Kabinet komt vandaag met plannen voor kernenergie, rol Eemshaven nog onduidelijk

Wordt dit beeld van een kerncentrale in de Eemshaven werkelijkheid?
Wordt dit beeld van een kerncentrale in de Eemshaven werkelijkheid? © Fotobewerking RTV Noord
Wat zijn de mogelijkheden van kernenergie in ons land? Vandaag maakt minister Rob Jetten bekend hoe hij de energiebron wil inzetten. Daarbij is de vraag of er ook meer duidelijk wordt over mogelijke locaties. Wordt het Borsele in Zeeland, waar al een kerncentrale staat, de Maasvlakte bij Rotterdam, of toch, zoals Mark Rutte eerder al voorstelde, de Eemshaven?
Hij verraste vriend en vijand met zijn opmerking: VVD-lijsttrekker Mark Rutte riep tijdens een verkiezingsdebat in februari 2021 vanuit het niets, dat 'In Borssele zou men er een bij kunnen bouwen en er is ook in Groningen een plek waarvan gezegd is dat men die daar graag wil’. Hij doelde daarmee op de komst van twee nieuwe kerncentrales in ons land. Vooral de suggestie dat Groningen een kerncentrale zou willen kon op veel onbegrip rekenen.
Van lokale tot landelijke politici was er kritiek op de suggestie. Zo reageerde SP-lijsttrekker Lilian Marijnissen vol verbazing: ‘Juist Groningen, wat al zo vaak als wingewest is gebruikt, mag nu ook een kerncentrale gaan dragen?’ Burgemeester Henk Jan Bolding van Het Hogeland, de gemeente waar de centrale zou moeten komen, was enorm verbaasd: 'Een kerncentrale! Wat krijgen we nou?'

'Rutte is losgeraakt van de werkelijkheid'

Vanuit Noord-Nederland blijkt al vrij snel weinig steun voor de suggestie. Burgemeester Bolding vraagt zich af of de gebeurtenissen van de afgelopen jaren wel tot de premier zijn doorgedrongen. ‘Door deze uitspraak lijkt het alsof hij is losgeraakt van de maatschappelijke werkelijkheid. Dan weet de heer Rutte niet wat hier speelt aan lasten als het gaat om energieopwekking. Dan heb je niet goed door hoe het hier leeft.’
De gemeenteraad van Het Hogeland en ook de provincie wil zekerheid: er mag definitief geen kerncentrale in Groningen komen. Nadat ook een Kamermeerderheid zich tegen een kerncentrale in Groningen uitspreekt, komt Rutte op zijn woorden terug: 'Ik had in mijn hoofd dat daar misschien draagvlak is. Inmiddels is duidelijk dat dat er niet is. Er komt dus géén kerncentrale in Groningen.' zegt hij een paar dagen na het verkiezingsdebat.
Toch verdwijnt kernenergie niet van tafel.
Rutte (tweede van links) en Marijnissen tijdens het RTL-verkiezingsdebat
Rutte (tweede van links) en Marijnissen tijdens het RTL-verkiezingsdebat © ANP

Nieuw kabinet, nieuwe plannen

In het regeerakkoord van het nieuwe kabinet staat klip en klaar dat het kabinet inzet op twee nieuwe kerncentrales in ons land. Er is zelfs al vijf miljard euro voor gereserveerd. Een locatie staat er nog niet bij, maar in de wandelgangen circuleren drie opties: Borsele in Zeeland, de Maasvlakte in Rotterdam en toch weer de Eemshaven in Groningen.
De gemeenteraad van Veendam loopt op de plannen vooruit en nog voordat het regeerakkoord wordt gepresenteerd, wil fractievoorzitter Lies Zondag van VeurUutKiek (VUK) een informatieavond over kernenergie organiseren. Een initiatief dat vrijwel de voltallige gemeenteraad steunt. 'De windmolens in dit gebied zijn er van bovenaf doorgedrukt. Dat willen wij absoluut niet. Uitgangspunt van de informatieavond is om iedereen te informeren en om draagvlak te creëren', zegt Zondag. Zover komt het vooralsnog niet, Zondag stopt als fractievoorzitter van VUK en de plannen voor de informatieavond verdwijnen in de ijskast.

