Geen buitenslapers meer in Ter Apel, maar toekomst is allesbehalve rooskleurig

Een wachtende asielzoeker in Ter Apel
Een wachtende asielzoeker in Ter Apel © ANP
Omdat er voldoende opvangplekken waren hebben er de afgelopen week geen asielzoekers buiten hoeven slapen bij het landelijke aanmeldcentrum in Ter Apel. Om dat zo te houden moeten er dit jaar nog 13.000 opvangplekken bij, schat Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
Wie tegenwoordig langs het asielcomplex in Ter Apel rijdt, zou kunnen denken dat de asielcrisis over is. De in de wind waaiende witte lakens, grote groepen slapende asielzoekers en over het gras verspreide plastic verpakkingen zijn als sneeuw voor de zon verdwenen.
Toch wil landelijk COA-woordvoerder Frank Neervoort de mensen die dat denken snel uit de droom helpen: ‘We zitten nog midden in de crisis’, zegt hij. De situatie is alleen iets verbeterd.
NRC bracht vrijdag bovendien het nieuws dat een derde van de medewerkers van het COA in Ter Apel is uitgevallen en dat de dienst 'op instorten staat'.
De luifels bij het aanmeldcentrum in Ter Apel
De luifels bij het aanmeldcentrum in Ter Apel © Martijn Klungel/RTV Noord

Asielzoekers wachten nog steeds hele dag buiten

De grote bruine luifels, die bedoelt zijn zon en regen tegen te houden, staan er nog steeds. Tientallen mensen maken daar gebruik van, omdat ze overdag geen opvangplek hebben, maar wel in Ter Apel moeten zijn voor het aanmeldproces.
Dat er geen mensen meer buiten hoeven te overnachten, scheelt heel erg veel
Jacqueline Engbers - Woordvoerder COA
‘Het is er nu wel een stuk netter en overzichtelijker’, concludeert woordvoerder Jacqueline Engbers van het COA in Ter Apel. Zij weet dat COA-medewerkers stukken beter hun ‘normale’ werk kunnen doen. ‘Dat er geen mensen meer buiten hoeven te overnachten, scheelt heel erg veel.’
Het liefst zien Engbers en haar collega’s dat alles weer teruggaat naar de normale situatie voor de asielcrisis, maar daar is nu nog geen sprake van. ‘Medewerkers zijn nog steeds bezig met extra werkzaamheden die buiten de normale gang van zaken vallen’, vertelt ze.
‘Zij zorgen bijvoorbeeld voor eten en drinken voor de buiten wachtende asielzoekers. Ook moeten de medewerkers ervoor zorgen dat mensen naar crisisnoodopvanglocaties gaan en dat ze de juiste mensen selecteren voor de juiste opvang’, legt Engbers uit.
Er zijn meerdere zonnebranddispensers geplaatst voor wachtende asielzoekers
Er zijn meerdere zonnebranddispensers geplaatst voor wachtende asielzoekers © Martijn Klungel/RTV Noord

Nog twee maanden ruim 5500 crisisplekken

Ondanks dat het er van de buitenkant misschien minder als een crisissituatie uitziet, zijn de problemen dus nog niet allemaal opgelost. Engbers verwacht daarom dat de grote bruine luifels nog wel even blijven staan voor het aanmeldcentrum in Ter Apel: Die kunnen pas weg als we zeker weten dat er geen mensen meer buiten hoeven te wachten’.
We verwachten dat begin volgende week alle regio's de toegezegde plekken hebben geleverd
Frank Neervoort - Woordvoerder COA
Dat er nu tijdelijk meer lucht is voor de medewerkers van het aanmeldcentrum, komt vooral doordat er meer crisisplekken beschikbaar zijn in het land. Alle 25 veiligheidsregio’s leveren samen 5625 (tijdelijke) crisisopvangplekken, zo is de afspraak.
‘Bijna alle regio’s hebben nu het beloofde aantal crisisnoodopvangplekken geleverd’, weet Neervoort. ‘We verwachten dat begin volgende week alle toegezegde plekken zijn geleverd.’
Ook de coördinatie tussen de crisisopvangplekken in veiligheidsregio’s en opvangorganisatie COA is beter geregeld. Deze week schrijft staatssecretaris van Asiel en Migratie, Eric van der Burg, dat ‘hiermee de situatie in Ter Apel voor de zeer korte termijn is verbeterd’.

In aankomende vijf maanden zoektocht naar 13.000 plekken

Hoe lang de situatie zo nog blijft? Neervoort vindt dat moeilijk te zeggen. ‘We zijn hard aan het werk voor de uitbreiding van extra capaciteit’, vertelt hij. Over ruim twee maanden stoppen de veiligheidsregio’s namelijk weer met de 5625 tijdelijke crisisopvangplekken.
Daarvoor moeten nog in elk geval ruim 2500 reguliere opvangplekken gevonden worden om uit de crisis te blijven, schat het COA in. Drie maanden later gaat het al om 13.000 plekken die nu nog gevonden moeten worden.
Dat komt onder meer door aflopende contracten met gemeenten waardoor asielzoekerscentra moeten sluiten. ‘Er is dus nog zeker urgentie om opvangplekken te blijven realiseren’, zegt Neervoort.
De op het eerste oog verbeterde situatie, kan voor de voorbijrijdende automobilist dus enige hoop geven voor misschien wel een blijvende oplossing. Schijn bedriegt. En dat zal niet voor het eerst zijn in de crisis die over een paar maanden alweer een jaar duurt.