Een nieuw stadssymbool: de graffiti-gezichten van Onkruyd

Straatkunst van Onkruyd in de Oude Ebbingestraat
Straatkunst van Onkruyd in de Oude Ebbingestraat © Merel van Waalwijk van Doorn
De laatste tijd duiken ze overal op: graffiti-gezichten, ondertekend met de naam 'Onkruyd'. Eerder waren ze al te vinden bij de Suikerunie en in smalle steegjes van de stad, maar sinds de straatkunst groot op de schuttingen bij de Jumbo in de Oude Ebbingestraat staat kun je er echt niet meer omheen. Maar wie is het gezicht achter al die gezichten?
De maker van deze gezichten brengt zijn uren door op zijn artistieke woonboot en natuurlijk op straat, waar hij zijn handelsmerk overal achterlaat. Zijn kunst is een vorm van afreageren, iets waar de straatkunstenaar zijn gevoel in kwijt kan. De gezichten die hij maakt zijn dan ook een afspiegeling van zijn eigen emoties. Je komt dus heel dichtbij iemand door zijn emoties overal tegen te komen, maar eigenlijk heb je helemaal geen idee wiens emoties dat nou zijn. Achter deze gezichten schuilt de straatartiest Harm Tuyn. Over de verandering van zijn kunst in de loop der tijd vertelt Tuyn: 'In het begin waren de gezichten vrij boos. Dat was mede omdat ik zelf ook door een moeilijke periode heen ging. Ik heb in de afgelopen tien jaar drie keer kanker gehad, drie chemokuren, veel dingen verloren. Later ging er een mondhoekje omhoog, nu staan er twee mondhoekjes omhoog en probeer ik ze wat vrolijker te maken.'

Betekenis 'Onkruyd'

Het overleven van deze ziekte heeft Tuyn zijn bijnaam 'Onkruyd' opgeleverd. Onkruid vergaat namelijk niet en ook hij is er nog steeds. Ook past deze artiestennaam perfect bij zijn echte naam, vindt hij. 'Harm staat namelijk voor pijn en in een tuin groeien plantjes. Onkruid is zo'n plantje van pijn. Maak van de 'i' een 'y' net als in mijn achternaam en je hebt een pseudoniem.' Deze naam slaat niet alleen op zijn persoonlijke situatie, ook sluit de betekenis nauwsluitend aan bij zijn idee van straatkunst. 'Onkruyd staat voor het plantje dat eigenlijk niemand in zijn tuin wil hebben, maar wel altijd overal terug blijft komen. Dat is een beetje hetzelfde als straatkunst. Mensen willen het niet altijd, maar het is eigenlijk niet weg te denken uit het straatbeeld.'
Als je er eenmaal één ziet, zie je ze ineens overal
Harm Tuyn - straatkunstenaar
Het gezicht achter de gezichten in Groningen: 'Nu twee mondhoekjes omhoog'

Straatkunst in plaats van vandalisme

Waar hij eerder zijn artiestennaam voluit op de muren van Groningen schreef, is hij nu overgestapt naar het maken van vrouwengezichten. Zijn symbool komt wel voort uit zijn bijnaam. Omdat letters vaak geassocieerd worden met vandalisme en hij mensen niet wil lastigvallen met zijn werk, gebruikt hij tegenwoordig alleen nog maar de O van Onkruyd die hij omtovert naar een gezichtje. 'Dit doe ik door sierkrulletjes als haar en een gezichtsuitdrukking toe te voegen.' Hij hoopt dat men zijn werk hierdoor ziet als straatkunst in plaats van vandalisme. Tenslotte staat zijn symbool meestal op legale plekken, zoals op schuttingen bij werkplekken of ergens in opdracht. Als dat niet het geval is maakt hij ze met verwijderbaar materiaal in plaats van spuitbussen.

Stadssymbool

Met zijn spuitbus markeerde hij honderden plekken in de stad met zijn gezichten. 'Als je er eenmaal één ziet, zie je ze ineens overal', zegt Tuyn. Hierdoor worden ze steeds vaker gezien als een soort stadssymbool. 'Er zijn veel studenten van hier maar ook buitenlandse studenten die graag een aandenken aan de stad willen hebben en in plaats van een Groningse vlag te tatoeëren vragen ze mij om een tatoeage van het gezichtje, omdat ze dat vaak associëren met Groningen.'