Deze dag: Een boortoren op de Grote Markt is uitgesloten

Impressie van een boortoren op de Grote Markt
Impressie van een boortoren op de Grote Markt © Fotobewerking RTV Noord
De eerste week van de parlementaire enquête liet onder meer zien wat plechtige beloften, gedaan door de NAM, in de praktijk waard zijn. Op deze dag, 9 juli 1979, zoekt de Nederlandse Aardolie Maatschappij onder Haren en Groningen naar bodemschatten.
NAM-woordvoerder Frank Duut verzekert aan het Nieuwsblad van het Noorden dat, wat de vondst ook zal zijn, Groningers zich geen zorgen hoeven te maken. Want een boortoren op de Grote Markt, ‘is uiteraard uitgesloten'.
Voor het onderzoek is een Franse firma in de arm genomen, die is gespecialiseerd in wat ‘vibro-seismisch onderzoek’ heet. Daarbij worden trillingen opgewekt door op zware trucks geïnstalleerde vibrators. Onder zo’n wagen zit een metalen plaat, die op de grond wordt gedrukt. Door die plaat worden trillingen de bodem ingestuurd, die weerkaatsen en worden dan opgevangen door microfoontjes, seismometers heten die.
De trillingen duren maximaal een halve minuut en worden steeds op verschillende afstanden van elkaar herhaald. Het effect en het geluid ‘lijken op een voorbij denderende bietenwagen'. Omdat andere trillingen, veroorzaakt door bijvoorbeeld ander verkeer, dit onderzoek zou kunnen verstoren, komt de Franse maatschappij pas in de avond en nacht in actie.
De NAM wil er bij monde van woordvoerder Duut geen doekjes om winden: ‘het onderzoek op een bepaalde plaats kan best enige uren in beslag nemen, wat voor omwonenden, wij willen dat zeker niet verbloemen, hinderlijk kan zijn. Maar meestal kunnen we in goed overleg met bewoners tot redelijke afspraken komen.’
Het zijn andere tijden, op deze dag meer dan veertig jaar geleden. Want hoe redelijk klinkt dan kennelijk nog het vervolg van de woordvoerder: ‘het gebeurt een enkele keer dat we schade aanrichten, in de vorm van scheuren of verzakkingen, maar dat wordt beslist vergoed. Ook bestaat de mogelijkheid voor patiënten of anderen die bezwaarlijk in hun nachtrust kunnen worden gestoord om een nachtje in een hotel door te brengen. Mensen die klachten hebben ofzo, moeten ons gewoon bellen.’
De Franse firma, die Compagnie generale de geophysique heet, gaat op niet minder dan veertig locaties in de stad aan de slag. Maar eerst doen ze de Westerdrift in Haren aan. Al die trillingen zijn met name bedoeld, zo verzekert NAM, ‘om de geologie in kaart te brengen. Er zijn nu nog witte plekken op de kaart, die ingevuld moeten worden.’
En als er iets gevonden wordt? Dan gaan we ‘waarschijnlijk’ niet eens overwegen om een verzoek tot exploitatie in te dienen, aldus Duut. Omdat een productielocatie in de stad uitgesloten zou zijn. Al zou je, zo redeneert de NAM, schuin kunnen boren, dus van buiten de stad. Een dergelijk scenario speelt in die tijd over een veld onder Oldenzaal. Door daar schuin te boren ‘kunnen we nog wel wat te pakken krijgen, maar in Groningen is dat, ik zou haast zeggen, ondenkbaar. Een boortoren op de Grote Markt is uiteraard uitgesloten.'
Het zijn zinnen en formuleringen die, ondanks de stelligheid waarmee ze worden uitgesproken, een piepkleine opening laten naar een gerichte actie om gas of olie op te pompen, mits aanwezig uiteraard. Het was op deze dag in de geschiedenis, 9 juli 1979, waarop we nog geen verband legden tussen gaswinning en aardbevingen. Daar zijn we, door schade en schande, de afgelopen decennia in deze provincie wel achter gekomen. Na de vakantie gaan de verhoren voor de parlementaire enquête verder.