daarnaast krijgen ook de geestelijk verzorgers in het aardbevingsgebied extra geld.
Het kabinet schrijft in de voorjaarsnota dat de schade- en versterkingsoperatie zeker 1,3 miljard euro duurder wordt. De bijgestelde raming komt daarmee op 9,6 miljard euro tot en met 2028. In dat jaar moet de versterkingsoperatie zijn afgerond. Het extra geld moet voor rekening komen van de NAM; maar de Staat en de NAM zijn op dit moment al verwikkeld in een arbitragezaak. Die spande de NAM aan over de hoogte van eerdere rekeningen.
Staatssecretaris Mijnbouw Hans Vijlbrief bij een bezoek aan Groningen
Staatssecretaris Mijnbouw Hans Vijlbrief bij een bezoek aan Groningen © FPS/Jos Schuurman

Vijlbrief en GasTerra: Geen extra gas uit Groningen nodig

Er moet in Groningen volgens Gasunie dit jaar 1,2 miljard kubieke meter extra gas worden gewonnen omdat de stikstoffabriek bij Zuidbroek opnieuw vertraagd is, maakt de gasnetbeheerder op 19 mei bekend.
De vertraging komt volgens Gasunie mede door onderlinge spanningen bij de bouwers. ‘Er staat op dit moment veel spanning op de relatie tussen aannemer en onderaannemers’ en dat ze zich ‘maximaal inspannen’ om de fabriek in september klaar te hebben.
Staatssecretaris Vijlbrief erkent de planningsproblemen, maar wil voorlopig niet aan meer gaswinning toegeven.
Eenzelfde scenario vindt plaats op 30 mei, als GasTerra bekend maakt dat het Russische Gazprom geen gas meer levert aan Nederland, omdat GasTerra weigert met roebels te betalen. Nu is het GasTerra zelf dat zegt dat de gaswinning in Groningen niet hoeft te worden verhoogd: de gashandelaar heeft naar eigen zeggen 'elders genoeg gas ingekocht'.
Mocht Vijlbrief toch de gaswinning verhogen, dan moet provincie Groningen volgens een grote meerderheid van de statenfracties in beroep gaan.

Oliebedrijven voerden druk op voor meer gaswinning na zware beving in Huizinge

Shell, ExxonMobil en de NAM hebben achter de schermen een bepalende invloed gehad op het besluit om een jaar na de zware aardbeving bij Huizinge in 2012 een recordhoeveelheid gas te winnen in 2013. Dat concluderen NRC en het Dagblad van het Noorden op basis van vertrouwelijke notulen van de Maatschap Groningen, een constructie waarin de gasbedrijven samen met het Rijk de strategie rond de Groningse gaswinning bepalen.
Een jaar na de beving bij Huizinge werd duidelijk dat de risico’s van de gaswinning niet langer waren te negeren. Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) waarschuwde dat de winning tot meer en zwaardere bevingen kon leiden. Daarom moest de winning ‘zo snel en zo veel als mogelijk en realistisch is’ worden verlaagd.
Maar onder invloed van de oliebedrijven legde toenmalig minister Henk Kamp (VVD) van Economische Zaken het advies van de toezichthouder naast zich neer. Uit het onderzoek van de kranten blijkt ook dat de oliebedrijven belangrijke informatie eerder kregen dan de Tweede Kamer. Het ministerie van Economische Zaken, gaswinningsbedrijf NAM en de oliemaatschappijen hielden elkaar tot in detail op de hoogte van relevante politieke ontwikkelingen. De bedrijven probeerden die in hun voordeel bij te sturen - en met succes: in 2013 werd een recordhoeveelheid gas gewonnen.
De Hoeksteenkerk in Middelstum, waar de WAG-bijeenkomst is
De Hoeksteenkerk in Middelstum, waar de WAG-bijeenkomst is © Mario Miskovic/RTV Noord

NAM koopt rechtszaak stichting WAG af

De Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG) stopt met de juridische procedure tegen de NAM. Dat is woensdagavond 18 mei besloten tijdens de jaarvergadering van de Stichting WAG. De NAM betaalt in ruil daarvoor 1,8 miljoen euro, waarmee de proceskosten kunnen worden betaald.
Met het besluit komt er na meer dan acht jaar een einde aan de massaclaim die bedoeld is om waardedaling van woningen vergoed te krijgen. Op het hoogtepunt deden daar meer dan vijfduizend huiseigenaren aan mee.
Volgens het bestuur van WAG zouden er zes redenen zijn om de procedure te stoppen. Bij de bijeenkomst in Middelstum waarin het besluit wordt toegelicht, verlaten tientallen Groningers vroegtijdig de kerk vanwege de 'verhitte' sfeer.

Andere verhalen:

Aardbevingen in mei 2022:

  • 5 mei om 11:05 uur, Lageland: kracht 1.8
  • 9 mei om 05:38 uur, Wirdum: kracht 0.4
  • 10 mei om 06:05 uur, Loppersum: kracht 0.6
  • 15 mei om 17:40 uur, Oud Annerveen (Drenthe): kracht 1.4
  • 29 mei om 06:41 uur, Groningen: kracht 0.6