Wel of geen draagvlak

Begin dit jaar houdt RTV Noord een (niet-representatieve) online peiling, waarin gesteld wordt dat er in onze provincie best ruimte is voor een kerncentrale. Ruim 65 procent van de bijna zevenduizend respondenten denkt daar anders over: zij stemmen oneens.
Aanleiding voor het 'Lopend Vuur' zijn de conclusies van drie onderzoekers van de RUG. Zij onderzochten welke vorm van energie het efficiëntst is voor het behalen van de klimaatdoelen. Kort door de bocht: kernenergie heeft de beste papieren. Door een steeds groter aanbod aan groene stroom, daalt de stroomprijs. De kosten voor zonne- en windparken kunnen daardoor niet meer betaald worden vanuit de stroomopbrengst.
Een kerncentrale, die het koelwater uit de Waddenzee haalt, zien wij niet zitten
Frank Petersen, Waddenvereniging

'Als het fout gaat, zijn de gevolgen niet te overzien...'

Wie in elk geval mordicus tegen de mogelijke komst van een kerncentrale is, is de Waddenvereniging. 'Wat voor ons vooropstaat, is dat de Waddenzee altijd als een uniek natuurgebied behouden en beschermd moet blijven.' zegt Frank Petersen. 'Er willen steeds meer bedrijven iets in of met de Waddenzee. Dat kan het gebied gewoon niet meer aan. Dus ook een kerncentrale, die het koelwater vanuit de Waddenzee haalt, zien wij niet zitten.' Hij vergelijkt de situatie met een olietanker: 'Het risico is niet groot, maar als het fout gaat: dan zijn de gevolgen niet te overzien...' Hij wijst daarbij op de kernongelukken in Harrisburg (USA), Fukushima (Japan) en Tsjernobyl (Oekraïne).
De Groninger Bodem Beweging (GBB) wil zich nadrukkelijk niet mengen in de discussie rondom de mogelijke komst van een kerncentrale. Voorzitter Coert Fossen laat weten dat het een politieke aangelegenheid is, waar GBB geen partij in is. Ook op de vraag of een kerncentrale wel past in een gebied met aardbevingen, wil Fossen geen antwoord geven: 'Wij zijn er voor het gasdossier, niet voor andere zaken.'

Groningen Seaports: 'Het is aan de politiek'

Groningen Seaports is eigenaar van de grond waarop een mogelijke kerncentrale in de Eemshaven gebouwd zou kunnen worden. Over het vraagstuk of dat wenselijk is, laat het bedrijf zich niet uit: 'Dat is een politieke beslissing', aldus woordvoerder Tim Lambeck.
Wel is het bedrijf 'zich bewust van het feit dat er ooit een besluit is genomen dat de Eemshaven een mogelijke locatie zou zijn voor een kerncentrale.' Vooralsnog is er in elk geval geen ruimte voor een mogelijke centrale gereserveerd.
De kamerbrief waarin de definitieve locatie bekend wordt gemaakt, wordt dit najaar verwacht.
Eemshaven al dertig jaar in beeld voor kernenergie
Dat de Eemshaven wordt genoemd als mogelijke locatie voor een kerncentrale is zeker niet nieuw. Al in 1986 werd de noordelijke haven vastgelegd als potentiele locatie voor het opwekken van kernenergie.

Het was de uitkomst van een onderzoek, ingezet tijdens het kabinet Den Uyl in 1976. Vooral de mogelijkheid om kernafval op te slaan in zoutkoepels was een pluspunt voor de Eemshaven. Ook het feit dat het om een dunbevolkt gebied ging, speelde mee. Uiteindelijk gingen de plannen niet door: er bleek onder de Nederlandse bevolking geen draagvlak voor kernenergie.

Update: In een eerdere versie van dit bericht stond dat locaties voor nieuwe kerncentrales vandaag bekend worden gemaakt. Dat blijkt niet het geval.