Hoogleraar kritisch op Mijnraad: ‘Losgezongen van realiteit’

Een gaswinlocatie van de NAM in Kolham
Een gaswinlocatie van de NAM in Kolham © ANP
De Mijnraad heeft onvoldoende kennis van de problemen in het aardbevingsgebied. Dat vindt hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes van de Rijksuniversiteit Groningen.
Volgens de Mijnraad moet het kabinet Groningen voorbereiden op het openblijven van het gasveld. Er moeten volgens de raad scenario’s worden uitgewerkt voor het openhouden en mogelijk opschroeven van de gaswinning.
Postmes doet onderzoek naar de maatschappelijke gevolgen van de aardbevingen en versterkings- en schadeoperatie. Hij vindt het advies van de Mijnraad te beperkt.

'Los van realiteit'

‘De Mijnraad lijkt met dit advies losgezongen van de bovengrondse realiteit. Een van de lessen van Groningen is dat mijnbouwers zich beter moeten verdiepen in de bovengrondse consequenties van hun ondergrondse werk. Dat lijken ze nog steeds niet te doen en dat is een van de grote problemen van Groningen.’
In april kwam de Mijnraad ook al met het advies om de definitieve sluiting van het Groningenveld een paar jaar uit te stellen. ‘Het zijn onzekere tijden. Je moet geen dingen doen, waar je later spijt van krijgt’, zei voorzitter Staf Depla toen. Verantwoordelijk staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) legde dat advies naast zich neer. Het kabinet staat nog steeds op het standpunt dat het gasveld uiterlijk over twee jaar is gesloten, maar houdt de deur op een kier: alleen als laatste redmiddel is winning in Groningen bespreekbaar.
Inwoners van het aardbevingsgebied hebben nu vooral behoefte aan duidelijkheid, vertelt RUG-onderzoekster Nienke Busscher in Noord Vandaag:
'Bewoners in het aardbevingsgebied hebben vooral behoefte aan duidelijkheid'
‘Toen zeiden ze tegen het kabinet: ga met Groningers praten over het openhouden van het veld’, zegt Postmes. ‘Maar volgens mij moeten ze dat zelf eens gaan doen, want ze slaan telkens de plank mis. De reden dat het kabinet nu alles op alles zet op niet extra gas te winnen, is juist omdat ze veel met Groningers praten: zij snappen dat doorpompen geen optie is.’

Wat is de Mijnraad?

De Mijnraad is een adviesorgaan van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De raad geeft gevraagd of ongevraagd adviezen op het gebied van het opsporen, winnen en opslaan van (delf)stoffen in de diepe ondergrond. De Mijnraad geeft ook advies over de gaswinningsstrategie in Groningen.

De voorzitter van de Mijnraad is Staf Depla, voormalig Tweede Kamerlid van de PvdA. Hij was ook wethouder in de gemeente Eindhoven. Naast Depla zitten er nog acht mensen in de Mijnraad. Het gaat bijvoorbeeld om een dijkgraaf in Zeeland, een hoogleraar Europees recht en een hoogleraar geo-energie.

De Mijnraad heeft haar meest recente advies op eigen initiatief gegeven ‘op basis van een beschouwing van de gasmarkt’.

In 2018 was een advies van de Mijnraad aanleiding voor toenmalig minister Wiebes om de versterkingsoperatie tijdelijk stop te zetten. Volgens dat advies moesten er 1500 Groningse woningen worden versterkt. Bijna 8000 woningeigenaren moesten zelf de keuze krijgen en er zouden maximaal 9400 woningen worden versterkt.

Inmiddels is duidelijk dat de versterkingsorganisatie Nationaal Coördinator Groningen minimaal 13.000 huizen in meer of mindere mate moet versterken.

De mist in

Volgens de hoogleraar gingen de deskundigen al eerder de mist in. ‘Met hun advies over de versterking in 2018 hebben ze de plank vreselijk misgeslagen. Toen hadden ze naar mijn mening onvoldoende besef van de reele situatie in Groningen waar bewoners zich in bevinden.’
Gaswinning in Groningen is voor de Mijnraad ‘een reële optie om in beschouwing te nemen en voor te bereiden.’ Het kabinet moet daarom onderzoeken hoeveel gas er ‘binnen de geldende normen voor veiligheid geworden kan worden uit het Groningenveld’.
Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), toezichthouder op het gebied van veiligheid, is daar bij herhaling heel stellig over: gaswinning in Groningen kan niet veilig. Daarnaast moet de onzekerheid van Groningers worden weggenomen, zegt het SodM. ‘Sommigen wachten al jaren op versterking van hun huis. Dit gaat aantoonbaar ten koste van hun veiligheid, gezondheid en welbevinden.’
Ook Postmes stoort zich aan de steeds weer terugkerende discussie. ‘Mensen waren al machteloos en murw. Dat die discussie maar voortwoekert maakt dat niet beter.’
Tom Postmes tijdens een uitzending van Noord Vandaag
Tom Postmes tijdens een uitzending van Noord Vandaag © RTV Noord