Opinie: 'De ziel lijkt uit Noorderzon, de magie is verdwenen'

Drukte voor het Dok bij Noorderzon in 2016
Drukte voor het Dok bij Noorderzon in 2016 © Zoltan Acs/Flickr
Als Groninger moet het me van het hart. Noorderzon 2022. Ik ben er geweest. En opeens werd me wat duidelijk.
Volgens de missie op de website is 'Noorderzon Festival of Performing Arts & Society een meerdaagse trendsettende kunstenmanifestatie'.
Ik krijg een heel andere ervaring. Het is alsof ik op een efficiënt uitgevoerd 13-in-een-dozijn foodtruck-festival ben beland. Nog net handig gebruik makend van de losheid en sfeer van het Noorderplantsoen, om niet definitief als sleets ontmaskerd te worden. Waar de belangrijkste activiteit flaneren is geworden. Of vermoeid schuifelen, zo je wilt.
De ziel lijkt eruit, de magie verdwenen.
En misschien was ik wat naïef blind, voor wat natuurlijk al langer gaande was. Steeds meer vierkante meters met eten en drinken. Alsof er in de afwijkende jaren door covid-maatregelen stiekem een kantelpunt op de achtergrond gepasseerd werd.
Wie op zoek is naar kunst en cultuur, moet goed en ver zoeken
André Miedema, fervent Noorderzon-bezoeker
Wie op zoek is naar kunst en cultuur moet goed en ver zoeken. De kunst is weggestopt. Naar achterafplekjes en naar de binnenstad. Achter sec online kaartverkoop en steeds grotere podia, achter gesloten deuren. De leuke containers met minivoorstellingen om spontaan aan te lopen? Ze zijn vrijwel verdwenen. En kinderen mogen het doen met wederom een kleiner hoekje. Nog één stap verder achteruit en ze vallen over de rand van het terrein.
Het Dok was afgelopen jaren misschien wel de plek waar het symbolische gevecht tussen de kunst en het consumeren werd gevoerd. En ook een echt gevecht begreep ik uit het nieuws. Artiesten klaagden over gebrek aan aandacht wanneer ze optraden op Het Dok. Door de dichtslibbende stroom aan terrassen en hun geroezemoes. De artiesten hadden geen zin meer in Het Dok. En de organisatie besloot het te schrappen.
Voor het oude hoofdpodium mensen drankjes in meegebrachte bootjes tijdens een eerdere editie van Noorderzon
Voor het oude hoofdpodium mensen drankjes in meegebrachte bootjes tijdens een eerdere editie van Noorderzon © Noorderzon/Pierre Borasci
De strijd tussen de leidende principes ‘kunst’ en ‘consumptie’ voor Noorderzon lijkt hiermee beslecht. Het voelt alsof het hart (ook al was het al bloedend) uit Noorderzon is gerukt. Er resteert nu een gapend gat, daar rond de vijver.
Is het niet wat onbelangrijk, deze verschuiving? Dan kom je toch gewoon niet meer? Jazeker, dat is vrijheid van beide kanten. Om te organiseren en om deel te nemen. Maar ik voel ook een groter belang.
De wereld staat in brand en beleeft crisis na crisis. Plekken van kunst en cultuur geven ons belangrijke inspiratie. Met hun scherpte, confrontatie, risico, experiment, kwetsbaarheid, niet-weten, verbeeldingskracht, creativiteit. Ze zoeken grenzen op en verkennen nieuwe ruimte. Allemaal ingrediënten die óók hard nodig zijn om de grote vraagstukken van deze tijd te hanteren.
Als ik de missie, als belofte, op de website lees, krijg ik spontaan weer zin. Maar de versie 2022 heeft daar in mijn beleving weinig meer mee te maken.
Tijd om opnieuw koers te vinden? Op naar een trendbreuk volgend jaar? Graag! En in de tussentijd ga ik het gewoon nog een keer proberen.
André Miedema
André is Stadjer en is organisatieadviseur van beroep. Dit artikel plaatste hij eerder op LinkedIN.