Boer verhuist naar Denemarken: 'Net zo groot, maar met 12 miljoen mensen minder die zeuren en zeiken'

De familie Kamps in de lege stal in Bunne
De familie Kamps in de lege stal in Bunne © Jeroen Willems/RTV Noord
Boer Arjan Kamps woont net over de provinciegrens in het Drentse Bunne. Hij vertrekt eind deze week met zes diepladers en een transportwagen vol huisraad richting het dorpje Løgumkloster in Denemarken. Kamps en zijn gezin zijn het boeren in Nederland helemaal zat en hopen op een betere toekomst in Noord-Europa.
Het huis van de familie Kamps staat zo vlak voor de emigratie vol met verhuisdozen. De melkstal is op een paar gedemonteerde landbouwvoertuigen na helemaal leeg.
'Tot voor kort liepen daar 120 melkkoeien en zo'n 100 stuks jongvee. Die hebben we verkocht, want die mogen niet mee naar Denemarken', zegt Kamps.

Niet van anderen afhankelijk

Zoon Robert (14) rijdt buiten rond op een kleine trekker rond met een aardappelkist. In de kist zitten dochter Janis (11) en een vriendje.
'In die kisten stoppen we alle verhuisdozen en die zetten we in een transportwagen. Die heb ik zelf gekocht, want ik ben niet graag afhankelijk van anderen. Die wagen mag nog een paar dagen op de weg rijden en daarna gebruik ik 'm in Denemarken als landbouwvoertuig', zegt Arjan Kamps.
Het zijn de laatste loodjes want eigenlijk is het gezin al helemaal klaar voor het vertrek naar Denemarken.
Bekijk de video over de aanstaande emigratie van de familie Kamps:
Boer Kamps verwacht 12 miljoen minder zeikerds in Denemarken

Tegenslag na tegenslag

Het idee om te emigreren naar Denemarken ontstond een paar jaar geleden. Kamps kreeg te maken met de ene na de andere tegenslag.
Eerst een waterberging, vervolgens melkquotum, toen het fosfaat, en nu weer dat stikstofverhaal
Arjan Kamps - boer
'We zijn uit Peize weggegaan in verband met de komst van een waterberging. En dan ga je paar honderd meter verder zitten en dan gaat het melkquotum er af. Dan krijg je fosfaat en dan word je weer gekort. Dan komt het stikstof-verhaal en dan wordt het weer onzeker', zegt Kamps.
Ook was er een tegenvaller met een melkrobot die niet naar behoren functioneert en maar niet gemaakt kan worden. De bank was Kamps altijd goed gezind, maar ook daar hoeft hij als boer tegenwoordig niet meer aan te kloppen. Maar het meest geraakt is Kamps door een incident met de melkcoöperatie.
De familie Kamps uit het Drentse Bunne vertrekt naar Denemarken
De familie Kamps uit het Drentse Bunne vertrekt naar Denemarken © Jeroen Willems/RTV Noord

Vader werd ziek

'Dat was in de coronatijd. Mijn vader, met wie ik altijd samen op de boerderij heb gewerkt, werd ernstig ziek en moest naar het ziekenhuis. We wilden toen geen andere mensen op de boerderij in verband met de kans op besmetting, maar iemand van de coöperatie stond toen voor een controle toch ineens onaangekondigd op de dam. Dat heeft mij wel zo kwaad gemaakt', zegt Kamps.
Al deze ervaringen bij elkaar hebben Kamps en de rest van het gezin doen besluiten om te verkassen. In Denemarken hoopt hij beter en gemakkelijker te kunnen boeren. Ook hoopt hij meer waardering te krijgen.
Ik heb straks wel iets meer koeien, maar ik heb ook veel meer land waar ik zelf het krachtvoer op kan verbouwen
Arjan Kamps - boer
'Ik wil niet zeggen dat het in Denemarken allemaal anders is, maar ik zeg altijd: het land is net zo groot maar er zijn wel 12 miljoen mensen minder die kunnen zeuren en zeiken dan hier', zegt Kamps.

Honderd embryo's mee

Kamps neemt in Denemarken een biologische boerderij over met drie keer zo veel land als hij in Bunne heeft. Ook neemt hij twee werknemers over. 'Ik heb daar straks wel iets meer koeien, maar ik heb ook veel meer land waar ik zelf het krachtvoer op kan verbouwen. Dat kan in Nederland nooit. Eigenlijk is het hier te vol', zegt Kamps.
Koeien mag Kamps niet meenemen naar Denemarken, maar hij neemt nog wel honderd embryo's mee die daar bij de koeien ingebracht zullen worden. 'Dat heeft vooral met mijn vader te maken, die uiteindelijk vorig jaar oktober is overleden. Hij is begonnen met fokken en dat willen we op deze manier toch een beetje voortzetten.'

Meer tijd voor de kinderen

De rest van de gezinsleden staan volledig achter de emigratie. Dochter Janis hoopt dat haar ouders straks iets minder hard hoeven te werken en zo iets meer tijd voor haar hebben. Zoon Robert wil op termijn ook graag boer worden en wil daarvoor graag verhuizen.
Ik wil het bedrijf graag overnemen en daar kan je nog groter groeien
Zoon Robert Kamps
'Ik wil het wel graag overnemen en daar kan je nog groter groeien', zegt Robert. 'Ik vind het mooi om op het land te werken en het vee te verzorgen.'
Carmen, de vrouw van Arjan, heeft een baan als administratief medewerker, maar werkt soms ook mee op de boerderij. Ook zij staat helemaal achter de verhuizing naar Denemarken.
'Het grootste punt waar wij het moeilijk mee hebben is het achterlaten van onze vrienden en familie. En de dag dat het vee hier wegging, want dat is iets wat je opgebouwd hebt. Dat zijn eigenlijk de twee moeilijkste momenten', zegt Carmen.

Het beloofde land?

Al jaren wijken boeren uit naar Denemarken. Vooral de ruimte daar vinden veel boeren aantrekkelijk. Dat geldt ook voor Kamps. Al weet hij dat de regels voor het boeren in Denemarken ook steeds strenger worden.
'In 2030 moet elke koe binnen zoveel vierkante meter in de stal hebben, maar dat is al tien jaar geleden bekend gemaakt. Wij worden hier iedere keer met regels opgezadeld, die al zo hadden moeten wezen. Dat werkt niet. We weten zo nooit waar we aan toe zijn', zegt Kamps.
'Ik wil niet zeggen dat het daar veel beter is maar ik denk dat als je aan het eind van het jaar eens wat meer overhoudt, dat het werkplezier er ook naar is. We hoeven daar niet rijk te worden, als we maar tijd hebben voor elkaar. Ik zeg altijd gezondheid en geluk is niet te koop, maar een beetje geluk en gezondheid is belangrijker dan de rest', zegt Kamps.