Stichting moet karakteristieke Groninger dorpsgezichten gaan beschermen: 'Het is vijf voor twaalf'

Overschild vanuit de lucht
Overschild vanuit de lucht © RTV Noord
Goos Gosling Slotegraaf uit Zandeweer vindt het de hoogste tijd om het aanzicht van oude Groninger dorpen structureel te beschermen. Vandaar dat hij bezig is met de oprichting van een stichting die op 1 januari van het komend jaar een feit moet zijn. 'Als het nog niet te laat is.'
De stichting gaat Oude Groninger Dorpen heten. 'Het dorpsgezicht van oude Groninger dorpen willen wij graag beschermen', zegt hij. 'Er zijn heel veel van die mooie Groninger dorpen. Niet alleen bij mij op Het Hogeland, maar in de hele provincie. En nu de versterkingsoperatie dan eindelijk langzaam op gang komt, zie je toch dat het eigen karakter van die dorpen wordt aangetast.'
De manier waaróp dat gebeurt, is niet naar zijn zin. Slotegraaf ziet dat oude karakteristieke pandjes worden opgeknapt en versterkt, zonder dat daar regie op zit. 'En wat je dan ziet is dat het karakter er een beetje uit gaat', constateert hij misnoegd.

'De eigenaar bepaalt'

Slotegraaf heeft het er wel met zijn eigen gemeente over gehad. 'En dan krijg ik te horen dat de eigenaar uiteindelijk bepaalt wat er wordt teruggebouwd, zolang het maar binnen het bestemmingsplan past.'
Er zijn prachtige woningen gekomen, in jaren dertig stijl, maar het is Overschild niet meer
Goos Gosling Slotegraaf
En daar gaat het dus fout, vindt Slotegraaf. 'Dat zie je bijvoorbeeld in Overschild, waar ze vanuit de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) ook nog eens een speciaal programma hebben gedraaid. Die mensen hebben prachtige woningen gekregen, in jaren dertig stijl, en de mensen die erin wonen zullen er vast ook hartstikke blij mee zijn. Maar het is Overschild niet meer... Het is nu een nieuwbouwwijk op de plek van een oud dorp.'
Stichting wil karakteristieke dorpsgezichten beschermen
Als dat straks in alle oude Groninger dorpen gebeurt, dan houdt Slotegraaf zijn hart vast. 'Want dan zijn we dat kwijt.'

'Ik wist niet dat het hier zó mooi was'

En dan gaat hem aan het hart. 'Want we hebben er honderden jaren over gedaan om het zo mooi te krijgen. Komen er mensen uit het westen, of buitenlanders, dan zeggen ze allemaal: ik wist niet dat het hier zó mooi was.'
Beeldbepalende panden zijn niet beschermd. Dat moet anders
Goos Gosling Slotegraaf
Wat Slotegraaf zou willen: bescherming van karakteristieke en beeldbepalende panden. 'Rijksmonumenten zijn beschermd, prima, niks mis mee. Maar beeldbepalende panden zijn dat niet. Ik woon zelf in zo'n pand, in de oude smederij in Zandeweer. Ik sta dus wel op een lijst, maar daar heb ik verder niks aan, want met die lijst gebeurt verder niks.'
Het is vijf voor twaalf, zegt hij. 'Misschien is het al te laat. Maar we moeten onze krachten bundelen, want samen staan we sterk. Onze stichting moet ten eerste politieke invloed gaan krijgen, onder meer bij gemeenten. Want gemeenten moeten ervoor zorgen dat meer dorpen de status 'beschermd dorpsgezicht' krijgen. En daarnaast moet er geld komen om de mensen hun huizen op een mooie manier te laten versterken.'

Oude Groninger Kerken als voorbeeld

Slotegraaf ziet de stichting Oude Groninger Kerken als voorbeeld. 'Die kopen al die kerken op, en dat doen ze hartstikke goed. Die kerken komen heel goed uit de versterking. Die stichting is één front, één organisatie.'
Overigens verwacht Slotegraaf niet dat zijn op te richten stichting in het vaarwater van de reeds bestaande Vereniging Groninger Dorpen gaan zitten. 'Nee, zij zijn bezig met de leefbaarheid en de toekomst, wij met het karakteristieke aangezicht.'

Lees ook: