Wekdienst parlementaire enquête 28/9: Heeft Hans Alders nog appeltjes te schillen?

© Bart Maat/ANP
Goedemorgen en welkom op dag 20 van de parlementaire enquête gaswinning. Een belangrijke dag, waarop twee kopstukken uit het gasdossier worden verhoord.
De verhoren richten zich de hele week op hoe werd omgegaan met de schadeafhandeling en de versterking van huizen.

Wie worden vandaag verhoord?

09.30 uur: Maarten Camps
Camps was van 2013 tot en met 2020 de allerhoogste ambtenaar bij het ministerie van Economische Zaken. Hij had de dagelijkse leiding en was ook het eerste ambtelijke aanspreekpunt van ministers Kamp en Wiebes en daarmee ook een hele belangrijke adviseur. Maarten Camps was ook degene die al in 2017 door toenmalig Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders werd gewaarschuwd voor de problemen met het CVW. Het ministerie negeerde die signalen jarenlang, zo bleek uit mailwisselingen.
14.00 uur: Hans Alders
Veel Groningers kennen Alders: hij was van 1996 tot en met 2007 commissaris van de Koningin in Groningen en werd de eerste Nationaal Coördinator Groningen. Alders werd daarmee verantwoordelijk voor de versterkingsoperatie. Hij zag al snel dat het nodig was om elk huis in het aardbevingsgebied te inspecteren en te beoordelen. Maar daar kreeg hij de handen niet voor op elkaar: hij werd tegengewerkt door het ministerie en de NAM. In 2018 legde hij dan ook zijn functie neer omdat hij zichzelf niet meer geloofwaardig vond. Hoewel er vaak kritiek was op de rol van Hans Alders, kreeg hij bij zijn afscheid een applaus van gedupeerden als dank voor zijn inzet.

Liveblog

Je kunt de openbare verhoren volgen op rtvnoord.nl/enquete. Ook houden we een liveblog bij waar onze verslaggevers opvallende uitspraken en momenten in bijhouden.

Vooruitblik

Morgen zien we ook een van Alders’ opvolgers: Peter Spijkerman. Hij stond vier jaar lang aan het roer van de versterkingsinstantie. De man die verantwoordelijk is voor de schadeafhandeling namens het Instituut Mijnbouwschade komt ook langs. Bas Kortmann wordt op woensdag door de commissie verhoord.
Op vrijdag is het de beurt aan Kajsa Ollongren (D66). De huidige minister van Defensie was als minister van Binnenlandse Zaken (2017-2022) van 2019 tot 2022 verantwoordelijk voor de versterkingsoperatie. Ollongren was ten tijde van de aardbeving bij Huizinge ook de hoogste ambtenaar bij het ministerie van Algemene Zaken, waarbij ze rechtstreeks onder premier Mark Rutte werkte.
Naast Ollongren wordt ook een hoge ambtenaar uit die tijd gehoord. Chris Kuijpers hield zich vanuit het ministerie ook volop bezig met de versterkingsoperatie.

Terugblik

Na veertig verhoren in vier weken tijd is bevestigd wat veel mensen al wel aan hun water voelden: lange tijd was de veiligheid van Groningen ondergeschikt aan het geld. Waar we eerder nog dachten dat de hoge gaswinning absoluut noodzakelijk voor de leveringszekerheid, getuigde een oud-directeur van GasUnie dat dit niet zo was.
Een belangrijk advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) bereikte maandenlang de minister niet. Volgens de toenmalige baas van het SodM werd dat advies belachelijk gemaakt en was een brief van de NAM belangrijker dan het brief van de toezichthouder. Toen het advies uiteindelijk bij de minister kwam, drong in Den Haag langzaam door dat er in Groningen niet alleen sprake was van schade, maar grote veiligheidsrisico’s. Desondanks werd de gaswinning in 2014 toch iets hoger dan de toezichthouder adviseerde. Reden: de inkomsten waren nodig om de beroerde begroting rond te krijgen.

Je kunt hier onze belangrijkste verhalen van eerdere verhoren hier lezen: