Het aantal coronabesmettingen neemt weer toe, maar hoe erg is dat?

Een weggegooid mondkapje
Een weggegooid mondkapje © ANP
Het aantal positieve geregistreerde coronatesten stijgt en hetzelfde geldt voor het aantal virusdeeltjes in het rioolwater. Deze en andere signalen duiden erop dat het coronavirus terug is van (nooit) weggeweest.
'Doordat meer mensen zich weer laten testen, zien wij een toename in het aantal positieve testen', zegt Machiel Vonk, GGD-arts Infectieziektenbestrijding. 'Het percentage positieve testen neemt ook wat toe. Dat gaat richting de zeventig procent, en kwam van zestig.'
Dat klinkt erger dan het is, zegt Vonk. 'Wat dat betekent is dat mensen vaak thuis al een test hebben gedaan en voor de bevestiging nog even naar de GGD komen.'

Grootschalige evenementen

Het is gissen naar de werkelijke toename van het aantal besmettingen, stelt de GGD-arts. Hij heeft wel een vermoeden van de bron. 'De stijging van nu zou te herleiden kunnen zijn naar de manifestaties van Hemelvaart en de meivakantie. Sindsdien zagen we een stijging in de rioolwatercijfers. Na Koningsdag zagen we ook zo'n golfje. Ons gedrag bepaalt de mate waarin het virus zich verspreidt. Als je allemaal grootschalige evenementen achter elkaar gaat organiseren, dan vindt het virus dat wel prettig.'
Het is een toename, maar niet dramatisch
GGD-arts Infectieziektenbestrijding Machiel Vonk
Dat het coronavirus weer in opmars is, verbaast ook UMCG-viroloog Bert Niesters niet: 'We zitten in een fase waarin allerlei grote evenementen worden georganiseerd. Op Schiphol is het ook heel druk. Heb je dan een besmettelijke variant, dan gaat het virus als een verkoudheid door de bevolking.'
Qua gedrag doen we eigenlijk weer wat we voor de pandemie ook deden, weet de viroloog. 'We zien dat de besmettingen stijgen. Of dat zorgelijk is, weten we niet. Maar we zien wel dat de toename zich nu vanuit de Randstad ook richting Groningen begeeft.'
Vonk: 'Het is een toename, maar niet dramatisch.' De achterliggende vaccinatieronden maken het verschil, zegt hij: 'We zijn als populatie door de vaccinaties kennelijk goed genoeg beschermd om ernstige ziekteverschijnselen te voorkomen.'
GGD-arts Machiel Vonk
GGD-arts Machiel Vonk © RTV Noord

Nieuwe varianten in aantocht

De stijgende besmettingsaantallen zijn een voorbode van wat komen gaat, stelt Niesters. 'Wat ik dit najaar verwacht is dat er veel meer mensen besmet zullen raken, dus verkouden. Er zijn mensen die twee jaar lang niet zijn besmet, maar nu opeens het haasje zijn.'
En dat is het gevolg van de terugkeer naar het 'oude normaal', zegt hij: 'We ontsmetten geen winkelwagentjes meer, we dragen geen mondkapjes meer, we gaan weer naar festivals. We lopen dus meer risico's. En we moeten ons ook realiseren dat er nog een grote groep mensen is die onderliggend lijden hebben of niet zijn gevaccineerd. Daar is dus nog winst te behalen.' Los daarvan: de bescherming door een vaccinatie neemt in de loop van de tijd af, aldus de viroloog.
De grootste zorg die ik heb is dat we de inhaalzorg niet goed kunnen oppakken. Er is te weinig capaciteit
UMCG-viroloog Bert Niesters
Wat vaststaat is dat een aantal nieuwe varianten waarschijnlijk de overhand krijgt. Het gaat onder meer om BA.4 en BA.5, die zijn voortgekomen uit de Omikronvariant. Niesters: 'Ook al heb je in het begin van het jaar een besmetting met de BA.1-variant van Omikron gehad, dan ben je niet beschermd tegen de huidige Omikronvarianten. Deze varianten lijken wat besmettelijker, maar zijn niet meteen ziekmakender. Het kan natuurlijk wel, maar er zijn nog geen aanwijzingen dat mensen door deze varianten in het ziekenhuis belanden.'

Hoog ziekteverzuim

Maar dat wil niet zeggen, dat er niets aan de hand is, benadrukt de viroloog: 'Het ziekteverzuim is nog altijd hoog. Dat zien we in de zorg, bij huisartsen en in ziekenhuizen. Overal in de samenleving eigenlijk. Het is nu half juni; ik had niet verwacht dat dat zo lang zou doorzetten De grootste zorg die ik heb is dat we de inhaalzorg niet goed kunnen oppakken. Er is te weinig capaciteit, in de hele keten.'
Ook Vonk waarschuwt voor het risico van overbelasting van de zorg en andere sectoren door oplopend ziekteverzuim. 'Die boosters waren vooral om de verspreiding van het virus tegen te gaan, want de mensen die gevaccineerd waren bleven wel gewoon goed beschermd tegen ernstige ziekteverschijnselen. Dat zijn twee verschillende dingen. We willen dus niet alleen zoveel mogelijk ziekenhuisopnames voorkomen, we willen ook de rondgang van het virus zoveel mogelijk beperken, omdat dat veel uitval van personeel tot gevolg heeft.'
UMCG-viroloog Bert Niesters
UMCG-viroloog Bert Niesters © RTV Noord

Griepprik en coronaprik

'Het virus is ook niet weg hè, dat moeten we niet vergeten', benadrukt Niesters. 'Dat zal nog wel even duren ook. Dus krijgen we een situatie vergelijkbaar als bij de griep. Grote groepen die nu al een griepprik krijgen, zullen dan waarschijnlijk ook een coronaprik krijgen.'
Als je gevaccineerd bent, ben je nog steeds goed beschermd tegen ernstige ziekten
GGD-arts Infectieziektenbestrijding Machiel Vonk
Moeten we dus in het najaar opnieuw aan de coronaprik? Voor ouderen en bepaalde risicogroepen zou dat wel verstandig zijn, denkt Niesters. 'Zoals een griepvaccinatie vier influenzavarianten bevat, is er ook een coronavaccin met twee varianten. De overheid zal daar zo langzamerhand beleid op moeten gaan maken. Gaan ze dat aanschaffen of niet? Ja, het vaccin moet worden bijgeschaafd, maar dat doen we met het griepvaccin ook.'

Geen reden voor alarm

Gaan we in het najaar mogelijk weer in lockdown, is de vraag die overblijft. Niesters: 'Dat is wat moeilijk in te schatten, maar ik maak mij nu geen zorgen. Ik zie wel dat er steeds meer mensen besmet raken, maar ik ben niet zo bang dat alles meteen weer in het honderd loopt.'
Ook Vonk ziet nu geen reden om op de alarmknop te drukken: 'Als je gevaccineerd bent, ben je nog steeds goed beschermd tegen ernstige ziekten. Die nuance moet ik wel maken.'
Niesters: De grootste zorg die ik heb is dat we de inhaalzorg niet goed kunnen oppakken. Er is te weinig capaciteit