Wekdienst parlementaire enquête 13/9: Waarom greep de Kamer niet in?

Jan Vos (PvdA) in gesprek met Henk Kamp
Jan Vos (PvdA) in gesprek met Henk Kamp © Martijn Beekman/ANP
Goedemorgen en welkom op dag zestien van de verhoren van de parlementaire enquête gaswinning. Vandaag worden alleen maar oud-Kamerleden gehoord.
De verhoren richten zich deze dagen op de nasleep van de aardbeving bij Huizinge. Alle drie de verhoren zijn in de middag, omdat de leden van de enquêtecommissie in de ochtend hun reguliere fractievergaderingen hebben.

Wie worden vandaag verhoord?

13.30 uur: Liesbeth van Tongeren
Liesbeth van Tongeren was jarenlang Kamerlid voor GroenLinks en woordvoerder op het gasdossier. Ze was een van de eersten die de Groningse problemen een ‘ramp in slow-motion’ noemde. Van Tongeren voerde fel oppositie maar werd in 2018 op een onverkiesbare plaats gezet. In Groningen werd er voor haar gestreden, waarna ze alsnog in de Kamer bleef. Toen ze uiteindelijk vertrok, werd ze opgevolgd door de huidige voorzitter van de enquêtecommissie Tom van der Lee als woordvoerder over de gaswinning in Groningen. Van Tongeren is nu wethouder in Den Haag.
15.00 uur: Jan Vos
Vos was Kamerlid voor de PvdA toen de partij onderdeel was van het kabinet Rutte II (2012-2017). Dat kabinet was dus onder meer verantwoordelijk voor de verhoging van de gaswinning na ‘Huizinge’ en het opzetten van de hersteloperatie. Vos mag dinsdag uitleggen waarom hij zich als Kamerlid niet meer heeft verzet tegen die hoge gaswinning.
16.30 uur: René Leegte
Media ontlopen en de Groningers ‘pappen’. Het waren saillante flarden van een gesprek dat VVD-Kamerlid René Leegte voerde na een werkbezoek in Groningen. Een actievoerder zat toevallig bij hem in de buurt en deed verslag van het gesprek op social media.
Het meest opvallende was misschien wel dat Leegte het met zijn gesprekspartner had over het zoveel mogelijk vertragen van het proces door te vragen om meer onderzoek. Volgens de meeluisterende actievoerder zou Leegte spreken met een meerdere, dinsdag zal moeten blijken of dat waar is. Na het incident legde Leegte zijn woordvoerderschap neer, twee maanden later stopte hij als Kamerlid omdat hij een betaalde nevenfunctie had die niet bij zijn Kamerlidmaatschap paste.

Liveblog

Je kunt de openbare verhoren volgen op rtvnoord.nl/enquete. Ook houden we een liveblog bij waar onze verslaggevers opvallende uitspraken en momenten in bijhouden.

Vooruitblik

Woensdag is het de beurt aan William Moorlag (oud-gedeputeerde), ingenieur Willem Meiborg en voormalig Arbiter Bodembeweging Pieter Schulting. Op donderdag en vrijdag zijn er geen openbare verhoren. De commissie brengt vrijdag een bezoek aan Groningen.
Volgende week zijn er ook geen verhoren vanwege Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen. Daarna volgen nog drie weken van verhoren.

Terugblik

Geld en electoraat zijn belangrijker dan menselijkheid, en dat maakt Groningers tot tweederangsburgers. Voormalig geestelijke verzorger Melissa Dales stak het tijdens haar verhoor op maandag niet onder stoelen of banken: niemand neemt persoonlijk verantwoordelijkheid, alles is in systemen gegoten.
‘Veel mensen die ik ken hadden schade, ook het huis van mijn ouders. Dat komt dichtbij. Het gaat niet alleen om de stenen veiligheid, maar ook om je eigen veiligheid.’ Ze komt bij veel gedupeerden thuis en allemaal hebben ze één ding gemeen: ‘Het leven van Groningers speelt zich altijd af tegen de achtergrond van de gaswinning en de bevingsproblematiek. Dat komt er altijd bij, wat er ook gebeurt.’
Het Centrum Veilig Wonen (CVW) werd opgericht om de mensen te helpen, op afstand van, maar betaald door de NAM. Jan Emmo Hut was er directielid (2015 - 2018) en vertelde dat niemand wist wat het CVW te wachten stond. Maar de opgave bleek ‘niet realistisch’.
Het CVW worstelde met haar rol en het feit dat ze twee opdrachtgevers had: de NAM en de Nationaal Coördinator, allebei met verschillende belangen. Steeds veranderende bouwnormen en nieuwe aanpakken vertragen het werk van het CVW. Hut, nu directeur bij een bouwbedrijf wil het helemaal anders. ‘Laat berekeningen achterwege en steek een paar duizend euro meer in een woning. Dan bespaar je onderzoekskosten en wonen mensen morgen in een versterkte woning.'

Je kunt hier onze belangrijkste verhalen van vorige week lezen: