Wekdienst parlementaire enquête 2/9: Hoe bepalend was Gasterra bij hoogte gaswinning?

Het GasTerra-pand aan de Stationsweg in de stad Groningen
Het GasTerra-pand aan de Stationsweg in de stad Groningen © NHL Stenden
Goedemorgen! Wat kun je verwachten van de openbare verhoren van de parlementaire enquêtecommissie vandaag en wat heb je gisteren gemist? Je leest het hier.
De verhoren staan deze week volledig in het teken van de aardbeving van Huizinge in augustus en het najaar van 2012. Een tijd waarin veel is gebeurd, zegt de commissie. Eerder deze week werden onder meer oud-toezichthouder Jan de Jong, oud-burgemeester Albert Rodenboog, oud NAM-directeur Bart van de Leemput en topambtenaren uit die tijd gehoord. Vandaag staat in het teken van Gasterra.

Wie worden vandaag verhoord?

10.00 uur: Anton Broenink

10.00 uur: Anton Broenink
Anton Broenink is de eerste persoon die verhoord wordt die een verleden heeft bij ExxonMobil, een van de twee aandeelhouders van de NAM. Broenink was tussen 2002 en 2007 Gas Marketing Manager bij ExxonMobil, maar werkte in de twintig jaar daarvoor ook al voor het gas- en oliebedrijf. Na zijn tijd bij Exxon vertrok hij naar Gasterra, waar hij operationeel directeur werd van 2007 tot en met 2016. In die periode was hij de rechterhand van Gasterra-baas Gertjan Lankhorst.

14.00 uur: Gertjan Lankhorst

14.00 uur: Gertjan Lankhorst
Gertjan Lankhorst sluit de tweede verhoorweek af. Hij was zoals gezegd de hoogste baas bij Gasterra in de periode 2006-2016. Bij zijn afscheid zei Lankhorst in gesprek met Dagblad van het Noorden dat de risico’s van de gaswinning veel eerder onderkend hadden moeten worden. Eerder in zijn carrière werkte Lankhorst twintig jaar als topambtenaar bij het ministerie van Economische Zaken, waar hij onder meer enkele jaren directeur Energie was.
De genoemde tijden zijn onder voorbehoud. Mogelijk loopt een verhoor uit, waardoor de starttijden kunnen veranderen.

Liveblog

Je kunt de openbare verhoren volgen op rtvnoord.nl/enquete. Ook houden we een liveblog bij waar onze verslaggevers opvallende uitspraken en momenten in bijhouden.

Vooruitblik

De komende drie weken houdt de commissie bijna dagelijks verhoren. Later op de dag wordt het verhoorschema van de komende week bekend gemaakt.
In de week van Prinsjesdag is er een week pauze. Vervolgens zijn er nog drie weken lang verhoren. Begin volgend jaar wordt het rapport van de commissie opgeleverd waar de Tweede Kamer over gaat debatteren.

Terugblik

Donderdag gaf topambtenaar Jos de Groot een ontnuchterend inkijkje in de manier van denken op het ministerie van Economische Zaken. Hoewel de toezichthouder wilde dat de gaswinning zo snel en veel mogelijk werd verlaagd, vonden ambtenaren dat maar een mening. Toch is het verlagen van de gaswinning wel mogelijk, bleek uit het verhoor van De Groot. Maar het wordt niet als optie gezien. ‘Er speelden bredere belangen zoals leveringszekerheid, aardgasbaten en rust op de gasmarkt.’
Toenmalig minister van Economische Zaken Maxime Verhagen werd nooit op de hoogte gebracht van het advies van de toezichthouder, zei hij tijdens zijn verhoor. Hij noemde dat onbegrijpelijk en ‘buitengewoon vreemd’. Volgens Verhagen besefte politiek Den Haag zich veel te laat wat de impact van de zware aardbeving bij Huizinge was. Opmerkelijk moment in het verhoor van Verhagen was toen bij zich niets kon herinneren van een uitzonderlijke boete van de mededingingsautoriteit voor GasTerra. Kort nadat Verhagen op de hoogte werd gebracht van de boete ging hij op gesprek met de NMa, waarna de boete van tafel verdween.
Hoe zit het ook alweer met zo’n parlementaire enquête? Met dit zwaarste onderzoeksmiddel dat de Tweede Kamer kan gebruiken, moet de waarheid over de gaswinning in Groningen boven tafel komen. Na maanden van dossieronderzoek en besloten voorgesprekken, worden nu meer dan zeventig betrokkenen onder ede gehoord.