Wekdienst parlementaire enquête 5/9: Waarom mislukte de Dialoogtafel?

vlnr: Jelle van der Knoop, Jacques Wallage en Max van den Berg
vlnr: Jelle van der Knoop, Jacques Wallage en Max van den Berg © ANP
Goedemorgen, welkom in week drie van de parlementaire enquête aardgaswinning Groningen. In deze wekdienst lees je wie er vandaag en de rest van de week worden gehoord en blikken we kort terug op vorige week.
De verhoren richten zich deze week net als vorige week vooral op de periode rondom Huizinge.

Wie worden vandaag verhoord?

10.00 uur: Max van den Berg
Van den Berg is een prominent PvdA’er en was commissaris van de Koning(in) van Groningen van 2007 tot 2016. Hij vroeg in 2013 om een miljard euro ter compensatie van de bevingsschade. Dat kwam al snel bekend te staan als het ‘Miljard van Max’. De naam van Van den Berg viel al tijdens het verhoor van oud-Lopster burgemeester Albert Rodenboog (CDA). Volgens Rodenboog wilde Van den Berg aanvankelijk niet dat de burgemeester zich bemoeide met de bevingsproblematiek, want dat was een zaak van het Rijk en de NAM.
13.00 uur: Jacques Wallage
Ook Wallage is een prominent PvdA’er. Hij was burgemeester van Groningen en werd in 2014 voorzitter van de Dialoogtafel Groningen. Dat was een overleg tussen onder meer gemeenten, de provincie, het Rijk, de NAM en de Groninger Bodem Beweging. Het moest het vertrouwen van Groningers in de overheid en de NAM herstellen. Vanaf het begin was er kritiek op de Dialoogtafel, die achter gesloten deuren vergaderde. Na anderhalf jaar werd de club weer opgeheven.
15.30 uur: Jelle van der Knoop
Van der Knoop was in 2009 een van de oprichters van de Groninger Bodem Beweging (GBB). De GBB kwam voort uit eerdere overleggroepen tussen bewoners en de NAM. De actieclub wilde een vuist maken tegen de NAM en de overheid. Van der Knoop onderhandelde namens zijn leden regelmatig op hoog niveau met de NAM, gemeenten, de provincie en betrokken ministeries over betere schadeafhandeling en versterking. Bovendien heeft de GBB zich altijd sterk gemaakt voor minder gaswinning en stapte daarvoor regelmatig met succes naar de rechter.

Liveblog

Je kunt de openbare verhoren volgen op rtvnoord.nl/enquete. Ook houden we een liveblog bij waar onze verslaggevers opvallende uitspraken en momenten in bijhouden.

Vooruitblik

Dinsdag zijn er geen verhoren, de commissieleden hebben dan verplichtingen in de Tweede Kamer.
Woensdag is de NAM-dag van de week, met om 10.00 uur het verhoor van Jan van Elk. Hij leidt het onderzoeksprogramma van de NAM naar het ontstaan en de gevolgen van de aardbevingen in Groningen. Om 13.00 uur wordt voormalig NAM-baas Gerald Schotman verhoord. Hij was de baas van het gas- en oliebedrijf tussen 2014 en 2018 ten tijde van het Centrum Veilig Wonen en de start van de versterkingsoperatie.
Op donderdag worden voormalig topambtenaar Mark Dierikx (9.30 uur) van het ministerie van Economische Zaken en oud-directeur Dick Benschop (13.30 uur) van Shell verhoord. De naam van Dierikx kwam vorige week al een aantal keer voorbij in andere verhoren. Dick Benschop is momenteel directeur van Schiphol, maar was in de periode 2011-2016 president-directeur van Shell en dus de baas van een van de twee aandeelhouders van de NAM.
Donderdag zou eigenlijk ook voormalig ExxonMobil-topman Joost van Roost worden gehoord. Het bedrijf is aandeelhouder van de NAM. Maar Van Roost wil niet worden gehoord, en omdat hij Belg is kan de commissie hem niet dwingen. Nederlanders mogen een oproep van de enquêtecommissie niet weigeren.
Vrijdag is het de beurt aan twee oud-ministers. Eerst wordt Jeroen Dijsselbloem (PvdA) van Financiën gehoord, onder wiens druk de gaswinning in 2014 2,5 miljard kuub hoger uitviel in vanwege het belang voor de staatskas. Daarna is het de beurt aan Henk Kamp (VVD) van Economische Zaken (2012-2017). Onder zijn bewind steeg de gaswinning na ‘Huizinge’ tot een recordhoogte. Hij noemde de aardbevingen een ‘fact of life’.

Terugblik: Wat gebeurde er in de tweede week?

De commissie liet getuigen bevestigen wat veel Groningers al jaren dachten: er ging niets boven Groningen, behalve inkomsten uit de gaswinning. De jaren voor én na ‘Huizinge’ stond de gaswinning volledig in het teken van het ‘maximaliseren’ van de gaswinning. Toen de toezichthouder na de zwaarste beving in 2012 waarschuwde voor de veiligheid, bereikte de winning een recordhoogte. Het ministerie van Economische Zaken hield altijd vol dat de winning niet kon worden verlaagd, vanwege leveringszekerheid. Zonder dat gas kwam Nederland in de kou te zitten. Maar vorige week bleek dat de winning in 2013 bijna kon worden gehalveerd. Maar uit de verhoren bleek dat het vullen van de staatskas belangrijker was.

Je kunt hier onze belangrijkste verhalen van vorige week lezen: