Emotionele aanklacht van voormalig GBB-voorzitter: ‘Waar was de Tweede Kamer?’

Jelle van der Knoop
Jelle van der Knoop © ANP/Sander Koning
Waarom heeft de Tweede Kamer de inwoners van Groningen niet geholpen, vroeg Jelle van der Knoop zich wanhopig af. Tijdens het verhoor van de oud-voorzitter van de Groninger Bodem Beweging krijg hij de zaal stil met een emotionele aanklacht.
‘Dat vind ik het meest teleurstellend. Je ziet dat er een ramp staat te gebeuren en dat de minister-president excuses aanbiedt maar je laat het gewoon doorgaan. Dat snap ik niet’, zei Van der Knoop met een brok in zijn keel.
De afgelopen weken waren de pijlen vooral gericht op de NAM, ministers en ambtenaren. Maar Van der Knoop vestigde de aandacht op de gebrekkige rol van de Tweede Kamer. Want er was tijdens de laatste drie kabinetten van Mark Rutte altijd een coalitie die het kabinetsbeleid hoofdzakelijk steunde.

Kamer moet wat doen

Ten tijde van de aardbeving bij Huizinge was er een coalitie van VVD en PvdA. Hoewel de PvdA nu fel oppositie voert als het gaat om de gaswinning, had de partij in 2012-2017 de handen wel degelijk aan het stuur. De partijen die toen fel oppositie voerden (CDA, D66 en ChristenUnie) kwamen daarna in de coalitie terecht en hun toon werd meteen milder.
‘Je kunt ministers van alles verwijten’, zei Van der Knoop. ‘Maar de Tweede Kamer hoort de minister te controleren. Als wat gebeurt niet werkt, dan moet je daar als Kamer iets aan doen. Je mag van een Tweede Kamer verwachten dat ze naast de burger gaat staan.’
Daar is het nu te laat voor, denkt Van der Knoop. ‘Die versterkingsoperatie komt niet meer tot een goed einde', is de overtuiging van Van der Knoop. ‘Er zijn in het verleden onherstelbare fouten gemaakt. Sommige mensen zijn pas over vijftien jaar aan de beurt. Dit gaat twintig jaar duren, maar je kunt mensen toch niet twintig jaar in onzekerheid houden?

‘Minister is niet in zijn eentje de baas’

Ook Jacques Wallage deed zijn beklag over de manier van werken van minister Kamp. Zo wilde hij in 2014 als voorzitter van de Dialoogtafel graag inspraak over de veiligheid, maar daar moest Henk Kamp niets van weten. Veiligheid is een Haagse taak, vindt hij volgens Wallage.
'Zijn redenering was: ik draag de ministeriële verantwoordelijkheid. Ik heb dat een onterechte verwijzing gevonden', zegt Wallage. 'Want dat betekent dat je verantwoording schuldig bent aan de Tweede Kamer. Het betekent niet dat je in je eentje de baas bent.'
Max van de Berg, oud-commissaris van de Koning(in) van Groningen
Max van de Berg, oud-commissaris van de Koning(in) van Groningen © RTV Noord

‘Een krak’

Oud commissaris van de Koning Max van den Berg (PvdA) had een betere relatie met Kamp, vertelde hij tijdens zijn verhoor. Maar toen bleek dat Kamp er op uit was de compensatie ‘klein te houden’ werd dat een stuk minder. ‘Er is toen een krak ontstaan’, zei Van den Berg.
Van den Berg kraakte ook een harde noot over de rol van de minister-president. In 2014 vroeg hij Mark Rutte met klem om de leiding te nemen in het oplossen van de problemen in Groningen, omdat de problematiek te groot was voor één minister. Maar Rutte weigerde, volgens Van den Berg.
‘Ik vertelde hem hoe ontwrichtend de situatie was, dat het vertrouwen van de Groningers hollend aan het vertrekken was en dat er een bredere aanpak nodig was. Hij hoorde het allemaal goed aan en dacht ook goed mee’, herinnert Van de Berg zich. ‘Maar hij deed vervolgens niets.’
'Je ziet dat er een ramp zit te gebeuren, maar je laat het gewoon doorgaan als Tweede Kamer'